Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde yer alan Eski Tunç Çağına ait idollerin geleneksel keçe tekniği ile uygulanması
Evaluation of Old Bronze Age idols in the Anatolian Civilizations Museum in today's felt art
- Tez No: 987714
- Danışmanlar: PROF. NAİME DİDEM ÖZ
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: El Sanatları, Güzel Sanatlar, Crafts, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: İdol, Figürin, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Tasarım, Keçe, Idol, Figurine, Museum of Anatolian Civilizations, Design, Felt
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Halı-Kilim Eski Kumaş Desenleri Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Atlı bozkır kültürünün hâkim olduğu Türk toplulukları, gündelik yaşamlarında kolayca temin edebildikleri koyun yününü işleyerek çeşitli amaçlarla kullandıkları keçe ürünleri üretmişlerdir. Keçe, yalnızca pratik bir malzeme değil, aynı zamanda toplulukların kutsal nitelik atfedilen nesnelerin de temelini oluşturmuştur. Tarihsel kaynaklarda, Türklerin yakınlarının ruhlarını sembolize etmek amacıyla idol biçiminde keçe heykelcikler ürettiklerinden bahsedilmektedir. İdoller,“Tanrı”ve“Tanrıça”figürlerinin soyutlanarak şematik biçimlerde temsil edildiği, erken dönem dini inanç sistemlerini yansıtan kült objeleri olarak tanımlanmaktadır. Bu nesneler taş, mermer, kemik, metal ve kil gibi farklı malzemeler kullanılarak üretilmiştir. Anadolu'nun ilk çağ uygarlıklarından günümüze ulaşan ve kült ritüellerinde işlev gören bu idoller, bu tez kapsamında araştırma nesnesi olarak ele alınmıştır. Bu kapsamda, tezin ilk bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemine dair bilgiler yer almaktadır. İkinci bölümde; Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nin konumu ve tarihi hakkında genel bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde ise; müzenin koleksiyonuna dahil olan Eski Tunç Çağı idolleri teorik ve görsel açıdan ele alınmıştır. Bu döneme ait idoller hem çeşitlilik hem de sayı bakımından oldukça fazla olduğundan, çalışmada tüm örneklerin değerlendirilmesi mümkün olmamıştır. Bu nedenle müze koleksiyonundan belirli sayıda idol seçilerek inceleme kapsamına alınmıştır. Seçim sürecinde idoller biçimsel estetik açısından değerlendirilmiş; sanatçı bakışıyla ele alınarak süsleme ve oyma detayları içeren örneklerden oluşan bir grup tasarım öğesi olarak tercih edilmiştir. Tezin dördüncü bölümünde uygulama sürecinin temelini oluşturan geleneksel keçe tekniğine ilişkin tarihsel arka plan, teknik bilgiler ve üretim sürecine dair kuramsal bilgilere yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise araştırma kapsamında seçilen idoller, Nedgraphics Texcelle programında dijital ortamda çizilmiş; Adobe Photoshop üzerinden abstract efektlerle bütünleştirilerek özgün tasarım önerileri oluşturulmuştur. Tezin,“Tasarımların Uygulama Süreci”başlığını taşıyan altıncı bölümünde, belirlenen on adet tasarım geleneksel keçe tekniği kullanılarak uygulamaya dönüştürülmüş ve her çalışmaya yönelik teknik aşamalar, görsel materyallerle desteklenerek ayrıntılı biçimde aktarılmıştır. Sonuç bölümünde ise Anadolu Medeniyetleri Müzesi koleksiyonundaki Eski Tunç Çağı idollerinden hareketle üretilen özgün tasarımların, geleneksel keçe tekniği ile uygulama süreçleri genel çerçevesiyle değerlendirilmiştir. Keçecilik, geleneksel yöntemlerle kuşaktan kuşağa aktarılan el sanatları arasında yer almaktadır. Keçe tarih boyunca birçok alanda işlevsel bir malzeme olarak kullanılmış; zaman içinde süsleme anlayışı ve estetik yaklaşımlarla kültürel bir değer niteliği kazanmıştır. Endüstriyel üretimin artması ve modern yaşam pratikleri nedeniyle kullanım alanları daralan keçe, günümüzde yeniden ilgi gören ve dönüşüme giren bir malzeme haline gelmiştir. Bu dönüşümde kültürel mirasın korunmasına yönelik farkındalık, sanat ve tasarım alanlarında malzemeye dayalı deneysel çalışmaların artması ve el sanatlarının yaratıcı endüstrilerdeki görünürlüğünün güçlenmesi etkili olmuştur. Keçe, geleneksel bir zanaat uygulamasından çıkarak sürdürülebilirlik, doğal malzeme kullanımı ve kültürel kimlik gibi güncel kavramlarla ilişkilendirilen yaratıcı bir ifade alanına dönüşmektedir. Bu tez çalışmasının, Eski Tunç Çağı idollerine yönelik sanatsal farkındalık sağlaması, geleneksel el sanatlarının çağdaş sanatla bütünleşmesine katkı sunması ve keçe sanatının kültürel ve estetik potansiyelini ortaya koyması amaçlanmaktadır. Ayrıca, bu çalışma sanat tarihi ve el sanatları alanındaki araştırmalar için disiplinler arası bir model niteliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Communities of the Turkic world, shaped by the dominant equestrian steppe culture, processed readily available sheep's wool to produce felt objects used for various purposes in their daily lives. Felt was not only a practical material but also formed the basis of objects to which sacred qualities were attributed. Historical sources indicate that the Turks created felt figurines in the form of idols to symbolize the spirits of