Hemodiyaliz hastalarının susuzluğa ilişkin görüşlerinin incelenmesi: Karma yöntem araştırması
Investigating hemodialysis patients' views on thirst: A mixed methods study
- Tez No: 988652
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BAHAR ÇİFTÇİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, susuzluk rahatsızlığı, susuzluk yönetimi, karma yöntem, hemşirelik bakımı, Susuzluk hissi, Hemodialysis, thirst discomfort, thirst management, mixed method, nursing care, Sensation of thirst
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, hemodiyaliz hastalarının susuzluk düzeylerini ve susuzlukla ilgili deneyimlerini nicel ve nitel yöntemlerle inceleyerek, susuzluk yönetimi için bütüncül bakım önerileri geliştirmektir. Materyal ve Metot: Bu araştırma, yakınsayan paralel desenli bir karma yöntem çalışmasıdır. Araştırmanın evrenini Türkiye'nin doğusunda yer alan bir hastanenin hemodiyaliz ünitesinde tedavi gören 80 hasta oluşturdu. Araştırmanın örneklemini ise güç analizi doğrultusunda belirlenen ve gönüllü olarak katılan 72 hasta oluşturdu. Veriler Şubat 2025-Kasım 2025 tarihleri arasında yüz yüze görüşmelerle toplandı. Katılımcılara araştırmanın amacı açıklandı ve yazılı-sözlü onamları alındı. Nicel veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu, Susuzluk Rahatsızlığı Ölçeği ve VAS kullanılarak elde edildi. Nitel veriler ise 22 hasta ile yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerden sağlandı. Nicel verilerin analizi için Mann-Whitney U testi, yüzde, frekans, Bağımsız Gruplarda t Testi, pearson korelasyon ve One Way Anova analizi kullanıldı. Nitel veriler Colaizzi'nin fenomenolojik analiz yöntemi kullanılarak değerlendirildi ve temalar oluşturuldu. Bulgular: Susuzluk Rahatsızlığı Ölçeği toplam puan ortalaması 44.48±7.90 olduğu belirlendi. Vizüel Analog Skala (VAS) ile değerlendirilen susuzluk düzeyi ise ortalama 7.50±1.82 puan olarak belirlendi. Nitel bulgular diyaliz öncesinde ağız/boğaz kuruluğu, aşırı susama ve şişkinlik; diyaliz sonrasında ise ağız kuruluğu, aşırı susama, baş dönmesi/halsizlik ve tansiyon düşmesi gibi sorunları ortaya koydu. Katılımcılar susuzluğu en çok yemekten sonra, gece saatlerinde ve yaz aylarında hissettiklerini belirtti. Baş etme stratejileri olarak soğuk su içme, meyve yeme, çay içme ve ağzı suyla çalkalama gibi yöntemler bildirildi. Sonuç: Bu araştırma, hastaların susuzluk düzeylerinin yüksek olduğunu ortaya koydu. Ayrıca hastalarda susuzluğu artıran faktörler ve baş etme yöntemleri belirlendi. Susuzluk, hemodiyaliz hastalarında çok boyutlu bir sorundur. Susuzluk yönetimi yalnızca sıvı kısıtlama protokolleriyle sınırlı kalmamalı; hemşirelik bakımına psikolojik destek, beslenme eğitimi ve bireye özgü, farmakolojik olmayan stratejiler dahil edilerek bütüncül yaklaşımlar geliştirilmelidir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to develop comprehensive care recommendations for thirst management by examining the thirst levels and thirst-related experiences of hemodialysis patients using quantitative and qualitative methods. Material and Method: This study is a convergent parallel design mixed-methods study. The study population consisted of 80 patients undergoing treatment at the hemodialysis unit of a hospital located in eastern Turkey. The sample consisted of 72 patients who were determined based on power analysis and participated voluntarily. Data were collected through face-to-face interviews in 2025. Participants were informed about the purpose of the study and provided written and verbal consent. Quantitative data were obtained using the Information Form, Thirst Distress Scale, and VAS. Qualitative data were obtained from semi-structured in-depth interviews with 22 patients. Data analysis involved frequencies, percentages, Independent Samples t-tests, One-Way ANOVA, and Mann-Whitney U tests. Additionally, Pearson correlation coefficients were calculated to assess the associations between the study variables. Qualitative data were evaluated using Colaizzi's phenomenological analysis method, and themes were generated. Results: The total mean score on the Thirst Distress Scale was determined to be 44.48±7.90. The level of thirst assessed using the Visual Analog Scale (VAS) was determined to be a mean of 7.50±1.82 points. Qualitative findings revealed problems such as dry mouth/throat, excessive thirst, and bloating before dialysis; and dry mouth, excessive thirst, dizziness/weakness, and low blood pressure after dialysis. Participants reported feeling thirsty most after meals, at night, and during the summer months. Coping strategies reported included drinking cold water, eating fruit, drinking tea, and rinsing the mouth with water. Conclusion: This study revealed that patients have high levels of thirst. Factors that increase thirst in patients and coping methods were also identified. Thirst is a multidimensional problem in hemodialysis patients. Thirst management should not be limited to fluid restriction protocols; comprehensive approaches should be developed that include psychological support, nutrition education, and individualized, non-pharmacological strategies in nursing care.
Benzer Tezler
- Kronik hemodiyaliz hastalarında interdiyalitik kilo artışının susama indeksi, biyoimpedans analiz ve serum copeptin düzeyleri ile ilişkisi
The relationship between interdialytic weight gain and thirst index, bioimpedance analysis, and serum copeptin levels in chronic hemodialysis patients
CANSU ALTINOK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
NefrolojiSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EGEMEN CEBECİ
- An evaluation of knowledge and attitudes to nutrition in type 1 and type 2 diabetes patients receiving hemodialysis
Hemodiyaliz tedavisi alan Tip 1 ve Tip 2 diyabet hastalarında beslenmeye yönelik bilgi ve tutumlarının değerlendirmesi
AHMED MOHSIN ABBAS ALTABTABAEI
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Halk SağlığıÇankırı Karatekin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM BULANTEKİN DÜZALAN
- Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sakız çiğnemenin susama, ağız kuruluğu ve bulantıya etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of chewing gum on thirst, dry mouth and nausea in patients undergoing hemodialysis treatment
DİDEM SARIMEHMET
Doktora
Türkçe
2020
HemşirelikKaradeniz Teknik ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİLAY HİNTİSTAN
- Sodyum profili uygulamasının hemodiyalizde görülen semptomlar üzerine etkisi
Başlık çevirisi yok
ELBİS AHBAP
- Hemodiyaliz hastalarının serum çinko düzeylerinin pruritus ile ilişkisi
Relation of pruritus with serum zinc level of hemodialysis patients
MURAT POLAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2000
DermatolojiCumhuriyet ÜniversitesiDermatoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDAT ÖZÇELİK