Öğrenme güçlüğü risk grubunda olan ve tipik gelişen ana sınıfı çocuklarının üstbilişsel süreçleri ile yürütücü işlevleri ve motivasyonları arasındaki ilişkiler
Trelationships between metacognitive processes, executive functions, and motivation in preschool children at risk for learning disabilities and typically developing preschool children
- Tez No: 989224
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE RÜYA ÖZMEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, öğrenme güçlüğü risk grubunda olan ve tipik gelişen çocukların üstbilişsel süreçleri ile yürütücü işlev ve motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, 60-72 ay yaş aralığında, öğrenme güçlüğü risk grubunda olan 29, tipik gelişen 30 çocuk olmak üzere toplam 59 çocuk ve öğretmenlerinden oluşmaktadır. Araştırmanın uygulama süreci 2022- 2023 eğitim öğretim yılı bahar döneminde, Ankara il merkezinde yer alan ilkokullara bağlı toplam yedi ana sınıfı ve bağımsız anaokulunda gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde Erken Okuryazarlık Testinin Sesbilgisel Farkındalık Alt Testleri, Hızlı İsimlendirme Testi ve Raven Progresif Matrisler Testi kullanılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinden sonra üstbilişsel bilgi ve üstbilişsel strateji kullanma sıklıklarının belirlenmesi amacıyla çocuklara Tangram görevi uygulanmış ve ardından üstbilişsel görüşme yapılmıştır. Yürütücü işlevlerin belirlenmesi amacıyla Baş-Ayak Parmakları-Dizler-Omuzlar görevleri ölçme aracı uygulanmıştır. Çocukların motivasyon düzeyleri verilen Tangram görevi sırasında görevle meşgul olmaları üzerinden hesaplanmıştır. Bu verilere ek olarak öğretmenler tarafından doldurulan Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri ve Okul Öncesi Çocuklar İçin Motivasyon Ölçeği kullanılmıştır. Üstbilişsel bilgi kullanma sıklıkları üstbilişsel görüşmelerin, üstbilişsel strateji kullanma sıklıkları ise Tangram görevi sırasında kayda alınan görüntülerin MAXQDA programında analiz edilmesi ile elde edilmiştir. Sıklık verilerinin analizden sonra tüm veriler SPSS programına girilerek analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, tipik gelişen çocukların üstbilişsel bilgi ve üstbilişsel strateji kullanım sıklıklarının öğrenme güçlüğü riski olan çocuklara göre daha yüksek olduğunu göstermektedir. Grup karşılaştırma analizleri sonucunda, üstbilişsel bilgi, üstbilişsel strateji kullanma sıklığı, yürütücü işlevler ve motivasyon değişkenlerinde tipik gelişim gösteren çocuklar lehine anlamlı farklar saptanmıştır. Analiz sonuçlarına göre tipik gelişen çocuklarda üstbilişsel bilgi kullanma sıklığı ile üstbilişsel strateji kullanma sıklığı arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki vardır. Yürütücü işlev puanları ile üstbilişsel strateji arasında her iki grupta da anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür. Hem tipik gelişen hem de öğrenme güçlüğü riski olan çocuklarda, motivasyon süresi ile üstbilişsel strateji kullanma sıklığı arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Yapılan diskrimant analizinde tipik gelişen ve öğrenme güçlüğü riski olan çocukları üstbilişsel bilgi, üstbilişsel strateji, yürütücü işlev ve motivasyonun anlamlı düzeyde ayırt ettiği ve bu bağımlı değişkenlerin toplam ayırt ediciliğinin %91.5 olduğu bulunmuştur. Bulgular, üstbilişsel bilgi, üstbilişsel strateji, yürütücü işlevler ve motivasyonun okul öncesi dönemde öğrenme güçlüğünün erken tespitinde ve müdahalelerin planlanmasında önemli olduğunu göstermekted
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the relationship between metacognitive processes and executive functions and motivation in children at risk for learning difficulties and children with typically development. The research was conducted using a correlational survey model. The study group consisted of a total of 59 children and their teachers, including 29 children aged 60-72 months at risk of learning difficulties and 30 children with typically development. The research was conducted during the spring semester of the 2022-2023 academic year in kindergarten classes affiliated with seven elementary schools and independent kindergartens located in the city center of Ankara. The Early Literacy Test/Phonological Awareness Subtest, Rapid Naming Test, and Raven