6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri bağlamında sosyal hizmet uzmanlarının afet farkındalık düzeylerinin belirlenmesi
Determination of disaster awareness levels of social workers in the context of the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes
- Tez No: 988067
- Danışmanlar: PROF. DR. DOĞAÇ NİYAZİ ÖZÜÇELİK, DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN ARICI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye'deki kamu kurumları ile sivil toplum kuruluşlarında çalışmakta olan sosyal hizmet uzmanlarının afet farkındalık düzeylerini belirlemek ve 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri bağlamında sosyal hizmet uygulamalarını analiz etmek amacıyla karma yöntem kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yakınsayan paralel desenin benimsendiği çalışmada, araştırmanın nicel boyutu Türkiye genelinde görev yapan 391 sosyal hizmet uzmanından elde edilen verilerle yürütülmüştür. Araştırmanın nitel boyutunda ise 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinde sahada aktif olarak görev yapmış 19 sosyal hizmet uzmanıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler,“Kişisel Bilgi Formu”ve“Afet Farkındalığı Ölçeği”aracılığıyla çevrimiçi olarak toplanmış; analiz sürecinde SPSS 25 programı kullanılmıştır. Bağımsız Örneklem t Testi, ANOVA, Bonferroni Post Hoc ve Pearson Korelasyon analizleri uygulanmıştır. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve MAXQDA 2022 programı kullanılarak tematik ve içerik analizlerine tabi tutulmuştur. Araştırma bulgularına göre, sosyal hizmet uzmanlarının genel afet farkındalık düzeyi yüksek bulunmuştur. Afet Eğitimi Farkındalığı, Afet Öncesi Farkındalığı ve Yanlış Afet Farkındalığı düzeyleri yüksek, Afet Sonrası Farkındalığı ise orta düzeydedir. Bu düzeylerin çeşitli değişkenlere göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Nitel bulgular ise afet farkındalığı, afetlerde sosyal hizmet eğitimi, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri deneyimi ve diğer (afetlerde sosyal hizmet süpervizyonu ve tıbbi ilk yardım eğitimi) başlıkları altında dört ana temada toplanmıştır. Sosyal hizmet uzmanları 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerine müdahale sürecinde en yoğun olarak psikososyal destek, sosyal yardım ve danışmanlık gibi mikro düzey müdahaleler gerçekleştirdiklerini belirtmişlerdir. Ayrıca bu süreçte özellikle“bağlantı kuruculuk”rolünü yoğun olarak kullandıklarını vurgulamışlardır. Afet bölgesindeki hizmetlerde süpervizyon eksikliği, duygusal yükün artmasına, karar verme güçlüklerine ve ikincil travma riskine neden olmuş; sosyal hizmet uzmanlarının mesleki destekten yoksun bir müdahale ortamında çalıştıkları gözlenmiştir. Araştırmanın sonuçları, sosyal hizmet eğitiminde ve uygulamalarında afet odaklı, sistematik ve uygulamaya dönük reform ihtiyacını ortaya koymaktadır. Sosyal hizmet bölümlerinde afet temelli uygulamalı derslerin zorunlu hale getirilmesi, deneyimli akademisyenlerin sürece dahil edilmesi, tıbbi ilk yardım eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve afet dönemlerinde kurumsal süpervizyon sistemlerinin oluşturulması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This research was conducted using a mixed-method approach to determine the level of disaster awareness among social service specialists working in public institutions and civil society organisations in Türkiye and to analyse social service practices in the context of the 6 February 2023 Kahramanmaraş earthquakes. In the study, where the convergent parallel design was adopted, the quantitative dimension of the research was conducted with data obtained from 391 social workers working throughout Türkiye. In the qualitative dimension of the research, in-depth interviews were conducted with 19 social workers who actively worked in the field during the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes. Quantitative data were collected online via Google Forms using the“Personal Information Form”and“Disaster Awareness Scale”; SPSS 25 program was used in the analysis process. Independent Sample t Test, ANOVA, Bonferroni Post Hoc and Pearson Correlation analyses were applied. Qualitative data were collected through semi-structured interviews and subjected to thematic and content analysis using the MAXQDA 2022 program. According to the research findings, the general disaster awareness level of social workers was found to be high. Disaster Education Awareness, Pre-Disaster Awareness and False Disaster Awareness levels are high, while Post-Disaster Awareness is at a medium level. It has been determined that these levels differ according to various variables. Qualitative findings are grouped under four main themes under the titles of disaster awareness, social work education in disasters, experience of the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes and other (social work supervision and medical first aid training in disasters). Social workers stated that they worked most intensively in micro-level practices such as psychosocial support, social assistance and counseling during the intervention process of the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes. They also emphasized that they used the role of“connection maker”intensively in this process. Lack of supervision in services in the disaster area caused increased emotional burden, decision-making difficulties and the risk of secondary trauma; it was observed that social workers worked in an intervention environment devoid of professional support. The results of the research reveal the need for disaster-focused, systematic and practical reform in social work education and practices. It is recommended that disaster-based practical courses be made compulsory in social work departments, experienced academics be included in the process, medical first aid training be disseminated, and institutional supervision systems be established during disaster periods.
Benzer Tezler
- 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında sağlanan psikososyal destek hizmetlerinin sosyal hizmet uzmanları tarafından değerlendirilmesi: Adıyaman ili örneği
Evaluation of the psychosocial support services provided after the February 6, 2023 earthquakes by social workers: The case of Adıyaman province province
EMİNE HİLAL ÖZTOKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetAnkara ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VELİ DUYAN
- Afet sonrası iyileşme sürecinde sistemik tasarım yaklaşımı: yerel üreticiler için öneriler ve yaklaşımın etkisinin ölçülmesi
Systemic design approach in post-disaster recovery: Recommendations for local producers and assessment of the approach's effectiveness
YAĞMUR GİZEM AVCI
Doktora
Türkçe
2026
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇİĞDEM KAYA
- Sivil toplum kuruluşlarının afetlerdeki iyileştirici rolleri: 2023 Kahramanmaraş depremleri örneği
The healing roles of non-governmental organizations in disasters: the example of 2023 Kahramanmaraş earthquake sequence
ABDULKADİR SONAKALAN
- Afetlerde sosyal hizmet bağlamında yalnız annelerin deneyimleri: Kahramanmaraş depremi örneği
The experiences of single mothers in the context of social work in disasters: Kahramanmaraş earthquake example
AYŞE HÜMEYRA KARAASLAN
Doktora
Türkçe
2026
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLIHAN AYKARA
- Deprem sonrası psikososyal müdahalede kurumlar arası iş birliklerinin afet yönetimi bağlamında değerlendirilmesi: Kahramanmaraş depreminde kurumlar arası iş birliklerine yönelik bir inceleme
Evaluation of inter-agency collaborations in post-earthquake psychosocial interventions within the context of disaster management: An analysis of inter-agency collaborations during the Kahramanmaraş earthquake
GÜLCAN KEMER ÇİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal Hizmetİstanbul Bilgi ÜniversitesiTravma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK