Sosyobilimsel bir konu olarak ortaokul öğrencilerinin plastik kirliliği farkındalıklarının incelenmesi
An examination of middle school students' awareness of plastic pollution as a socioscientific topic
- Tez No: 987142
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZAFER KARAGÖLGE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: sosyobilimsel konular, plastik atık, plastik kirliliği, bilinçli bireyler, öğrenci farkındalığı, çevre bilinci, socioscientific issues, plastic waste, plastic pollution, conscious individuals, student awareness, environmental awareness
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı plastik kirliliğini sosyobilimsel bir konu bağlamında ele alarak ortaokul öğrencilerinin bu konudaki farkındalık düzeylerini incelemektir. Yöntem: Çalışmaya Erzurum ili Aziziye, Palandöken, Yakutiye, Horasan, Pasinler ve Tekman ilçelerinden 5., 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinden toplamda 953 öğrenci çalışmaya katılmıştır. Plastik kirliliğine yönelik farkındalığı belirlemek amacıyla, izinleri alınmış bir anket uygulanmıştır. Anketin geçerlik ve güvenirliği sağlanmıştır. Anket üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölüm demografik bilgilerden, ikinci bölüm bilgi, üçüncü bölüm ise tutum sorularından oluşmaktadır.Veriler SPSS programında betimsel ve non-parametrik istatistiklerle analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırma bulguları, öğrencilerin plastik kirliliğine yönelik tutumlarının orta düzeyde olduğunu göstermektedir. Kız öğrenciler ve 5. sınıf öğrencileri lehine anlamlı farklılık bulunurken, yaş ve ebeveyn eğitim düzeyine göre fark saptanmamış; ancak anne eğitim düzeyi arttıkça tutum puanlarında hafif artış gözlenmiştir. Öğrencilerin %97,1'i plastik atıkların çevreye zarar verdiğini belirtmiş; sağlık etkilerine ilişkin farkındalık yüksek, üreme ve büyüme–olgunlaşma konularında ise düşüktür. Öğrencilerin %66,4'ü plastiklerin geri dönüştürüldüğünü, %32,6'sı çöpe atıldığını belirtirken; %77,9'u geri dönüşümü en iyi yöntem olarak görmekte ve %78,7'si plastik kullanımının arttığını ifade etmektedir. Merkez ilçelerde yaşayan öğrencilerin tutumları daha olumludur. Genel olarak farkındalık yüksek, sağlık bilgisi sınırlıdır. Sonuçlar: Araştırma sonuçları, öğrencilerin plastik kirliliğine yönelik tutumlarının genel olarak olumlu olduğunu ve demografik değişkenlere göre kısmen farklılaştığını göstermektedir. Kızlar ve 5. sınıf öğrencileri lehine anlamlı fark bulunurken, yaş ve ebeveyn eğitim düzeyine göre fark saptanmamıştır. Öğrenciler plastik atıkların çevreye zarar verdiğinin farkında olmakla birlikte, insan sağlığına etkileri konusunda bilgi düzeyleri sınırlıdır. Merkez ilçelerde çevre farkındalığının daha yüksek olduğu görülmektedir. Farkındalık yüksek olmakla birlikte davranışlara yeterince yansımamaktadır.
Özet (Çeviri)
Purpose: The aim of this study is to examine the awareness levels of secondary school students on plastic pollution within the context of a socioscientific issue. Method: A total of 953 students from grades 5, 6, 7, and 8 in the districts of Aziziye, Palandöken, Yakutiye, Horasan, Pasinler, and Tekman in Erzurum province participated in the study. A survey was conducted with permission to determine awareness of plastic pollution. The validity and reliability of the survey were ensured. The survey consists of three sections: the first section covers demographic information, the second section covers knowledge, and the third section covers attitude questions. The data were analyzed using descriptive and non-parametric statistics in the SPSS program. Findings: Research findings indicate that students' attitudes toward plastic pollution are moderate. While there were significant differences in favor of female students and 5th grade students, no differences were found based on age and parental education level; however, a slight increase in attitude scores was observed as the mother's education level increased. 97.1% of students stated that plastic waste harms the environment; awareness of health effects is high, while awareness of reproduction and growth-maturation issues is low. 66.4% of students stated that plastics are recycled, while 32.6% stated that they are thrown away; 77.9% see recycling as the best method, and 78.7% stated that plastic use is increasing. Students living in central districts have more positive attitudes. In general, awareness is high, but health knowledge is limited. Conclusions: The research results show that students' attitudes toward plastic pollution are generally positive and vary somewhat according to demographic variables. While a significant difference was found in favor of girls and 5th grade students, no difference was found based on age and parental education level. Students are aware that plastic waste harms the environment, but their knowledge about its effects on human health is limited. Environmental awareness is higher in central districts. Although awareness is high, it is not sufficiently reflected in behavior.
Benzer Tezler
- Sosyobilimsel konulara dayalı fen eğitiminin ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin bilimsel okuryazarlık ve çevre okuryazarlık seviyelerine etkisi
The effect of socio-scientific issue based science education on 7 th grade students' scientific literacy and environmental literacy levels
MELTEM KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiFen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET SÜRMELİ
- Investigating the argument quality of middle school students on a socioscientific issue: Effect of local versus global context
Ortaokul öğrencilerinin sosyobilimsel konulardaki argüman kalitelerinin incelenmesi: Yerel ve küresel bağlamların etkisi
EMİNE BEYZA CAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DEVRİM GÜVEN
- Exploring manifestation of critical thinking skills anddispositions on argument and counter argument development about a socioscientific issue
Eleştirel düşünme beceri ve eğilimlerinin sosyobilimsel konuya ilişkin geliştirilen argüman ve karşı argümanlardaki yansımasının keşfedilmesi
BUĞÇE BÜÇKÜN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DEVRİM GÜVEN
- Geri dönüşüm ve evsel atıklar konusunda argümantasyon tabanlı öğrenmenin 7. sınıf öğrencilerinin ders başarısına ve çevreye olan tutum ve davranışlarına etkisi
The effect of argumentation-based learning in recycling and domestic waste on 7th grade students' course success and attitudes and behaviors towards the environment
BÜKRA AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZAFER KARAGÖLGE
- Ortaokul öğrencilerinin sosyobilimsel bir konu olan orman yangınlarının çıkışına yönelik bilimsel muhakeme türlerinin incelenmesi
Examination of scientific reasoning types of secondry school students on the causes of forest fires, as a socio-scientific issue
PEMBE TURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÖZKAN