Generative artificial intelligence in translation: The benefits and challenges of using chatgpt by professional translators—a TOE framework approach
Çeviride üretici yapay zeka: Profesyonel çevirmenler tarafından chatgpt kullanımının faydaları ve zorlukları - bir TOE çerçeve yaklaşımı
- Tez No: 988216
- Danışmanlar: PROF. ALİ OSMAN KUŞAKCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Mütercim-Tercümanlık, Bilim ve Teknoloji, Business Administration, Translation and Interpretation, Science and Technology
- Anahtar Kelimeler: TOÇ modeli, Yapay zeka, Çeviri, İnsan-yapay zeka etkileşimi, TOE framework, Artificial intelligence, Translation, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İbn Haldun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Teknoloji-Organizasyon-Çevre (TOE) çerçevesi ışığında, bu çalışma, MENA bölgesinde profesyonel İngilizce-Arapça ve Arapça-İngilizce çeviri iş akışlarına Generative AI aracı olan ChatGPT'nin entegre edilmesinin algılanan faydaları ve zorluklarını araştırmaktadır. Teknolojik yeteneklerin, bireysel çevirmen uygulamalarının ve dış piyasa faktörlerinin profesyonel ortamlarda ChatGPT'nin benimsenmesini ve uygulanmasını nasıl şekillendirdiğini incelemek için, dört temel fayda alanını kapsayan yapılandırılmış bir Likert ölçeği anketi (iş akışı verimliliği, mevcut çeviri sistemlerine araç entegrasyonu, dilsel kalite desteği ve arka plan araştırmasına yardım) 100'den fazla profesyonel çevirmene dağıtılmıştır. Çalışma, ChatGPT'nin çeviri hızını artırmada, taslak oluşturmada, CAT araçlarıyla entegrasyonda ve özellikle her iki dil yönünde stilistik çeşitlilik sunmada önemli bir değer sağladığını ortaya koymuştur. Ancak, çeviride yapay zeka kullanımı, bağlamsal güvenilirlik, alana özgü doğruluk, veri gizliliği, aşırı bağımlılık ve motivasyon düşüşü riskleri, dil çiftleri arasında önyargı veya performans tutarsızlığı ve özellikle İngilizce'den Arapça'ya çeviri yaparken lehçe yeterliliği ile ilgili kalıcı zorluklarla ilişkili göründüğü tespit edilmiştir.. Bu bulgular, MENA bölgesindeki çeviri endüstrisindeki TOE yaklaşımı açısından önemli sonuçlar içermektedir. Teknoloji açısından, çalışma, benimseme kararlarının yalnızca aracın teknik özelliklerinden değil, aynı zamanda nüanslı dil bağlamlarını yönetmedeki sınırlamalarından da etkilendiğini göstermektedir. Organizasyonel düzeyde, bireysel çevirmenlerin mesleki normları, yapay zeka becerileri ve iş akışı tercihleri, ChatGPT'nin entegrasyonunun kapsamını ve şeklini belirlemektedir. Çevresel açıdan, müşteri gizliliği endişeleri, etik yükümlülükler ve pazar baskıları, bu teknolojinin pratikte nasıl kullanıldığına etki eden faktörlerdir. Bu araştırma, Arapça çeviri bağlamlarında insan-AI işbirliği konusunda literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Bölgede daha etkili, güvenli ve dilsel açıdan duyarlı AI çeviri uygulamaları geliştirmek için dengeli, veriye dayalı bir temel sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In light of the Technology-Organization-Environment (TOE) framework, this study investigates the perceived benefits and challenges of integrating ChatGPT, a Generative Artificial Intelligence (Generative AI) tool, into professional English–Arabic and Arabic–English translation workflows within the Middle East and North Africa (MENA) region. To examine how technological capabilities, individual translator practices, and external market factors shape the adoption and application of ChatGPT in professional settings, a structured Likert-scale questionnaire, covering four key benefit areas: workflow efficiency, tool integration within existing translation systems, linguistic quality support, and assistance with background research, was distributed to over 100 professional translators. The study revealed that ChatGPT provides considerable value in enhancing translation speed, supporting draft generation, integrating with Computer-Assisted Translation (CAT) tools, and offering stylistic variation, particularly across both language directions. However, employing Artificial Intelligence (AI) in translation appeared to be associated with persistent challenges related to contextual reliability, domain-specific accuracy, data privacy, risks of overreliance and motivation decline, bias or performance inconsistency across language pairs, and dialectal adequacy, especially when translating from English into Arabic. These findings have significant implications for the technology, organization, and environment within the translation industry in the MENA region. In terms of technology, the study shows that adoption decisions are influenced not only by the tool's technical features but also by its limitations in managing nuanced linguistic contexts. At the organizational level, individual translators' professional norms, AI skills, and workflow preferences shape the extent and manner of ChatGPT's integration. From an environmental perspective, client confidentiality concerns, ethical obligations, and market pressures all factor into how this technology is used in practice. This research fills a critical gap in the literature on human–AI collaboration in Arabic-language translation contexts. It offers a balanced, data-driven foundation for developing more effective, secure, and linguistically sensitive AI translation practices in the region.
Benzer Tezler
- 5G technology implementation on process performance in production
Başlık çevirisi yok
WASEEM KHALEEL JALIL ALADEEB
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolAltınbaş ÜniversitesiElektrik ve Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN NURİ UÇAN
- Öznemekanların arakesitiyle kurgulanan bir temsil anlatısı: Tasarımın yaratıcı süreçlerinde yapay zeka
A narrative of representations structured through intersections of subjectspaces: Artificial intelligence in the creative processes of design
FEYZA ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN BAYRAKTAROĞLU
- Automatic, integrated and structured reporting for radiology image examinations
Radyoloji görüntü incelemeleri için otomatik, entegre ve yapılandırılmış raporlama
NURBANU AKSOY
Doktora
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolUnıversıty Of LeedsMühendislik Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NISHANT RAVIKUMAR
PROF. DR. SERGE SHAROFF
- Fusion of remote sensing and machine learning for high-resolution bathymetric modeling in shallow coastal zone
Kıyı bölgeleri sığ sularının yüksek çözünürlüklü batimetrik modellemesi için uzaktan algılama ve makine öğrenmesinin füzyonu
EMRE GÜLHER
Doktora
İngilizce
2025
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UĞUR ALGANCI
- Geri dönüştürülebilir atıkların derin öğrenme modelleri ile sınıflandırılması: Veri seti boyutunun etkisi üzerine bir karşılaştırma
Classification of recyclable wastes with deep learning models: A comparison on the effect of dataset size
GAMZE AĞIRTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolSakarya ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ÇAKAR KAMAN