their deceased relatives. Idols are defined as cult objects that reflect early religious belief systems, in which“God”and“Goddess”figures are abstracted and represented in schematic forms. These objects were produced using various materials such as stone, marble, bone, metal and clay. The idols that have survived from the earliest civilizations of Anatolia and functioned within cultic rituals are examined as the primary research objects within the scope of this thesis. In this context, the first chapter of the thesis presents information regarding the purpose, scope and methodology of the study. The second chapter provides general information about the location and history of the Museum of Anatolian Cilivizations. In the third chapter, the Early Bronze Age idols included in the museum's collection are examined from both theoretical and visual perspectives. Since the idols from this period are numerous and diverse, it was not possible to evaluate all examples within the scope of this study. Therefore, a selected group of idols from the museum collection was included in the analysis. During the selection process, the idols were assessed in terms of their formal aesthetics; adopting an artistic perspective, examples featuring decorative and carved details were chosen as a set of design elements. In the fourth chapter of the thesis, the historical background, technical information and theoretical framework related to the traditional felt-making technique- which forms the foundation of the practical application process- are presented. In the fifth chapter, the selected idols within the scope of the research were digitally drawn using the Nedgraphics Texcelle software; subsequently, original design proposals were created by integrating these drawings with abstract effects in Adobe Photoshop. In the sixth chapter, titled“Application Process of the Designs”ten selected designs were transformed into practice using the traditional felt-making technique and the technical stages of each work were described in detail, supported by visual materials. In the conclusion section, the overall evalution of the original designs-produced based on the Early Bronze Age idols from the collection of the Muesum of Anatolian Civilizations- and their application processes through the traditional felt technique is presented within a general framework. Felt-making is among the traditional crafts that have been transmitted from generation to generation through conventional methods. Throughout history, felt has been used as a functional material in many areas, and over time it has gained cultural value through evolving decorative practices and aesthetic approaches. Due to the rise of industrial production and modern modes of living, the functionaluse of felt has diminished; however, in recent years, it has re-emerged as a material that attracts renewed attention and undergoes significant transformation. This revival has been influenced by increased awareness of culture heritage preservation, a growing interest in material-based experimental practices in art and design, and the enhanced visibility of traditional crafts within the creative industries. Felt is thus evolving from a traditional craft practice into a creative mode of expression associated with contemporary concepts such as sustainability, the use of natural materials, and cultural identity. This thesis aims to foster artistic awareness of the Early Bronze Age idols, contribute to the integration of traditional crafts with contemporary art, and reveal the cultural and aesthetic potential of felt art. Moreover, the study serves as an interdisciplinary model for research within the fields of art history and traditional crafts.
Benzer Tezler
- Hitit Döneminde Maşat Höyük: Arkeolojik açıdan bir yeniden değerlendirme çalışması
Maşat Höyük in the Hittite period: A reassessment study from an archaeological perspective
FİLİZ DİVARCI
Doktora
Türkçe
2019
Arkeolojiİstanbul ÜniversitesiProtohistorya ve Önasya Arkeolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEVKET DÖNMEZ
- Contextualizing the age of Sultan Süleyman the magnificent: Perceptions of Ottoman art in The United States, 1929-1987
Muhteşem Sultan Süleyman dönemi sergisi bağlamında Amerika'da Osmanlı sanatı algıları, 1929-1987
ZEYNEP SİMAVİ
Doktora
İngilizce
2023
Sanat Tarihiİstanbul Teknik ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VESİLE GÜL CEPHANECİGİL
- Kocaeli Arkeoloji ve Etnoğrafya Müzesi'nde sergilenen terrakotta figürinler
Terra-cotta figurines exhibited in Kocaeli Museum of Archaeology and Ethnography
SİNEM COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
ArkeolojiAtatürk ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZERRİN AYDIN TAVUKÇU
- Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ndeki madeni takılar
Metallic ornaments in Anatolia Civilizations Museum
NESRİN SEZGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
El SanatlarıGazi ÜniversitesiEl Sanatları Eğitimi Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. MERAL BÜYÜKYAZICI