Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yeniden üretiminde kadın kooperatiflerinin rolü: Burdur ili örneği
He role of women's cooperatives in the reproduction of gender inequality: Example of Burdur city
- Tez No: 988693
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVŞEN ALTUN ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kamu Yönetimi, Sosyoloji, Public Administration, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Kadın kooperatifçiliği, Toplumsal cinsiyet, Women's cooperative, Gender
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarihsel süreçte, Antik Yunan medeniyetinde başlayan kadın ve erkek arasındaki kamusal ve siyasal alandaki eşitsiz temsil, günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Kadınlar, kamusal alanda görünürlük kazanmak ve toplumsal varlıklarını kabul ettirmek amacıyla sürekli bir mücadele içinde olmuşlardır. Özellikle siyaset sahnesinde, erkeklerle eşit koşullarda yer alma çabaları, 20. yüzyılda aşamalı olarak elde edilen oy hakkı ile somut bir kazanıma dönüşmüştür. Ancak kadınların siyasal temsilde yer almaya başlaması, gündelik yaşamda karşılaştıkları toplumsal cinsiyet temelli eşitsizlikleri ortadan kaldırmakta yetersiz kalmıştır. Toplumsal cinsiyet rejimi, bu eşitsizliklerin ortaya çıkmasında ve sürdürülmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Söz konusu rejim, cinsiyete dayalı rollerin ve normların çeşitli kurumlar aracılığıyla üretilmesini, pekiştirilmesini ve yeniden inşa edilmesini sağlar. Bu durum, kadınların kamusal alanda elde ettikleri kazanımlara rağmen, özel ve kamusal alan ayrımında sınırlı bir konumda kalmalarına neden olmaktadır. Kadınların konumu, büyük ölçüde hane içi sorumluluklarla sınırlandırılmış; buna karşın erkekler kamusal alanda çalışma ve geçim sağlama görevleriyle ilişkilendirilerek iş gücü ve sosyal yaşamda daha fazla yer edinmişlerdir. Bu bağlamda, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin önlenmesi hem de kadınların sosyal ve ekonomik yaşama eşit katılımının desteklenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu hedefe ulaşmayı sağlayacak mekanizmalardan biri ise kadın kooperatifleridir. Kadın kooperatifleri, kadınların ekonomik yaşama katılımını teşvik eden, dayanışma temelli üretim modelleriyle kadınların güçlenmesini amaçlayan yapılardır. Ancak bu kooperatiflerin çoğunlukla ev içi emeğe dayalı alanlarda faaliyet göstermesi, toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden üretimine zemin hazırlama potansiyelini de beraberinde getirmektedir. Bu eksende Burdur ilinde faaliyet gösteren dokuz kadın kooperatifinde görev alan 25 kadınla gerçekleştirilen odak grup ve bireysel görüşmeler doğrultusunda elde edilen veriler, kooperatiflerin büyük oranda ev içi emeğe dayalı alanlarda faaliyet gösterdiğini ortaya koymuştur. Tematik analiz yöntemiyle değerlendirilen bulgular, sınırlı üretim pratiklerinin kadınlara atfedilen geleneksel rollerin kurumsal düzeyde yeniden inşasına katkı sağladığını göstermektedir. Çalışma, kadın kooperatiflerini toplumsal cinsiyet normlarının yeniden üretildiği yapılar olarak ele alarak literatüre eleştirel bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The unequal representation between women and men in public and political spheres, which began in Ancient Greek civilization, has continued to exist to the present day. Women have constantly struggled to gain visibility in the public sphere and to have their social presence recognized. Particularly in the political arena, efforts to participate on equal terms with men gradually led to tangible achievements, such as the right to vote in the 20th century. However, the inclusion of women in political representation has not been sufficient to eliminate the gender-based inequalities they face in daily life. The gender regime plays a significant role in the emergence and persistence of these inequalities. This regime ensures the production, reinforcement, and reconstruction of gender-based roles and norms through various institutions. As a result, despite the gains women have made in public spaces, they continue to be confined to a limited position in the public-private divide. Women's roles have largely been restricted to domestic responsibilities, while men have been associated with working and providing in the public sphere, thus dominating labor and social life. In this context, eliminating gender inequalities and supporting women's equal participation in social and economic life is of great importance. One mechanism to achieve this goal is women's cooperatives, which aim to empower women by promoting their participation in the economic sphere through solidarity-based production models. However, the fact that these cooperatives mostly operate in areas based on domestic labor also carries the potential to reproduce traditional gender roles. In this context, data obtained through focus group and individual interviews with 25 women working in nine women's cooperatives operating in Burdur reveal that these cooperatives largely function in areas based on domestic labor. Findings evaluated using the thematic analysis method show that these limited production practices contribute to the institutional reconstruction of traditional roles attributed to women. The study offers a critical contribution to the literature by approaching women's cooperatives not only as structures that generate economic benefit but also as spaces where gender norms are reproduced.
Benzer Tezler
- Toplumsal cinsiyetin yeniden inşasında eğitimin rolü
The role of education in the re-construction of gender
ESRA OKUMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
SosyolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEZBAN ÇELİK
- Temizlik ürünü reklamlarında toplumsal cinsiyet rolllerinin incelenmesi
Social gender in cleaning product advertisements role analysis
YUNUS KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
ReklamcılıkBatman ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET IŞIK
- Çalışan kadınların ekonomik şiddet algısı: Ankara Keçiören örneği
Perception of economic violence among working women: The case of Keçioren, Ankara
ECEM YILDIZ BAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SosyolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERRA SEVDE HATİPOĞLU
- Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin çevrimiçi yeniden üretimi: Erkeklerle nitel bir çalışma
Online reproduction of gender inequality: A qualitative study with men
CEMRE AKGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetAnkara ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE SEZEN SERPEN
- Toplumsal cinsiyet perspektifinden bilgi-iktidar ilişkisi: Türkiye'deki iletişim fakültelerinde görev yapan kadın akademisyenler örneği
The relationship between knowledge and power from a gender perspecti̇ve: The case of academicians for positions in communication faculties in Turkey
HANİFE NUR KÖROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İletişim BilimleriOndokuz Mayıs Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN TURGUT