Osmanlı dönemi Arap şiirinde peygamber methiyelerinde şiirsel biçim
Poetic form of prophetic eulogies in Arabic poetry of the Ottoman period
- Tez No: 987544
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİM ÖZNURHAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Nebevi Medih, Şiirsel İmge, İnsani Alan, Sosyal Alan, İmge Kaynakları, Prophetic Panegyric, Poetic Imagery, Human Sphere, Social Sphere, Sources of Imagery
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı dönemi Arap şiirindeki nebevi medihlerde (el-medâihu'n-nebeviyye) şiirsel imgenin izlerini ve temel özelliklerini keşfetmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, söz konusu dönemdeki divanları inceleyerek şairlerin medihlerinde ele aldıkları tasvir alanlarını ortaya koymakta; şiirsel imgenin tarihsel süreçteki önemini, anlamı ifade etme biçimlerini ve üslup özelliklerini irdelemektedir. Çalışmanın metodolojik çerçevesi, tarihsel ve sosyal eleştiri yöntemleri başta olmak üzere çeşitli edebi araştırma yöntemleri üzerine kurulmuştur. Giriş ve üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, nebevi medih sanatının doğuşu ve tarihsel gelişimi ele alınmıştır. İkinci bölümde, medihlerin merkezinde yer alan Hz. Peygamber'in (s.a.v.) şahsiyeti incelenmiş; bununla birlikte Ehl-i Beyt, Sahabe ve kadın imgesi gibi insani boyutlar, mucizeler, hayvan tasvirleri, siyerden kesitler ve mekânın psikolojik yansımaları detaylandırılmıştır. Üçüncü bölümde ise şairlerin imge dünyasını besleyen tabiat, insan ve din gibi temel kaynaklar araştırılmıştır. Ayrıca şiirsel imgenin inşasında rol oynayan edebi sanat tarzları incelenmiş; teşbih, istiare ve kinaye gibi beyan sanatlarının özellikleri, teorik temelleriyle birlikte analiz edilerek bu sanatların metindeki işlevleri ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study investigates the manifestations of poetic imagery within Prophetic Panegyrics (al-madīḥ al-nabawī) in Arabic poetry during the Ottoman era. By conducting a comprehensive survey of poetic anthologies (dīwāns) from this period, the research explores the primary domains depicted by poets, highlighting the significance of poetic imagery within the genre. It traces the historical trajectory of these images, identifies the mechanisms used to convey meaning, and reveals their stylistic characteristics. Methodologically, the study relies on several literary research approaches, most notably the historical and sociological methods. Comprising an introduction and three chapters, the study first traces the genesis and evolution of the art of Prophetic praise in the first chapter. The second chapter focuses on the persona of the Prophet (pbuh), which occupies the central space in these poems. It also addresses other human aspects -such as the depiction of the Ahl al-Bayt, the Companions, and women- alongside descriptions of miracles, animal imagery, excerpts from the Sīrah (Prophetic biography), and the psychological semantics of place. The third chapter investigates the sources from which poets derived their imagery, specifically nature, the human realm, and religious sources. Furthermore, it elucidates the rhetorical forms instrumental in constructing these images, shedding light on key figures of al-bayān (such as simile, metaphor, and metonymy) and providing a theoretical framework that explains their foundations and characteristics.
Benzer Tezler
- Dünden bugüne rebab ve yeniden ele alınması
Başlık çevirisi yok
M. REFİK KAYA
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1998
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Sanat Müziği Ana Sanat Dalı
DOÇ. M. CAHİT ATASOY
- Abdulaziz ez-Zemzemî ve Dîvânı
Abdulaziz al-Zamzami and his Divan
ABDULLAH GÜMÜŞSOY
Doktora
Türkçe
2023
DilbilimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET TASA
- Filistinli şair Selîm Ebu'l-İḳbâl el-Ya'ḳûbî (Hassânu Filisṭîn) hayatı ve edebî kişiliği
Palestinian poet Selim Abu al-Iqbal al-Yaqoubi (Hassanu Filistin) life and literary personality
BURAK AKÇAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ BAKIRCI
- Arap cahiliye dönemi şiiri ile 14. ve 15. yüzyıl Osmanlı şiirinde sevgili
The beloved in Arab age poetry and 14th and 15thcenturies Ottoman poetry
ELAF ANWER ISMAEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KARTAL
- Osmanlı dönemi Arap şairlerden Muhammed Emîn el-Muhibbî ve şiirleri
An Arabian poem in Ottoman period Muhammed Emmin al-Muhibbi and his poems
RAMAZAN ÖZKAL
Doktora
Türkçe
2022
Doğu Dilleri ve EdebiyatıNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDAT ŞENSOY