Lise öğrencilerinin üniversite sınavına hazırlık sürecinde ebeveyn tutumunu etkileyen sosyo-kültürel faktörler: Gaziantep örneği
Socio-cultural factors influencing parental attitudes during high school students' university exam preparation process: The Gaziantep example
- Tez No: 989459
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NUR İNCETAHTACI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türkiye'de üniversite sınavına hazırlık sürecinin aile yapısı, sınıfsal konum ve kültürel sermaye ile nasıl iç içe geçtiğini incelemektedir. Çalışmanın temel argümanı, üniversite sınavının yalnızca bireysel başarıyı belirleyen bir araç değil, aynı zamanda aile içinde sınıfsal ve kültürel eşitsizliklerin yeniden üretildiği bir sosyal alan olduğudur. Kuramsal çerçeve, Pierre Bourdieu'nün habitus, kültürel ve sembolik sermaye kavramları ile Annette Lareau'nun ebeveynlik stilleri yaklaşımına dayanmaktadır. Bu çerçeve, ailelerin sınav sürecine yönelik stratejilerinin sınıfsal kaynaklar tarafından nasıl şekillendiğini açıklamaktadır. Gaziantep'te yürütülmüş nitel bir çalışmadır. Düşük, orta ve yüksek gelir gruplarından 20 aile ile derinlemesine görüşmeler yapılmış; veriler tematik analizle değerlendirilmiştir. Analizler, aile içi sorumluluk paylaşımı, ekonomik fedakârlıklar, ebeveynlerin eğitim düzeyi ve sınav stratejileri gibi temalar üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bulgular, sınavın aileler tarafından bir sosyal mobilite aracı olarak görüldüğünü, ancak bu mobilitenin sınıfsal imkânlarla sınırlandığını ortaya koymaktadır. Düşük gelirli ailelerde sınav ekonomik çıkış beklentisi taşırken, orta ve üst sınıflarda statü ve sembolik sermaye kazanımı ön plana çıkmaktadır. Ebeveyn tutumları ve destek stratejileri sınıfsal ve kültürel sermayeye bağlı olarak belirgin biçimde farklılaşmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how the university entrance exam process in Turkey is closely intertwined with family structure, socioeconomic status, and cultural capital. It argues that the exam is not merely a measure of individual achievement, but a social arena where class-based and cultural inequalities are reproduced within the family. The theoretical framework draws on Pierre Bourdieu's concepts of habitus, cultural and symbolic capital, and Annette Lareau's typology of parenting styles, highlighting how family strategies around the exam are shaped by class-based resources. The research is based on a qualitative study conducted in Gaziantep with 20 students and their parents from low-, middle-, and high-income backgrounds. In-depth interviews were analyzed thematically, focusing on themes such as intra-family responsibilities, economic sacrifices, parental education levels, and exam preparation strategies. The findings show that families perceive the exam as a tool for social mobility; however, this mobility is constrained by class resources. While low-income families associate the exam with economic escape, middle- and upper-class families link it to status acquisition and the accumulation of symbolic capital. Parental support and involvement vary significantly depending on cultural and economic capital. Overall, the study demonstrates how the exam reshapes family dynamics and contributes to the reproduction of educational and social inequalities in Turkey.
Benzer Tezler
- Dershane öğrencilerinin algılarına göre dershane öğrencilerinin üniversite hazırlık sürecinde dershaneye gitme sebeplerinin incelenmesi: İstanbul ili örneği
According to cram school students' perceptions, the analysis of the causes of cram school students' attendance at cram schools in the process of preparation for university: Sample from Istanbul province
MEHMET ÇAYIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimFatih ÜniversitesiEğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. MUSTAFA BAHAR
- Azerbaycan ve Türkiye'de üniversite sınavına hazırlanan lise son sınıf öğrencilerinin sınav kaygısı ve öz güven açısından karşılaştırılması
Comparison of high school senior students preparing for the university exam from Azerbaijan and Turkey in terms of exam anxiety and self-confidence
AYSEL ÇULCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAŞARAN GENÇDOĞAN
- Lise son sınıf öğrencilerinin sınav kaygı durumu ile yeme davranışları ve fiziksel aktivite düzeyleri arasındaki ilişki durumunun saptanması
Determining the relationship between high school senior students' exam anxiety and their eating behavior and physical activity levels
BÜŞRA ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikSanko ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURTEN BUDAK
- Eğitim sosyolojisi bakımından dershaneler ve eğitim: Üniversite sınavına hazırlanan lise son sınıf öğrencilerinin sosyo-kültürel durum analizleri; Bursa örneği
Private teaching institution and education in point of sociology of education
NEVİN ÇOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. FÜGEN BERKAY
- Lise son sınıf öğrencilerinin yükseköğretime öğrenci seçme sistemine ilişkin görüşleri ve tutumlarını etkileyen faktörler
The factors that affect the senior high school students? opinions and attitudes towards the student selection and placement system (SSPS) in higher education
ÖZGE BAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimde Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖMER KUTLU