Hakikat sonrası çağda deepfake'in kişilerarası iletişim üzerindeki yansımaları: Teknoloji etiği çerçevesinde nitel bir araştırma
The reflections of deepfake on interpersonal communication in the post-truth era: A qualitative study within the framework of technology ethics
- Tez No: 989434
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SERHAN TEZGEÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Deepfake, Deepfake
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kişilerarası İletişim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada hakikat sonrası dönemde deepfake teknolojisinin kişilerarası iletişime olan yansımalarını teknoloji etiği bağlamında incelemek esaslanmıştır. Araştırmanın problemi deepfake videolar ile gerçeğin yeniden üretilebilir hale gelmesinin kişilerarası güveni ve algıyı nasıl dönüştürdüğüdür. Çalışmanın amacı bahsedilen teknolojinin kişilerarası iletişimde, toplum içi ve kurumsal iletişimlerde yarattığı etik sorunları görünür kılmak ve değerlendirmektir. Araştırmada nitel yöntem kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla 20 katılımcının deneyimleri, algıları ve etik değerlendirmeleri incelenmiştir. Elde edilen bulgular tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, deepfake içeriklerin kişilerarası iletişimde güven duygusunu zayıflattığını, şüphe ortamı yarattığını, teyit etme ihtiyacını arttırdığını ve bireylerin gördükleri içeriklere karşı tereddüt geliştirdiğini göstermektedir. Katılımcılar deepfake'i ağırlıklı olarak mahremiyet ihlali, manipülasyon ve kandırmaca kapsamında olumsuz değerlendirmiş; olumlu yanları olan eğitim, sanat, tıp gibi konularda ise bilgilerinin sınırlı olması sebebiyle pozitif yanının arka plana atılması ile ilişkilendirilmiştir. Çalışmada ayrıca toplumsal düzeyde artan güvensizlik, bilgi kaynaklarına karşı şüphecilik ve gerçekleşmesi öngörülen toplumsal paranoyanın deepfake teknolojisiyle güçlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma; deepfake teknolojisinin etik ilkelere dayalı düzenleme, dijital okuryazarlığın arttırılması ve toplumsal farkındalığı arttırmaya yönelik çalışmalarla denetlenmesi, kontrol edilmesi gerektiği kanısına varmaktadır. Bu doğrultuda kişilerarası iletişimde, topluma ve kurumlara karşı olan şüphe ortamının kaldırılmasında ve güvenin yeniden inşası için eğitim programları, kamu spotları, doğrulama mekanizmaları ve etik çerçevelerin genişletilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the reflections of deepfake technology on interpersonal communication within the framework of technology ethics in the post-truth era. İt's main problem focuses on how the reproducibility of reality through deepfake videos transforms interpersonal trust and perception. The purpose of the study is to make visible and evaluate the ethical issues this technology creates in interpersonal communication, as well as in society's trust toward each other and toward institutions. Qualitative methods were used in the study, and the experiences, perceptions, and ethical considerations of 20 participants were examined through semi structured interviews. The data obtained were analyzed using thematic analysis. Finding results indicate that deepfake content weakens the sense of trust in interpersonal communication, creates an atmosphere of suspicion, increases the need for confirmation and leads individuals develop hesitation toward the content they encounter. Participants predominantly evaluated deepfakes negatively in terms of privacy violations, manipulation, and deception. While they acknowledged potential positive uses in fields like education, art, and medicine, however these were overshadowed due to their limited knowledge in such areas. The study also concluded that increasing distrust at the societal level, skepticism towards information sources, and anticipated social paranoia are strengthened by deepfake technology. Study concludes that deepfake technology should be monitored and controlled through ethical regulation, increased digital literacy, and efforts to raise public awareness. In this regard, educational programs, public service announcements, verification mechanisms, and the expansion of ethical frameworks are recommended to remove suspicion and rebuild trust in interpersonal communication, society, and institutions.
Benzer Tezler
- Post-truth (gerçek ötesi) çağ'da gerçekliğin yeniden inşası:“Deepfake (sahte gerçek)”kavramı üzerine bir inceleme
Reconstruction of reality in the post-truth age: A study on the concept of“deepfake”
AKIN YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2024
Radyo-Televizyonİstanbul ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜN YOLCU
PROF. DR. YUSUF YURDİGÜL
- Hakikat Sonrası Çağda sentetik medya olgusu, güncel görünümleri ve kullanıcıların gerçeklik algısı üzerine bir araştırma
A research of synthetic media phenomenon, current examples and users reality perception in the Post-Truth Era
ÖZLEM AS KOÇBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halkla İlişkilerİstanbul ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLNUR TANDAÇGÜNEŞ KAHRAMAN
- Hakikat sonrası çağda dijital gazetelerde etik ihlaller güvenirlilik ve itibar arasındaki ilişki üzerine bir araştırma
Ethical violations in digital newspapers in the post-truth age
EBRU HANÇER
Doktora
Türkçe
2022
Halkla İlişkilerİstanbul Ticaret ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METE ÇAMDERELİ
- Hakikat sonrası çağda yalan haber üzerinden söylem analizi: Twıtter örneği
Discourse analysis on fake news in the post-truth era: The example of Twitter
ZEHRA NİLGÜN ARKAN
Doktora
Türkçe
2022
Halkla İlişkilerMarmara ÜniversitesiHalkla İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERHAT ULAĞLI
- Hakikat-sonrası çağda yanlış bilgiyle mücadele: Göçmenlere yönelik yalan haberler üzerine bir analiz
Combating misinformation in the post-truth era: An analysis of fake news about migrants
MERVE ŞENTÖREGİL
Doktora
Türkçe
2024
GazetecilikAnadolu ÜniversitesiBasın ve Yayın Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TEZCAN ÖZKAN KUTLU