Multipl skleroz hastalarında optik koherans tomografi, manyetik rezonans volümetrik ve kalınlık ölçümleri ile kognisyonun yapay zeka tabanlı değerlendirilmesi
Artificial intelligence-based assessment of cognition using optical coherence tomography, magnetic resonance volumetric and thickness measurements in multiple sclerosis patients
- Tez No: 989304
- Danışmanlar: PROF. DR. EDA DERLE ÇİFTÇİ, DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKİN İYİGÜNDOĞDU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Nöroloji, Neurology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Nöroloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Multipl skleroz(MS) hastalarında bilişsel problemler %40-70 oranında görülmektedir. Daha önceki yıllarda bilişsel etkilenim hastalık sürecinin takibinde çok dikkate alınmamışken artık önemi bilinmekte ve tedavi stratejilerinde yerini almaktadır. MS'in preklinik fazı olarak kabul edilen radyolojik izole sendrom döneminde bile %20-25 oranında, çeşitli düzeylerde kognitif etkilenme olduğu gösterilmiştir. MS hastalığı seyrinin erken dönemlerinde yapılacak ölçümlerle hastaların bilişsel fonksiyonları arasında korelasyon olduğunu gösterebilmek ve riskli hastaları belirleyebilmek klinik olarak kognitif patoloji ortaya çıkmadan önce bireylerde takip ve tedaviye yönelik stratejiler belirlememizde yardımcı olabilir. Bu çalışmada MS tanılı hastaların kognitif durumunun retinal sinir lifi tabakası (RSLT), makula hacmi, total retina kalınlığı, yüzeyel ve derin damar dansiteleri ile beyin manyetik rezonans görüntülerinde (MRG) izlenen volümetrik ölçümler ile arasında ilişki olup olmadığının değerlendirilmesi ve MS hastalarında saptanan nörodejenerasyonun sağlıklı bireyler ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışmamıza Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı polikliniklerinde takipli 60 MS hastası ile herhangi bir nedenle nöroloji polikliniğine başvuran, santral sinir sisteminin inflamatuar ya da demiyelinizan hastalığı tanısı ve bulgusu olmayan, kognitif olarak normal 35 birey kontrol grubu olarak alınmıştır. Tüm hasta ve kontrol grubuna ayrıntılı kognitif testler ile birlikte, optik koherans tomografi(OKT), OKT-A, volümetrik beyin mrg ölçümleri yapılmıştır. Tüm sonuçlar yapay zeka tabanlı analizlerle kognisyonu en iyi tahmin eden model ile karşılaştırılarak analiz edilmiştir. Yapılan değerlendirmelerde, MS hastalarında optik nörit (ON) öyküsünden bağımsız olarak OKT ve OKT-anjiyografi parametrelerinde düşüş gözlenmiş, bu düşüş ON geçirenlerde daha belirgin saptanmıştır. Kullanılan kognitif testlerden Sembol sayı modalite testi (SDMT), tempolu işitsel seri ekleme testi (PASAT) ve çizgi yönü belirleme testi (ÇYBT) testi genel kognitif tabloyu göstermede daha başarılı olmuştur. OKT-Anjiyografide ölçülen yüzeyel ve derin tabaka damar dansiteleri bölgesel farklılıklar olmakla birlikte kontrol grubuna göre düşük saptanmış olup özellikle derin damar tabakasına ait ölçümler kognitif kaybı olan hastalarda daha düşük saptanmıştır. EDSS dizabilite skoru yüksek vakalarda OKT, OKT-Anjiyografi ve kognisyon ile ilişkili beyin bölge atrofi ölçümleri daha düşük saptanmıştır. Yapay zeka tabanlı makine öğrenmesi (ML) modellemeleri ile test edildiğinde doğruluk oranlarımız farklı veri setleri ile %60-%73 arasında saptanmıştıtr. Sonuç olarak çalışmamızda MS hastalarının kognitif durumları, rutin takipte kullanılan OKT, OKT-A ve MR ölçümlerinde elde edilen veriler ile yapay zeka kullanılarak tanımlanmaya çalışılmıştır. Yapılan testlerde doğruluk oranları %73 'lere varsa da klinik kullanım için ML modellerinde kesinlik ve duyarlılık oranlarını göz önüne alarak başarı oranını arttırmak gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Cognitive problems are seen in 40-70% of patients with multiple sclerosis (MS). In previous years, cognitive impairment was not taken into account in the follow-up of the disease process, but now its importance is recognized and it is included in treatment strategies. Even in the radiologic isolated syndrome period, which is considered to be the