Hekimlerde nöbet uygulaması, anksiyete ve sigara kullanımı arasındaki ilişki
The relationship between night shift, anxiety and smoking among physicians
- Tez No: 987085
- Danışmanlar: DOÇ. DR. VELİTTİN SELÇUK ENGİN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Nöbet, Hekim, Anksiyete, Sigara Bağımlılığı, BAI, FTND, Night Shift, Physician, Anxiety, Nicotine Dependence, BAI, FTND
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Hekimler, nöbetli çalışma düzeni, yüksek sorumluluk ve sürekli stres altında çalışan bir meslek grubu olarak ruhsal sağlık açısından önemli riskler taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, nöbet tutan hekimlerde anksiyete düzeyi ve sigara kullanım davranışı/nikotin bağımlılığı arasındaki ilişkinin kapsamlı biçimde değerlendirilmesidir. Nöbet sisteminin uyku bütünlüğü, sirkadiyen ritim ve stres yanıtı üzerindeki etkileri göz önünde bulundurulduğunda, anksiyete düzeyleri ve sigara tüketimi arasındaki karşılıklı etkileşimin daha net anlaşılmasına ihtiyaç vardır. Bu doğrultuda çalışma, hekimlerin nöbet yükünün ruhsal iyi olma hali ve nikotin bağımlılığı üzerindeki etkisini ortaya koymayı hedeflemektedir. Elde edilen bulguların nöbet düzenlemelerinin yeniden değerlendirilmesi, ruh sağlığını destekleyici müdahalelerin planlanması ve tütün kontrol stratejilerinin hekimlere özgü olarak geliştirilmesine katkı sağlaması amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel, tanımlayıcı bir anket çalışmasıdır.Bu çalışma kapsamında 15.11.2025 ile 15.12.2025 tarihleri arasında İstanbul ilinde çalışmakta olan asistan ve uzman hekimlere araştırmacı tarafından hazırlanan çevrimiçi anket temelli veri toplama yöntemi ile katılımcılara Google Forms üzerinden uygulandı. Anket formunda sosyodemografik, mesleki ve mesai çalışma şekli verilerini içeren 13 soru sorulmuştur.Ayrıca nikotin bağımlılığını değerlendimek için 6 sorudan oluşan Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FTND) ile anksiyete durumunu ölçmek için 21 sorudan oluşan Beck Anksiyete Ölçeği (BAI) kullanılmıştır. Verilerinin analizinde“IBM SPSS 27.0”programı kullanıldı. Çalışmada p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Araştırma için etik kurul onayı İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu'ndan 23.10.2025 tarihli E-80929729-000-292457129 sayılı yazı ile alındı. Bulgular: Çalışmaya 212 hekim dahil edilmiştir. Genel yaş ortalaması 32,28±6,74 yıldır. Katılımcıların %49,1'i erkek, %50,9'u kadındır. Toplamda hekimlerin %25,5'i uzman, %74,5'i asistan hekimlerden oluşmaktaydı. Çalışma düzeni açısından aile hekimlerinin büyük çoğunluğu sadece mesai ile çalışırken, cerrahi ve dahili branşlarda ağırlıklı olarak nöbet ve mesai, acil tıpta ise neredeyse tüm hekimler sadece nöbet düzeninde çalışmaktadır.Aylık nöbet sayısı en yüksek acil tıpta (8,05±0,64), en düşük aile hekimliğindedir (4,67±1,59). Erkeklerde sigara kullanım oranı %53,8, kadınlarda %38 olup cinsiyete göre fark anlamlıdır (p=0,02). Genel sigara kullanım oranı %45,8'dir. Branşlara göre sigara kullanımı aile hekimliğinde %28,6, cerrahi branşlarda %65,9, dahili branşlarda %42,1, acil tıpta %66,7'dir. Çalışma düzenine göre değerlendirildiğinde nöbet tutanlarda FTND medyanı 5, nöbet tutmayanlarda 2,5 olup bu fark anlamlıdır. Branşlara göre FTND puanları acil tıp 6, dahili branşlar 4, cerrahi branşlar 5 ve aile hekimliğinde 3,5'tir. Genel örneklemde BAI puanı 11,5'tir. Kadınlarda BAI medyanı 13, erkeklerde 9,5'tir; cinsiyete göre fark anlamlıdır. Branşlara göre BAI puanları aile hekimliği 9, cerrahi ve dahili branşlarda 11, acil tıpta 16 olarak bulunmuştur. Çalışma düzenine göre nöbet tutanlarda BAI medyanı 13, nöbet tutmayanlarda 8 olarak bulundu. Sigara kullananlarda BAI medyanı 14, kullanmayanlarda 9'dur. Sigara içenlerde BAI ile FTND puanları arasında pozitif yönde, zayıf düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmıştır (r=0,248; p=0,014). Sonuç: Sigara kullanım oranının toplum ortalamasına göre yüksek bir düzeyde bulunması hekimlerin mesleki stres, nöbet yoğunluğu ve düzensiz çalışma ritmine maruziyetinin belirgin olduğunu düşündürmektedir. Nikotin bağımlılığı açısından genel FTND ortalaması orta düzey bağımlılığa karşılık gelmekte, cerrahi ve acil tıp birimlerinde bu değerlerin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Nöbet tutan hekimlerde FTND puanlarının anlamlı biçimde artmış olması, sirkadiyen ritim bozukluğu ve nöbet yükünün bağımlılık davranışını etkilediğini desteklemektedir. Anksiyete değerlendirmesinde genel BAI puanı hafif düzey anksiyeteye karşılık gelmiş; kadın hekimlerde ve acil tıp çalışanlarında anksiyete düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Nöbet tutan hekimlerde anksiyetenin anlamlı olarak artmış olması nöbet uygulamasının ruhsal sağlık üzerindeki etkisini göstermektedir. Sigara içenlerde daha yüksek anksiyete düzeyleri ve FTND ile BAI arasında saptanan zayıf fakat anlamlı pozitif ilişki, nikotin bağımlılığı ve anksiyetenin birbirini karşılıklı olarak etkileyebildiğini düşündürmektedir. Ancak ilişkinin düşük düzeyde olması, anksiyetenin çok faktörlü bir yapıya sahip olduğuna işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: Physicians constitute a professional group working under continuous stress, high responsibility, and night-shift schedules, all of which pose significant risks to mental well-being. This study aims to comprehensively evaluate the relationship