Tüketicilerin reklam okuryazarlığı düzeylerinin plansız satın alma davranışı üzerindeki rolüne ilişkin bir araştırma
An research into the role of consumers advertising literacy levels on unplanned purchasing behavior
- Tez No: 986930
- Danışmanlar: PROF. DR. DERYA ÖCAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halkla İlişkiler, Reklamcılık, Public Relations, Advertising
- Anahtar Kelimeler: Televizyon reklamları, İnternet reklamları, Television advertisements, Internet advertisings
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tüketiciler günlük yaşam pratikleri çerçevesinde pazarlama ve reklam uzmanları tarafından oluşturulan pek çok reklam mesajına maruz kalmaktadırlar. Stratejik olarak hazırlanan reklam mesajlarına yönelik olarak tüketiciler, olumlu ya da olumsuz bir tutum geliştirmektedirler. Bu çerçevede reklamların analiz edilmesinde ve değerlendirilmesinde reklam okuryazarlığı ön plana çıkmaktadır. Reklam okuryazarlığı, tüketicilerin farklı reklam türlerine yönelik eleştirel yaklaşımlarda bulunmalarına, reklam mesajlarına ilişkin farkındalık düzeylerinin artmasına ve reklamların hangi amaçla hazırlandığı noktasında fikir sahibi olmalarına katkı sağlamaktadır. Dolayısıyla reklam okuryazarlığının getirmiş olduğu farkındalıkla birlikte satın alma davranışlarının planlı bir şekilde gerçekleşmesi mümkün görülmektedir. Ancak reklamların eleştirel bir şekilde değerlendirilmemesi sonucunda ürün/hizmet satın alımlarının plansız olarak yapılması kaçınılmaz olabilmektedir. Bu bağlamda geleneksel ve yeni medyada yer alan reklamların tüketiciler tarafından bilinçli bir şekilde okunmasına yardımcı olan reklam okuryazarlığının, plansız satın alma davranışında edindiği rol araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Reklam okuryazarlığının plansız satın alma davranışındaki rolünü ele alan çalışmanın birinci bölümünde medya okuryazarlığı ve reklam okuryazarlığı alanları üzerinde durulmuştur. Araştırmanın ikinci bölümünde tüketici davranışları ve plansız satın alma davranışları çeşitli boyutlarla ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise tüketicilerin reklam okuryazarlığı düzeylerinin plansız satın alma davranışı üzerindeki rolü incelenmeye çalışılmıştır. Kolayda örnekleme yöntemi kapsamında gerçekleştirilen anket uygulaması ile araştırmanın verileri elde edilmiştir. Araştırma verileriyle yapılan analizlere göre katılımcıların reklam okuryazarlığı becerilerinin orta düzeyde olduğu görülürken, plansız satın alma davranışı durumlarının düşük düzeyde yer aldığı tespit edilmiştir. Ayrıca reklam okuryazarlığı ile plansız satın alma davranışı arasında anlamlı ilişkinin olduğu ve iki olgunun birbirini anlamlı bir şekilde etkilediği ortaya çıkmıştır.
Özet (Çeviri)
Consumers are exposed to many advertising messages created by marketing and advertising experts within the framework of their daily life practices. Consumers develop a positive or negative attitude towards strategically prepared advertising messages. In this context, advertising literacy comes to the forefront in analyzing and evaluating advertisements. Advertising literacy contributes to consumers critical approaches towards different types of advertisements, to increase their awareness of advertising messages and to have an idea about the purpose for which advertisements are prepared. Therefore, with the awareness brought by advertising literacy, it is possible to realize purchasing behaviors in a planned manner. However, as a result of not evaluating advertisements critically, it may be inevitable for product/service purchases to be made unplanned. In this context, the role of advertising literacy, which helps consumers to consciously read advertisements in traditional and new media, in unplanned purchasing behavior is the subject of the research. The first part of the study, which examines the role of advertising literacy in unplanned buying behavior, focuses on the areas of media literacy and advertising literacy. In the second part of the study, consumer behavior and unplanned buying behavior were addressed in various dimensions. In the third part of the study, the role of consumers advertising literacy levels on unplanned purchase behavior was tried to be examined. The data of the study were obtained through a questionnaire survey conducted within the scope of convenience sampling method. According to the analysis of the research data, it was found that the participants advertising literacy skills were at a medium level, while their unplanned purchase behavior was at a low level. In addition, it has been revealed that there is a significant relationship between advertising literacy and unplanned purchase behavior and that the two phenomena affect each other in a significant way.
Benzer Tezler
- Orta yaş bireylerin reklama bakış açısı ve reklam okuryazarlığı düzeyleri: Ankara ili örneği
The perspective on advertising and advertising literacy levels of middle aged individuals: Ankara sample
TUĞBA BAYTİMUR
Doktora
Türkçe
2021
ReklamcılıkMaltepe ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YALÇIN KIRDAR
- Kişisel bakım ve sağlık ürünlerine yönelik influencer reklamlarında Y ve Z kuşaklarının reklam okuryazarlık düzeylerinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of advertising literacy levels of Y and Z generations in influencer ads for personal care and health products
HAVVANUR TULUM
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ReklamcılıkAkdeniz ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YEŞİM ÇELİK
- Tüketicilerin reklam okuryazarlık düzeyinin belirlenmesine yönelik bir araştırma: Tokat ili örneği
A research for determining the level of advertisement literacy of consumers: Tokat province example
MENDERES KÖMÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ReklamcılıkTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF BOYRAZ
- Dijital okuryazarlık ve internet reklamcılığı üzerine bir alan araştırması
A field study on digital literacy and internet advertising
MUAMMER ÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2022
İletişim BilimleriSelçuk ÜniversitesiReklamcılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İMRAN ASLAN
- Okul öncesi çağda bulunan çocukların reklam farkındalıklarının ebeveynlerin satın alma davranışı üzerine etkisi
The effect of advertising awareness of pre-school children on purchasing behavior of parents
GÜLŞAH ÇAKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ReklamcılıkBahçeşehir ÜniversitesiPazarlama İletişimi ve Halkla İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE BİLSEL