Deliçay havzası'nın (Mersin) yeraltı suyu potansiyelinin coğrafi bilgi sistemi ve analitik hiyerarşi prosesi yöntemleriyle belirlenmesi
Determination of the groundwater potential of deliçay basin (Mersin) by geographical information system and analytical hierarchy process methods
- Tez No: 988985
- Danışmanlar: PROF. DR. CÜNEYT GÜLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapılan bilimsel çalışmalar sonucunda ulaşılan veriler, küresel ölçekte ve ülkemiz özelinde su krizinin kapıda olduğunu ortaya koymaktadır. Dünya ölçeğinde küresel ısınmanın etkilerinin en çok görüldüğü alanlardan birinde yer alan Deliçay Havzası, Doğu Akdeniz Havzası'nın doğusunda bulunmaktadır. Mersin ilinin Toroslar ilçesi sınırları içerisinde bulunan Değirmendere Köyü mevkiinden doğan Deliçay, Toros Dağları'nın eteklerinde bulunan kaynaklardan beslenerek Akdeniz'e boşalır. Deliçay Havzası'nın yeraltı suyu potansiyeli haritası, Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) teknolojisi ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemleri entegre edilerek oluşturulmuştur. Bu çalışma kapsamında kullanılan CBS veri katmanları, topoğrafik, jeolojik, toprak ve arazi kullanımı haritalarının yanı sıra, Google Earth Engine platformundan elde edilen yağış verisi kullanılarak hazırlanmıştır. Bu çalışma kapsamında kullanılan tüm veriler, CBS ortamında sayısallaştırılmış olup daha sonra, her bir veri katmanı ayrı ayrı raster formatına dönüştürülerek, her biri kendi içerisinde sınıflandırılmıştır. Raster veri katmanları için hazırlanan 10 farklı tematik haritaya, AHP yöntemi kullanılarak ana kriterler ve alt kriterler için ayrı ayrı hazırlanan ikili karşılaştırmalar matrislerinden elde edilen ağırlık değerleri CBS yazılımı kullanılarak atanmıştır. Daha sonra bu katmanlar ağırlıklandırılmış toplama işlemi kullanılarak sonuç“yeraltı suyu potansiyeli haritası”elde edilmiştir. Çalışma alanının yeraltı suyu potansiyeli:“Çok Yüksek”,“Yüksek”,“Orta”,“Düşük”ve“Çok Düşük”olmak üzere beş sınıfa ayrılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; çalışma alanının %5,41'inin (23,76 km2)“Çok Yüksek”, %18,19'unun (79,80 km2)“Yüksek”, %29,89'unun (130,85 km2)“Orta”, %28,26'sının (123,81 km2)“Düşük”ve %18,24'ünün (80,44 km2) ise“Çok Düşük”yeraltı suyu potansiyeline sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma alanı için oluşturulan yeraltı suyu potansiyeli haritasına göre; özellikle bölgenin güney ucunu oluşturan ve havzanın Akdeniz ile bağlantısını sağlayan ovalık alanlarda yeraltı suyu potansiyelinin yüksek olduğu ve ayrıca bölgedeki çizgisel yapıların ve süreksizliklerin yeraltı suyu potansiyeline ciddi anlamda katkı sağladığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, havzanın orta kesimlerinde, çizgisellik ve süreksizliklerin bulunmadığı alanlarda ise yeraltı suyu potansiyelinin çok düşük olduğu tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Scientific studies have revealed data indicating that a water crisis is imminent on a global scale and specifically in our country. The Deliçay Basin, located in one of the areas most affected by global warming worldwide, is situated in the east of the Eastern Mediterranean Basin. Sourced from the Değirmendere Village area within the boundaries of the Toroslar district of Mersin Province, the Deliçay River is fed by sources at the foot of the Taurus Mountains and flows into the Mediterranean Sea. The groundwater potential map of the Deliçay Basin was created by integrating Geographic Information System (GIS) technology and the Analytic Hierarchy Process (AHP) method. The GIS data layers used in this study were prepared using topographic, geological, soil, and land use maps, as well as precipitation data obtained from the Google Earth Engine platform. All data used in this study were digitized in a GIS environment and then converted into raster format separately for each data layer, and each was classified within itself. Weight values obtained from pairwise comparison matrices prepared separately for the main criteria and sub-criteria using the AHP method were assigned to the 10 different thematic maps prepared for the raster data layers using GIS software. Subsequently, these layers were added up using a weighted summation process to obtain the final“groundwater potential map.”The groundwater potential of the study area is classified into five categories:“Very High,”“High,”“Medium,”“Low,”and“Very Low.”According to the results obtained; 5.41% (23.76 km2) of the study area has“Very High”, 18.19% (79.80 km2)“High”, 29.89% (130.85 km2)“Medium,”28.26% (123.81 km2)“Low,”and 18.24% (80.44 km2)“Very Low”groundwater potential. According to the groundwater potential map created for the study area, it was determined that groundwater potential is high, particularly in the flat areas forming the southern end of the region and connecting the basin to the Mediterranean Sea, and that the linear structures and discontinuities in the region significantly contribute to groundwater potential. However, in the central parts of the basin, where linear structures and discontinuities are absent, the groundwater potential was found to be very low.
Benzer Tezler
- Tece deresi-deliçay havzaları (Mersin) arasındaki sahada bitki örtüsünün ekolojik şartları ve değerlendirilmesi
The evaluation and ecological conditions of the plant cover between of tece-delicay river basins (Mersin)
CELALETTİN DURAN
- Göksu nehri ve Tarsus çayı (Mersin) arasında yer alan akarsuların morfometrik, hidrolojik ve hidrokimyasal özelliklerinin araştırılması
Investigation of the morphometric, hydrological and hydrochemical properties of the rivers located between Goksu river and Tarsus river (Mersin)
ÜMİT YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2018
Çevre MühendisliğiMersin ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CÜNEYT GÜLER
- Deliçay Havzası'nın (Erciş-Van) Jeomorfolojisi
Deliçay Havzası'nın (Erciş-Van) Jeomorfolojisi
BÜŞRA GAZİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
CoğrafyaVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURCAN AVŞİN
- Afrin Çayı Yukarı Havzası'nın uygulamalı hidrografyası
Applied hydrography of Upper Afrin Stream Basin
MUSTAFA SAİT HAFIZOĞLU
- Van Gölü kapalı havzası chironomidae faunası
Chironomidae fauna of Lake Van close basin
BURCU BARIŞIK KARABULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
BiyolojiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAİME ARSLAN
DOÇ. DR. DENİZ ANIL ODABAŞI