Psikolojik rahatsızlıklara yönelik damgalanma kaygısı ve bilimdışı yardım arayışları üzerine nitel bir araştırma
A qualitative research on stigmatization anxiety regarding psychological disorders and the seeking of unscientific help
- Tez No: 989448
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ AYTEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Psikoloji, Sosyoloji, Religion, Psychology, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Din, Din psikolojisi, Din sosyolojisi, Religion, Psychology of religion, Religious sociology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, psikolojik rahatsızlıkları olan bireylerin bilimsel yöntemler yerine bilimdışı yollara yönelme nedenlerinin anlaşılması ve damgalanma kaygısının bilimdışı arayışlarda nasıl bir etki oluşturduğunu anlamak için yapılmıştır. Bununla beraber, bilimdışı arayışların neler olduğunu anlamak ve bu arayışların bireyin ruh sağlığı ve sağaltım sürecindeki etkilerini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Bilimdışı yardım arayışları ve kişilerin bu konudaki tecrübelerini derinlemesine incelemek için nitel analiz tercih edilmiştir. Araştırma desenlerinden ise olgu bilim seçilmiş, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kartopu ve ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi olarak dört grup oluşturulmuştur. İlk grup psikolojik rahatsızlıkları için sadece bilimdışı yardım arayışlarında bulunanlar, ikinci grup rahatsızlıkları için hem bilimsel hem de bilimdışı yollara başvuran kişilerden seçilmiştir. Üçüncü gruptaki katılımcılar, psikolojik rahatsızlıkların tedavisinde başvurulan ruh sağlığı uzmanı olmayan katılımcılardan oluşmuştur. Bu kişiler ilahiyatçılar, din görevlileri, hoca olarak tanınan kişiler ve şifacıları içermektedir. Dördüncü grup ise psikolojik rahatsızlıkların tedavisi için başvurulan ruh sağlığı uzmanı olan psikolog ve psikiyatrlardan oluşmuştur. Her grup 10 kişi olmak üzere toplam 40 kişiyle hazırlanan yarı yapılandırılmış mülakat soruları doğrultusunda görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizine göre araştırmacı tarafından çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, kişilerin bilimdışı yardım arayışlarında bulunmalarında pek çok faktörün etkili olduğunu göstermiştir. Özellikle damgalanma kaygısı bilimdışı yardım arayışlarına götüren bir neden olarak tespit edilmiştir. Kişilerin başvurduğu bilimdışı yöntemler; dini faaliyetler, çeşitli mekanlar, kişiler, tamamlayıcı ve alternatif uygulamalar olarak ortaya çıkmıştır. Çalışmada damgalanma önemli bir yere sahiptir. Kimi katılımcıların psikolojik rahatsızlık yaşarken kendilerini damgalayabildikleri gibi rahatsızlığı olan diğer kişilere de damgalayıcı yaklaştıkları anlaşılmıştır. Başvurulan yardım arayışlarının kişiler üzerinde psikolojik ve dini-manevi etkiler bıraktığı tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to understand why individuals with psychological disorders turn to non-scientific methods instead of scientific ones, and to understand how the fear of stigma influences these non-scientific approaches. Furthermore, it seeks to understand what constitutes non-scientific approaches and to reveal their effects on an individual's mental health and treatment process. Qualitative analysis was chosen to deeply examine non-scientific help-seeking and individuals' experiences in this regard. A phenomenological design was selected, and snowball and criterion sampling methods were used. Four groups were formed as the sample. The first group consisted of individuals who only sought non-scientific help for their psychological disorders; the second group consisted of individuals who used both scientific and non-scientific methods for their disorders; and the third group consisted of participants who were not mental health professionals but were consulted for the treatment of psychological disorders. These individuals included theologians, religious figures, religious teachers, and healers. The fourth group consisted of psychologists and psychiatrists who were mental health professionals consulted for the treatment of psychological disorders. Interviews were conducted with a total of 40 people, in groups of 10, using semi-structured interview questions. The data obtained were analyzed by the researcher using descriptive and content analysis. The research findings showed that many factors influenced individuals' seeking of non-scientific help. In particular, the fear of stigma was identified as a reason leading to seeking non-scientific help. The non-scientific methods employed by individuals included religious activities, various places, individuals, and complementary and alternative practices. Stigma played a significant role in the study. It was found that some participants, while experiencing psychological distress, stigmatized themselves and also adopted a stigmatizing approach towards others with similar conditions. The study determined that the help-seeking activities had psychological and religious-spiritual effects on the individual
Benzer Tezler
- Suriyeli mültecilerde psikolojik yardım arama davranışlını etkileyen faktörler ve damgalanma ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between factors affecting psychological help seeking behavior and stigma in Syrian refugees
AMİNE ZEYNEP MISIRLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiTravma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSİN UYGUN
- Psikiyatrik hasta yakınlarında damgalama ve ilişkili faktörler
Stigmatization and related factors among the healthy relatives of psychiatric patients
CUMHUR AVCİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FERİDE GÖKBEN HIZLI SAYAR
- Dindarlık ve damgalamanın psikolojik yardım alma tutumuyla ilişkisi
The relationship between religiosity and stigma and attitudes to seeking psychological help
SÜMEYYE ALTUNDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiSakarya ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ŞENTEPE LOKMANOĞLU
- Ruhsal rahatsızlığa sahip bireylerin damgalanma sürecinin medikal nemesis kavramı ekseninde incelenmesi
Research on the medical nemesis concept of the stigma process of the personel with mental disorder
AYŞE BURCU TUNCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
SosyolojiKırıkkale ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. MEZHER YÜKSEL
- Alkol bağımlılığı tedavisindeki bireylerin öz-şefkat, kendini damgalama düzeylerinin; tedavi motivasyonu ile ilişkisi: Ege üniversitesi, AMATEM örneği
The relationship between self compassion, self stigma and treatment motivation among individuals with alcohol use disorder: A sample of Ege University, AMATEM
BİRCE ÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiEge ÜniversitesiMadde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT KAYAHAN