Göçün belleği: 1842'den günümüze Polonezköy
Memory of migration: Polonezköy from 1842 to the present
- Tez No: 987266
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZLEM SERT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Sözlü tarih, Oral history
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Polonezköy 1842 yılında İstanbul'da Alemdağ olarak adlandırılan orman arazisi içerisinde yer alan Leh göçmenlerin barınması için kurulmuş yerleşim birimidir. Başlangıçta geçici bir askeri üs konumunda olan bu yerleşim yerinin nüfusu, 19. yüzyılda yaşanan göç hareketleri ile birlikte artmıştır. Artan nüfusla birlikte bölgede tarımsal ve hayvansal üretim faaliyetleri başlamış, artı ürünler sayesinde kent ile ticari ilişkiler gelişmiştir. Cumhuriyetin ilanından sonra Polonezköy'de başlayan pansiyonculuk ve restoran işletmeciliği bölgedeki üretim biçimlerini ve kırsal yaşamı büyük ölçüde dönüştürerek geleneksel ekonomik yapının değişmesine neden olmuştur. Polonezköy, 19. yüzyıldan günümüze kadar hızla büyüyen kent morfolojisi içerisinde sahip olduğu kaynakları kent içine aktarmış, kenti beslemiş ve zamanla kentin parçası haline gelmiştir. 20. Yüzyılda yaşanan politik, ekonomik ve teknolojik gelişmeler Polonezköy'ün mevcut yapısını değiştirerek kent ile olan ikili ilişkilerini yeniden inşa etmesine neden olmuştur. Polonezköy'ün İstanbul'lular için gözde lokasyon haline gelmesi köyde yapılaşmaya sebep olmuş bu durum köyün mimari dokusunu ve demografisini değiştirmiştir. Köydeki üretim faaliyetleri, ulaşım, erişilebilirlik, kent ve çevre ilişkileri gibi ölçekler çerçevesinde köydeki demografik yapı da dönüşüm geçirmiştir. 20. Yüzyılda köydeki Leh asıllı genç nüfusun yurtdışına göç etmeye başlaması, köyün hızlı yaşlanmasına yol açmıştır. Polonezköy, kuruluşundan itibaren Leh kimliğini korumayı başarmış ve bu kimlik, mimariden gündelik yaşama kadar birçok alanda kendini göstermiştir. Ancak giderek azalan nüfus Polonezköy'deki Leh kültürel kimliğinin zamanla sönümlenmesi tehlikesini beraberinde getirmiştir. Bahsedilen süreçlere dair insan merkezli perspektif sunmak bu araştırmanın temel hedefidir. Bu yüksek lisans tezi, Polonezköy'de yaşayan Leh asıllı bireylerin tanıklıklarına başvuran bir sözlü tarih çalışması sunmayı amaçlamıştır. Derinlemesine görüşmeler, arşiv belgeleri, aile arşivi, kent haritaları, süreli yayınlar, istatistiki veriler ve araştırma eserleri bu tez çalışmasında yararlanılan kaynakları oluşturmaktadır. Bahsedilen kaynaklar üzerinden gerçekleştirilen bu çalışma 19. yüzyıldan günümüze Polonezköy'deki gündelik hayatı anlamak ve bir ritim analizi ortaya koymak, toplumsal ilişki dinamikleri ile birlikte kurulan komünite duygusunun korunması ve geçirdiği süreci açıklamak, köy sakinlerinin doğal çevreyle olan ilişkisini görebilmeyi amaçlamıştır.
Özet (Çeviri)
Polonezköy was established in 1842 as a settlement for Polish migrants within the forested area known as Alemdağ in Istanbul. Initially conceived as a temporary military base, the village's population grew throughout the 19th century due to migration movements. With the increasing population, agricultural and livestock production began in the region, leading to surplus goods that facilitated commercial ties with the city. Following the proclamation of the Turkish Republic, the rise of guesthouses and restaurant businesses in Polonezköy significantly transformed rural life and traditional economic structures. Over time, Polonezköy integrated into the rapidly expanding urban morphology of Istanbul, supplying resources to the city and gradually becoming an inseparable part of it. Throughout the 20th century, political, economic, and technological developments reshaped Polonezköy, redefining its relationship with the city. As Polonezköy became a popular destination for Istanbul residents, increased construction altered the village's architectural fabric and demographic composition. Changes in production activities, transportation, accessibility, and urban-environmental interactions further contributed to this transformation. The migration of young Polish-descendant residents abroad in the 20th century accelerated the aging of the village population. Since its foundation, Polonezköy has successfully preserved its Polish identity, which has been reflected in various aspects of daily life, from architecture to cultural practices. Despite having preserved its Polish identity for decades, the village now faces the challenge of safeguarding its cultural heritage amid a declining Polish population. This research adopts a human-centered perspective to examine these processes. This master's thesis presents an oral history study based on the testimonies of Polish-descendant residents of Polonezköy. The study draws on in-depth interviews, archival documents, family records, urban maps, periodicals, statistical data, and scholarly literature. By utilizing these sources, this research aims to analyze everyday life in Polonezköy from the 19th century to the present, explore the preservation and transformation of communal identity, and examine the relationship between village residents and their natural environment.
Benzer Tezler
- Kaz Dağları Bölgesi'nde dağlı ve ovalı toplulukların kültürel belleği ve yaşam biçimleri: Sabahattin Ali'nin Hasan Boğuldu hikâyesi üzerinden içerik analizi ve tarihsel coğrafi bağlam incelemesi
Cultural memory and lifestyles of mountainous and lowland communities in the Kaz Mountains Region: Content analysis and historical-geographical context analysis on Sabahattin Ali's Hasan Boğuldu story
SERAP ALCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
AntropolojiKapadokya ÜniversitesiKültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALDUN VURAL
- Toplumsal yönleri ile yenilebilir peyzaj bağlamında mahalle bostanları: İstanbul örneği
Community gardens as edible landscape within the context of social aspects: Case of İstanbul
SELVİNUR KARPUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU FİRİDİN ÖZGÜR
- Balkan siyasi göçlerinin Anadolu geleneksel oyunları üzerinde etkisi: Selçuk-Şirince örneği
The effects of the Balkan migrations on Anatolian traditional dances: Selçuk-Şirince sample
KADRİ DALLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk Bilimi (Folklor)Ege ÜniversitesiTürk Halk Oyunları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖCAL ÖZBİLGİN
- Göç deneyimleri ve kesişimsellik: Bursa'da yaşayan 1989 Bulgaristan göçmenleri üzerine nitel bir araştırma
Migration experiences and intersectionality: A qualitative research on 1989 Bulgaria immigrants living in Bursa
MERVE APAYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Siyasal BilimlerBursa Uludağ ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF MADAKBAŞ GÜLENER
- Toplumsal belleğin göç üzerinden mekana etkisi: Skalişte (Kayacıklar) Köyü'nden Karaman Mahallesi'ne
The spatial effect of collective memory through migration: From Skalishte to Karaman
ÖZLEM ŞAHİN ALTAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGE GÜNDEM