Progressive Matrices Test were used to determine the study group. After determining the study group, children were given a Tangram task and then underwent a metacognitive interview to determine the frequency of metacognitive knowledge and metacognitive strategy use. To determine executive functions, the Head-Toe-Knee-Shoulder task measurement tool was applied. Children's motivation levels were calculated based on their engagement with the task during the Tangram task. In addition to these data, the Childhood Executive Functions Inventory and the Preschool Children's Motivation Scale, completed by teachers, were used. The frequency of metacognitive knowledge use was obtained through metacognitive interviews, while the frequency of metacognitive strategy use was obtained by analyzing images recorded during the Tangram task using the MAXQDA program. After analyzing the frequency data, all data were entered into the SPSS program and analyzed. The analysis results show that typically developing children have higher levels of metacognitive knowledge and metacognitive strategy use than children at risk for learning difficulties. Group comparison analyses revealed significant differences in favor of typically developing children in terms of metacognitive knowledge, metacognitive strategy use frequency, executive functions, and motivation variables. According to the analysis results, there is a significant and positive relationship between the frequency of metacognitive knowledge use and the frequency of metacognitive strategy use in typically developing children. No significant relationship was found between executive function scores and metacognitive strategy in either group. In both typically developing children and children at risk for learning difficulties, a positive and significant relationship was found between motivation duration and the frequency of metacognitive strategy use. Discriminant analysis revealed that metacognitive knowledge, metacognitive strategy, executive function, and motivation significantly distinguished typically developing children from those at risk for learning difficulties, with the total discriminative power of these dependent variables being 91.5%. The findings indicate that metacognitive knowledge, metacognitive strategies, executive functions, and motivation are important in the early detection of learning difficulties in the preschool period and in planning interventions.
Benzer Tezler
- Tipik gelişim gösteren ve gelişimsel dil bozukluğu olan çocuklarda öğrenme güçlüğü erken belirtilerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
The comparative examination of the early symptoms of learning disability in children with typical development and developmental language disorder
MERVE DAŞBAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimAnadolu ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELÇİN TADIHAN ÖZKAN
- Okul öncesi dönem öğrenme güçlüğü risk grubu olan ve tipik gelişim gösteren çocukların öyküleme becerilerinin karşılaştırılması
The comparison of storytelling skills of children with learning disability risk group and typically developing children in preschool period
MEHMET İNCE
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE RÜYA ÖZMEN
- Bilişsel gelişim programının (COGENT) özel öğrenme güçlüğü riski taşıyan okul öncesi çocukların erken okuryazarlık becerilerine etkisi
The Effect of cognitive development program (COGENT) on early literacy skills of preschool children at risk of special learning deficiency
İMGE YURDABAKAN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VESİLE YILDIZ DEMİRTAŞ
- Özel öğrenme güçlüğü riski olan okul öncesi dönem çocuklarına yönelik bilişsel erken müdahale programının etkililiği
Effectiveness of cognitive early intervention program for preschool children at risk for specific learning disabilities
MÜSLÜM YILDIZ
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MACİD AYHAN MELEKOĞLU
- Öğrenme güçlüğü risk grubunda olan anasınıfı çocuklarının özelliklerinin aile ve öğretmen görüşlerine göre belirlenmesi
Identifying the characteristics of preschool children with the risk of learning disability according to parent and teacher opinions
GÖKHAN AÇIKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE RÜYA ÖZMEN