Çocukluk çağı travma yaşantısı, küçük 't' travma etkisi ile ilişkisel ihtiyaçlar doyumunun ilişkisi
The relationship between childhood trauma experience, the impact of small 't' trauma, and relational needs satisfaction
- Tez No: 987516
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FİKRET POYRAZ ÇÖKMÜŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Çocukluk çağı travması, küçük 't' travma, ilişkisel ihtiyaçlar, Childhood trauma, Small "t" trauma, Relational needs
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Tınaztepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, çocukluk çağı travmaları ile küçük 't' travma etkileri arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide ilişkisel ihtiyaçlar doyumunun aracı rolünü ortaya koymaktır. Çalışma örneklemi, Türkiye genelinde çeşitli illerden çevrim içi olarak ulaşılan ve gönüllü katılım gösteren 312 yetişkinden oluşmaktadır. Katılımcıların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, medeni durum) doğrultusunda yapılan analizlerde, çocukluk dönemi travma düzeylerini belirlemek için Çocukluk Çağı Travma Ölçeği (CTQ-33), küçük“t”travma etkilerini ölçmek için Küçük 't' Travma Etkisi Belirleme Ölçeği (KtTEBÖ) ve ilişkisel ihtiyaçların karşılanma düzeyini değerlendirmek amacıyla İlişkisel İhtiyaçlar Doyum Ölçeği (İİDÖ) kullanılmıştır. Betimsel istatistiklerin yanı sıra Pearson korelasyon, tek yönlü ANOVA ve Hayes PROCESS Macro (Model 4) ile aracılık analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, çocukluk çağı travmaları ile küçük 't' travma etkileri arasında pozitif yönlü, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ayrıca, çocukluk travmaları ile ilişkisel ihtiyaçlar doyumu arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki, benzer biçimde küçük 't' travma etkileri ile ilişkisel ihtiyaçlar doyumu arasında da negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu sonuçlar, bireyin ilişkisel doyum düzeyi azaldıkça travmatik yaşantılara karşı daha yüksek duyarlılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Aracılık analizi, çocukluk çağı travmalarının küçük“t”travma etkileri üzerindeki etkisinin ilişkisel ihtiyaçlar doyumu aracılığıyla kısmen açıklandığını ortaya koymuştur. Bu durum, ilişkisel doyumun birey üzerindeki travmatik etkileri hafifletici bir tampon mekanizma işlevi görebileceğini göstermektedir. Ayrıca medeni durum değişkenine göre yapılan analizlerde, evli olmayan bireylerin küçük 't' travmalardan etkilenme düzeylerinin, evli bireylere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu bulgu, evli olmanın olmanın bireyin stresle başa çıkma süreçlerinde koruyucu bir işlev üstlenebileceğini düşündürmektedir. Çalışma genel olarak bireyin geçmiş yaşantılarının bugünkü ilişkisel deneyimlerine ve travma duyarlılığına etkisini çok boyutlu bir yaklaşımla ele almakta; özellikle ilişkisel ihtiyaçlar kavramının psikolojik iyilik hâli üzerindeki belirleyici rolünü vurgulamaktadır. Elde edilen veriler, bireysel psikolojik destek süreçlerinde sosyal bağların güçlendirilmesinin önemine dikkat çekmektedir. Özellikle psikoterapi, travma temelli müdahaleler ve duygusal düzenleme süreçlerinde ilişkisel ihtiyaçların temel bir unsur olarak ele alınması gerektiği önerilmektedir. Sonuç olarak, bu araştırmanın alanyazına hem kuramsal hem de uygulamalı katkılar sunduğu ifade edilebilir. Gelecek çalışmalarda boylamsal araştırma desenlerinin kullanılması, farklı kültürel örneklemlerle karşılaştırmalar yapılması ve nitel yöntemlerle desteklenen derinlemesine analizlerin gerçekleştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationship between childhood traumas and small“t”trauma effects, and to reveal the mediating role of relational needs satisfaction in this relationship. The study sample consisted of 312 adults from various provinces across Turkey who participated voluntarily through an online survey. Based on the participants' demographic characteristics (age, gender, marital status), analyses were conducted using the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ-33) to assess childhood trauma levels, the Small“t”Trauma Effects Scale (KtTEBÖ) to measure the level of impact from small“t”traumas, and the Relational Needs Satisfaction Scale (RNSS) to evaluate the degree to which relational needs were met. In addition to descriptive statistics, Pearson correlation, one-way ANOVA, and Hayes PROCESS Macro (Model 4) were employed for mediation analysis. The findings revealed a positive, moderate, and significant relationship between childhood traumas and small“t”trauma effects. Moreover, a negative and significant relationship was found between childhood traumas and relational needs satisfaction, as well as between small“t”trauma effects and relational needs satisfaction. These results indicate that as individuals' relational satisfaction decreases, their sensitivity to traumatic experiences increases. The mediation analysis demonstrated that the effect of childhood traumas on small“t”trauma effects was partially mediated by relational needs satisfaction. This finding suggests that relational satisfaction may serve as a buffering mechanism that mitigates the impact of trauma on individuals. Furthermore, analyses based on marital status revealed that unmarried individuals experienced significantly higher levels of small“t”trauma effects compared to married participants. This finding implies that being in a marital relationship may serve as a protective factor in coping with stress. Overall, this study addresses the impact of individuals' past experiences on their current relational patterns and trauma sensitivity through a multidimensional perspective, emphasizing the critical role of relational needs in psychological well-being. The results highlight the importance of strengthening social and relational bonds in psychological support processes. It is therefore recommended that psychotherapy, trauma-focused interventions, and emotional regulation practices incorporate relational needs as a core component of treatment and recovery. In conclusion, this research contributes to the literature both theoretically and practically by underlining the mediating role of relational satisfaction in the relationship between childhood trauma and small“t”trauma effects. Future studies are recommended to employ longitudinal designs, conduct cross-cultural comparisons, and include qualitative approaches to provide deeper insights into the relational dimensions of trauma experiences.
Benzer Tezler
- Küçük travma yaşantılarının deneyimsel kaçınma üzerindeki etkisi: Sosyal duygusal yalnızlığın aracı rolü
The impact of small trauma experiences on experiential avoidance: The mediating role of socio-emotional loneliness
ŞERİFE ŞEKERCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜGE YÜKSEL
- Cinsel istismar suçundan hüküm alan ergenlerin cinsel saldırgan davranışta bulunmalarını destekleyen bilişsel yapıların ve ilişkili faktörlerin araştırılması
Investigation of cognitive structures and associated factors supporting sexual offensive behavior of adolescents charged with sexual abuse crime
ZEYNEP GEDİK KÜÇÜK
Doktora
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP BELMA GÖLGE
- Ebeveynlerin çocukluk çağı örselenme yaşantısı ve bazı demografik özellikleri ile çocuk yetiştirmeye yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between parents' attitudes towards child rearing and their childhood traumatic experience whith some demografic features
SİBEL AYDOĞAN ARSLAN
- Ankara ilindeki üç ilköğretim okulu öğrencilerinin epilepsiye yaklaşımı ve hastalık hakkındaki bilgi düzeyleri
Knowledge of epilepsy and attitudes towards the condition among three elementary schools students in Ankara
İKBAL OK BOZKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE SERDAROĞLU
- Çocukluk çağı örseleyici yaşantıları: Geç ergenlik döneminde duygu düzenleme, psikolojik uyum ve sağlamlık
Childhood abuse history: Emotion regulation, psychological adjustment and resilience in late adolescence
TUĞÇE KÜÇÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiAnkara ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE GÜLSEN ERDEN