Экономикаға шетел инвестицияларын тартуды іске асыру және қалыптастыру тетіктерін жетілдіру (Қазақстан және Түркия Республикалары материалдары негізінде)
Ekonomiye yabancı yatırımların çekilmesine yönelik uygulama ve kurumsal yöntemlerin geliştirilmesi: Türkiye ve Kazakistan cumhuriyetleri örneğinde karşılaştırmalı bir analiz
- Tez No: 988397
- Danışmanlar: PROF. DR. BORAŞ MİRZALİEV, PROF. DR. MAHİR NAKİP
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2018
- Dil: Kazakça
- Üniversite: Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Politikası Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezinin amacı, yabancı yatırımların ekonomik büyüme ve yapısal dönüşüm sürecindeki rolünü teorik ve uygulamalı boyutlarıyla incelemek; Türkiye ve Kazakistan Cumhuriyetleri örneğinde, yabancı yatırımların ekonomiye çekilmesine yönelik uygulama ve kurumsal yöntemlerin geliştirilmesine ilişkin politika önerileri ortaya koymaktır. Küresel ekonomiye entegrasyon sürecinde bulunan ve açık ekonomi modelini benimseyen Kazakistan Cumhuriyeti açısından uluslararası sermaye hareketlerine etkin katılım, üretim kapasitesinin artırılması, teknolojik yenilenme ve uluslararası rekabet gücünün güçlendirilmesi bakımından stratejik bir önem taşımaktadır. Özellikle doğrudan yabancı yatırımlar, gelişmekte olan ekonomilerde sanayinin modernizasyonu, istihdam artışı ve sürdürülebilir büyümenin sağlanmasında temel bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Buna karşın, sahip olduğu doğal kaynaklar, beşerî sermaye ve jeostratejik konuma rağmen Kazakistan'ın yabancı yatırım çekme düzeyinin gelişmiş ekonomilerle karşılaştırıldığında görece sınırlı kalması, yatırım politikalarının etkinliğinin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Çalışmada, post-sosyalist ekonomilere özgü yapısal dönüşüm süreci çerçevesinde yatırım iklimini belirleyen kurumsal, hukuki ve ekonomik faktörler analiz edilmiştir. Bu bağlamda Kazakistan'da uygulanan ekonomik reformların yatırım ortamına etkileri değerlendirilmiş; yabancı yatırımcıların, özellikle Türk sermayeli firmaların yatırım kararlarını etkileyen unsurlar ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Türkiye ve Kazakistan arasındaki tarihsel, kültürel ve ekonomik ilişkiler dikkate alınarak, Türk doğrudan yatırımlarının Kazakistan ekonomisindeki yeri ve stratejik önemi ortaya konulmuştur. Araştırmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiş; resmi istatistikler, ulusal ve uluslararası kurum raporları, ilgili mevzuat ve politika belgeleri analiz edilmiştir. Bunun yanı sıra, Türk yatırımcılara yönelik anket çalışmasından elde edilen bulgular değerlendirilmiş ve yatırım ikliminin ölçülmesine yönelik olarak geliştirilen özgün bir analitik çerçeve kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, Türk yatırımlarının Kazakistan'da özellikle imalat sanayii, gıda sanayii ve katma değeri yüksek sektörlerde önemli bir potansiyel taşıdığını göstermektedir. Bununla birlikte, kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi, yatırım teşvik sisteminin daha etkin ve şeffaf hâle getirilmesi, hukuki güvencelerin artırılması ve yatırım risklerini azaltmaya yönelik politika araçlarının geliştirilmesinin gerekliliği tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu tez, Kazakistan'da yabancı yatırımların, özellikle Türk doğrudan yatırımlarının etkin biçimde çekilmesi ve değerlendirilmesine yönelik kurumsal ve yöntemsel çerçevenin geliştirilmesine katkı sunmakta; elde edilen bulguların orta ve uzun vadeli ekonomik kalkınma stratejilerinin oluşturulmasında politika yapıcılar için yol gösterici nitelik taşıdığı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this doctoral dissertation is to examine the role of foreign investment in economic growth and structural transformation from both theoretical and applied perspectives, and to propose policy recommendations for improving the implementation and institutional methods aimed at attracting foreign investment to the economy, based on a comparative analysis of the Republics of Turkey and Kazakhstan. For the Republic of Kazakhstan, which has adopted an open-economy model and is integrating into the global economic system, effective participation in international capital flows is of strategic importance for expanding production capacity, fostering technological modernization, and enhancing international competitiveness. In particular, foreign direct investment constitutes a key driver of industrial modernization, employment creation, and sustainable economic growth in developing economies. Despite its rich natural resource base, human capital potential, and favorable geostrategic position, Kazakhstan's level of foreign investment inflows remains relatively limited compared to developed economies, thereby necessitating a reassessment of the effectiveness of existing investment policies. Within the framework of structural transformation characteristic of post-socialist economies, this study analyzes the institutional, legal, and economic determinants of the investment climate. The impacts of economic reforms implemented in Kazakhstan on the investment environment are examined, with particular emphasis on the factors influencing the investment decisions of foreign investors, especially Turkish firms. Taking into account the historical, cultural, and economic ties between Turkey and Kazakhstan, the role and strategic significance of Turkish foreign direct investments in the Kazakh economy are systematically evaluated. The research adopts a mixed-methods approach, utilizing official statistical data, national and international institutional reports, legislative and policy documents, as well as findings obtained from a survey conducted among Turkish investors. In addition, an original analytical framework developed by the author is employed to assess the investment climate. The findings indicate that Turkish investments in Kazakhstan possess significant potential, particularly in manufacturing, food processing, and other high value-added sectors. However, the results also reveal the need to strengthen institutional capacity, enhance the transparency and effectiveness of investment incentive systems, expand legal safeguards, and develop policy instruments aimed at mitigating investment risks. In conclusion, this dissertation contributes to the development of an institutional and methodological framework for the effective attraction and utilization of foreign investment—particularly Turkish foreign direct investment—in Kazakhstan. The findings are expected to provide valuable guidance for policymakers in the formulation of medium- and long-term economic development strategies.
Benzer Tezler
- Кыргызстандын валюта саясатынын экономикага тийгизген таасири
Kırgızistan'da uygulanan döviz kuru politikasının ekonomiye etkileri
SABİRA KASIMBAEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
EkonomiKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CUNUS GANİEV
- Кыргызстандагы инфляциялык процесстердин проблемалары
Kırgızistandaki enflasyon süreçlerinin problemleri
KAYRAT TULEKEYEV
Yüksek Lisans
Kırgızca
2012
EkonomiKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CIPAR AYTUGANOVA
- Туристтик багыттардын атаандаштык жөндөмдүүлүгүн жогорулатууда маркетингдин ролу: Кыргызстандын мисалында
The role of marketing for increasing tourism destination competitiveness: The example of Kyrgyzstan
KIYALBEK DIYKANOV
Doktora
Kırgızca
2025
İşletmeKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖMER LÜTFİ ANTALYALI
- Туризмдин кыргызстандын экономикалык өнүгүүсүнө тийгизген таасири
Kırgızistan'da turizmin ekonomik kalkınmaya etkisi
MAYRAM BAYGONUŞEVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2015
EkonomiKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CUSUP PİRİMBAEV
- Кыргыз республикасынын акча-кредит саясатынын трансмиссиондук механизминин анализи
Kırgızistan cumhuriyeti para politikasının aktarım mekanizmasının analizi
AYNURA SALIKOVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2017
EkonomiKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CUNUS GANİYEV