between anxiety levels and smoking behavior/nicotine dependence among physicians working night shifts. Given the effects of night shift work on sleep integrity, circadian rhythm, and stress response, a clearer understanding of the bidirectional interaction between anxiety levels and smoking behavior is needed. Accordingly, this study seeks to determine the impact of nightshift workload on physicians' mental well-being and nicotine dependence. The findings are expected to contribute to the reassessment of nightshift arrangements, the planning of mental healthsupportive interventions and the development of tobacco control strategies tailored specifically for physicians. Materials and Methods: This research is a cross-sectional, descriptive survey study. Between 15 November 2025 and 15 December 2025, online questionnaires prepared by the researcher were administered via Google Forms to residents and specialist physicians working in Istanbul. The survey included 13 questions regarding sociodemographic characteristics, professional background and work schedule. The Fagerström Test for Nicotine Dependence (FTND) consisting of 6 questions was used to assess nicotine dependence and the Beck Anxiety Inventory (BAI) consisting of 21 questions was used to measure anxiety levels. Data were analyzed using IBM SPSS 27.0 and p<0.05 was considered statistically significant. Ethical approval for the study was obtained from the Ethics Committee of Istanbul Kanuni Sultan Süleyman Training and Research Hospital on 23.10.2025 (Approval No: E-80929729-000-292457129). Results: A total of 212 physicians participated in the study. The mean age was 32,28±6,74 years; 49,1% were male and 50,9% were female. Specialists constituted 25,5% of the sample, while 74,5% were residents. Family physicians predominantly worked daytime shifts only, while surgical and medical branches physicians mainly worked mixed night shift and daytime schedules. Nearly all emergency physicians worked exclusively night shifts. Monthly night-shift frequency was highest in emergency medicine 8,05±0,64 and lowest in family medicine 4,67±1,59. Smoking prevalence was 53.8% among men and 38% among women (p=0.02), with an overall smoking rate of 45,8%. Smoking rates by specialty were 28,6% in family medicine, 65,9% in surgical branches, 42,1% in medical branches and 66,7% in emergency medicine. FTND median scores were significantly higher among night-shift physicians 5 compared to those without night shifts 2,5. FTND scores by specialty were 6 in emergency medicine, 4 in medical branches, 5 in surgical branches, and 3,5 in family medicine. The mean BAI score in the overall sample was 11,5. Median BAI scores were 13 in women and 9,5 in men (p=0.039). Across specialties, median BAI scores were 9 in family medicine, 11 in surgical branches, 11 in medical branches, and 16 in emergency medicine. Night shift physicians had significantly higher BAI scores median 13 compared to non–night-shift physicians median 8. Smokers had higher BAI scores median 14 than non-smokers median 9. Among smokers, a weak but statistically significant positive correlation was found between FTND and BAI scores (r=0,248; p=0,014). Conclusion: The high smoking rate observed among physicians compared with the general population suggests substantial exposure to occupational stress, heavy night-shift workloads, and irregular work rhythms. Overall FTND scores indicated moderate nicotine dependence, with higher levels in surgical and emergency specialties. The significantly higher FTND scores among physicians working night shifts support the notion that circadian rhythm disruption and night-shift burden influence dependence-related behaviors. Anxiety levels were generally mild, yet higher among women and emergency physicians. The increased anxiety in night shift physicians highlights the psychological impact of night-shift work. Higher anxiety among smokers and the weak but significant positive correlation between FTND and BAI scores suggest a reciprocal interaction between nicotine dependence and anxiety, although the weak strength of the relationship indicates that anxiety is multifactorial in nature.
Benzer Tezler
- Tıpta uzmanlık eğitimi alan hekimlerde sigara ve antidepresan kullanım sıklığı ile depresif belirtiler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between smoking and antidepressant use frequency and depressive symptoms in physicians undergoing medical specialization training
KEMAL SERİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Acil TıpManisa Celal Bayar ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT DEMİR
- Zymomonas mobilis NRRL B-14023 bakterisi ile şeker pancarı melası ve kuru üzümden etanol üretimi
Başlık çevirisi yok
ÜLKÜ BAŞER
- Saksılı arçek olarak pazarlama olanağı bulunan bazı ilkbahar ve yaz arçeklerinin morfolojik özellikleri
Başlık çevirisi yok
DEFNE YARAR(ERGEN)
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
BotanikEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSEL BAYRAKTAR
- Çukurova koşullarında şeker mısır'da (zea mays L.saccharata) ekim zamanı ve bitki sıklığının taze koçan ve silaj verimi ile bazı tarımsal karekterlere etkisi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
FUAT UĞURLAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
ZiraatÇukurova ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURAN SAĞLAMTİMUR