preclinical phase of MS, it has been shown that 20-25% have cognitive impairment at various levels. Being able to show that there is a correlation between the cognitive functions of patients with MS with measurements to be made early in the course of MS and to identify patients at risk may help us to determine strategies for follow-up and treatment in individuals before cognitive pathology occurs clinically. The aim of this study was to evaluate whether the cognitive status of patients with MS is correlated with retinal nerve fiber layer (RNFL), macular volume, total retinal thickness, superficial and deep vessel density and volumetric measurements on brain magnetic resonance imaging (MRI) and to compare neurodegeneration in MS patients with healthy individuals. In our study, 60 MS patients who were followed up in the outpatient clinics of the Department of Neurology, Başkent University Faculty of Medicine Hospital and 35 cognitively normal individuals who were admitted to the neurology outpatient clinic for any reason and who did not have any diagnosis or findings of inflammatory or demyelinating diseases of the central nervous system were included as control group. In addition to detailed cognitive tests, optical coherence tomography (OCT), OCT-A, volumetric brain MRG measurements were performed in all patients and control group. All results were analyzed by comparing them with the model that best predicts cognition with artificial intelligence-based analysis. In the evaluations made, a decrease in OCT and OCT-A parameters was observed in MS patients regardless of the history of optic neuritis (ON), and this decrease was more pronounced in those who had ON. Among the cognitive tests used, symbol digit modalities test (SDMT), paced auditory serial addition test (PASAT) and judgment of line orientation (JLO) were more successful in showing the general cognitive picture. The superficial and deep layer vascular densities measured by OCT-A were found to be lower than in the control group, although there were regional differences, and especially the measurements of the deep vascular layer were found to be lower in patients with cognitive impairment. OCT, OCT-A and cognition-related brain region atrophy measurements were lower in patients with high EDSS disability score. When tested with artificial intelligence-based machine learning (ML) modeling, our accuracy rates were between 60% and 73% with different data sets. In conclusion, in our study, we tried to identify the cognitive status of MS patients by using artificial intelligence with the data obtained from OCT, OCT-A and MR measurements used in routine follow-up. Although the accuracy rates are up to 73% in the tests performed, it is necessary to increase the success rate by considering the accuracy and sensitivity rates in ML models for clinical use.
Benzer Tezler
- Çoklu amaçların çözümlemesinde amaç programlaması ile genelleştirilmiş ters yaklaşımı ve yem sanayiinde bir uygulama
Goal programming and generalieed inverse approaches in the multi-objective analysis and application in feed industry
HASAN BAL
- Bölünüme bağlı olmayan varyans çözümlemesi çoklu karşılaştırmalar ve tarımda uygulamaları
Distiribution-free analyis of variance multiple comparisons and applications in agriculture
HAMZA GAMGAM
- Boğazdan izole edilen coliform bakterilerin B- laktamaz enzim aktivitelerinin tesbit edilmesi ve B-laktamaz pozitif coliformların penisilinetkisinin inaktivasyonunun in vitro deneylerle gösterilmesi
The Detection of beta-lactamasa activity of coliform bacteria isolated from th roat cultures and slovving the inactivation of penicilin by this beta lactamase produced by this caliform organisms
GÜVEN URAZ
Doktora
Türkçe
1986
MikrobiyolojiGazi ÜniversitesiGenel Biyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN BERKMAN
- Regresyon analizi ve Türkiye üzerine bir deneme buğday üretiminin tahmini
Başlık çevirisi yok
MACİT MESUT ÖZMEN
- İhracatın sektörel analizine ilişkin fonksiyonel bir araştırma
Functional research on analysis of sectoral export
AYŞENUR TOPÇUOĞLU