Koruyucu aile hizmetinin koruyucu ve biyolojik aile açısından değerlendirilmesi
Evaluating the foster care service in terms of foster and birth families
- Tez No: 986773
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NİLGÜN KÜÇÜKKARA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Koruyucu aile hizmeti, biyolojik ailesi yanında desteklenemeyen çocukların gelişimsel, duygusal ve sosyal gereksinimlerini aile temelli bir ortamda karşılayan, çocuk hakları ve çocuğun yüksek yararı ilkelerine dayalı bir çocuk koruma modelidir. Ulusal yazında koruyucu ve biyolojik aileleri birlikte ele alan çalışmaların sınırlı olması bu araştırmanın çıkış noktasını oluşturmuştur. Araştırmanın amacı, biyolojik ve koruyucu ailelerin koruyucu aile hizmetine ilişkin deneyimlerini, gereksinimlerini ve karşılaştıkları sorunları ekolojik sistem yaklaşımı çerçevesinde incelemek; bu iki grubun hizmet sürecinde birbirleriyle etkileşimlerini ve süreçten nasıl etkilendiklerini anlamaktır. Araştırma, nitel araştırma deseninde fenomenolojik yaklaşım ile yürütülmüş; Ankara ve İzmir illerinde maksimum çeşitlilik örneklemesiyle seçilen 21 biyolojik aile ve 14 koruyucu aile olmak üzere toplam 35 katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiş ve analiz süreci MAXQDA programı kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmada etik ilkeler gözetilmiş ve güvenirlik ölçütleri sağlanmıştır. Bulgular, biyolojik ailelerin geçmişten taşınan kırılganlıklar, ebeveynlik kimliğinde zedelenme, bilgiye erişim güçlükleri ve karar süreçlerinden dışlanma nedeniyle çocuklarıyla bağlarını sürdürmekte zorlandıklarını; buna karşın yeniden bütünleşme arzularını koruduklarını ortaya koymaktadır. Koruyucu aileler ise çocuğun aidiyet, güven ve süreklilik duygusunu destekleyen yoğun bir ebeveynlik pratiği geliştirmiş; ancak yetki belirsizlikleri, idari süreçlerdeki güçlükler, uygulama farklılıkları ve meslek elemanlarının sık değişmesi nedeniyle hizmette yaşanan süreklilik sorunları sonucunda destek gereksinimleri artmıştır. İki aile arasındaki iletişimin sınırlı ve dolaylı kalması, birlikte ebeveynlik sürecini zorlaştırmış ve çocukların bağlanma ile kimlik gelişiminde karmaşık etkiler yaratmıştır. Araştırma sonuçları, çocuk yararını esas alan ekolojik bir bakış açısıyla koruyucu aile hizmetinin çok düzeyli yapısının güçlendirilmesine ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, düzenli ve kolaylaştırılmış iletişim kanallarının kurulması, yazılı bir birlikte ebeveynlik sözleşmesinin geliştirilmesi, çocuk dostu görüşme ortamlarının standartlaştırılması, biyolojik ailelere bireyselleştirilmiş güçlendirme planlarının sunulması ve koruyucu aileler için yetki çerçevesi netleştirilmiş, sürdürülebilir destek mekanizmalarının oluşturulması önerilmektedir. Anahtar Sözcükler Koruyucu aile, biyolojik aile, birlikte ebeveynlik, ekolojik sistem yaklaşımı, çocuk hakları, aile temelli bakım, sosyal hizmet, sosyal hizmet uygulamaları.
Özet (Çeviri)
Foster care is a child protection model that meets the developmental, emotional, and social needs of children who cannot be supported by their biological families, within a family-based environment grounded in child rights and the principle of the best interests of the child. The limited number of studies in the relevant literature that consider foster and biological families together constitutes the starting point of this research. The aim of the study is to examine the experiences, needs, and challenges of biological and foster families regarding foster care within the framework of the ecological systems approach, and to understand how these two groups interact with each other during the process and how they are affected by it. The study was conducted with a qualitative research design based on a phenomenological approach. Semi- structured, in-depth interviews were carried out with participants selected through maximum variation sampling in Ankara and İzmir, including 21 biological families and 14 foster families, totaling 35 participants. The data were analyzed through thematic analysis, and the process was carried out employing the MAXQDA software. Ethical principles were regarded throughout the study, and scientific criteria of trustworthiness were ensured. Findings indicate that biological families experience difficulties in maintaining bonds with their children due to vulnerabilities carried from the past, erosion of parental identity, limited access to information, and exclusion from decision-making processes; nevertheless, they maintain their desire for reunification. Foster families developed an intensive parenting practice aimed at supporting the child's sense of belonging, trust, and continuity; however, their need for support increased due to role ambiguities, challenges in administrative processes, differences in local practices, and service continuity problems arising from frequent changes of social workers. The limited and indirect communication between the two families hindered the development of co-parenting practices and created complex effects on children's attachment and identity formation. The results reveal the necessity of strengthening the multidimensional structure of foster care with an ecological perspective centered on the best interests of the child. Accordingly, the study recommends establishing regular and facilitated communication channels between families, developing a written co- parenting agreement, standardizing child-friendly visitation environments, providing individualized empowerment plans for biological families, and creating sustainable support mechanisms for foster families with clarified authority frameworks. Keywords Foster care, biological family, co-parenting, ecological systems approach, child rights, family-based care, social work, social work practice
Benzer Tezler
- Koruyucu aile hizmetinin özneleri çocuklarla deneyimsel oyun terapisi uygulaması: Çoklu vaka çalışması
Experiential play therapy with children as active participants in foster care services: A multiple case study
RABİA ERTEN
Doktora
Türkçe
2025
Sosyal Hizmetİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TANER ARTAN
- Gebelerde prekonsepsiyonel bakım alma durumu ve ilişkili faktörler
Receiving preconception care status of pregnant women and related factors
SULTAN ZORTUL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YASEMİN ÇAYIR
- Hatay ili birinci basamakta üreme çağındaki kadınlarda prekonsepsiyonel bakım alma durumu ve ilişkili faktörler
Preconceptional care services in women of reproducti̇ve age and related factors in primary health care in Hatay province
OKAN YAĞIZ ÖZONUR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiMustafa Kemal ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİT ÖZER
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR