Çan linyitleri işletmesi stoklarında kalori homojenizasyon verimliliğinin arttırılması
Improving calorie homogenization efficiency in çan lignite mining stocks
- Tez No: 986649
- Danışmanlar: PROF. DR. SAİT KIZGUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maden Mühendisliği ve Madencilik, Mining Engineering and Mining
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Linyit bazlı termik santrallerde yakıt kalitesinde sürekliliğin sağlanması, enerji üretim süreçlerinin verimliliği ve çevresel performans açısından kritik öneme sahiptir. Ancak kömür sahalarında gözlenen doğal jeolojik heterojenlik, stoklara sevk edilen kömürün alt ısıl değer (AID) dağılımında önemli dalgalanmalara yol açmakta ve bu durum homojenizasyon sürecinin etkinliğini sınırlamaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de açık ocak yöntemiyle işletilen önemli bir linyit sahası olan Çan Linyitleri İşletmesi'nde gerçekleştirilmiştir. Saha bazlı incelemeler ve sondaj verileri doğrultusunda yapılan analizler, üretim sahasında %42 varyasyon katsayısına (CV) ulaşan belirgin bir kalorifik heterojenliği ortaya koymuştur. Bu sorunun giderilmesine yönelik olarak, seçimli kazı, katmanlı stok yönetimi, üç boyutlu blok modelleme ve en yakın komşu (Nearest Neighbor – NN) kestirim yöntemine dayalı jeoistatistiksel bir yaklaşım uygulanmıştır. Modelleme süreçlerinde Surpac madencilik yazılımı kullanılmış; stok alanına taşınan kömürün kalite haritalaması gerçekleştirilmiş ve hedef AID ÖZET (devam ediyor) aralığında homojen dağılım sağlanması amaçlanmıştır. Yöntemin uygulandığı örnek stok alanından toplam 192.338 ton kömür sevk edilmiş ve satış verilerinin analizi sonucunda AID varyasyon katsayısı %6,54'e düşürülmüştür. Bu sonuç, önceki yöntemle elde edilen değere kıyasla 13 yüzde puanlık bir iyileşmeye karşılık gelmektedir. Ayrıca, stok kalitesinin izlenmesinde kullanılan zaman bazlı (vardiya sonu gibi) sabit numune alma stratejilerinin, düşük sevk hacimlerinde temsiliyet açısından yetersiz kaldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, her 2.750 tonluk sevkiyat sonrası otomatik numune alma sistemlerinin devreye alınması önerilmektedir. Elde edilen bulgular, kömür stok sahalarında kalite sapmalarının azaltılmasına yönelik bütünleşik bir modelleme ve planlama yaklaşımının geliştirilmesi açısından önemlidir. Söz konusu yöntem, kömür homojenizasyon verimliliğinin artırılmasına doğrudan katkı sağlayarak, termik santral işletmeciliğinde daha öngörülebilir ve sürdürülebilir bir yakıt tedariki sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Effective coal homogenization is essential for ensuring consistent fuel quality in lignite-fired power plants, particularly in mining environments characterized by significant geological variability. This study was conducted at the Can Lignite Enterprise, one of Türkiye's leading open-pit lignite operations. Initial field investigations and extensive drilling revealed substantial calorific heterogeneity within the coal seam, with a coefficient of variation (CV) of 42%. To address this variability, a structured geostatistical approach was implemented, incorporating grid-based sampling, selective excavation, and three-dimensional block modeling using Surpac software. A total of 192,338 tons of coal was dispatched from the stockpile where the method was applied. The analysis of coal sales data revealed a substantial reduction in calorific variability (CV = 6.54%) and demonstrated that homogenization efficiency within the target net calorific value range reached 90.9%, representing a 13-percentage point improvement over the previous approach. Moreover, the study underscored that time-based fixed sampling intervals (e.g., per shift) are insufficient for representing stockpile quality under low dispatch ABSTRACT (continued) rates. To enhance sampling representativeness and ensure consistent quality control, automatic sampling is recommended to be triggered after every 2,750 tons of coal dispatched. This integrated methodology provides a practical and effective solution for enhancing coal quality assurance.
Benzer Tezler
- Kömür stoklarındaki kendiliğinden yanma olayının incelenmesi: Garp Linyitleri İşletmesi (GLİ) örneği
An experimental investigation of spontaneous combustion for the coal stockpiles: Western Lignite Corporation (WLC) case
ABDÜLHADİ ERDAL ÖZDENİZ
Doktora
Türkçe
2003
Maden Mühendisliği ve MadencilikSelçuk ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEM ŞENSÖĞÜT
- Kütahya bölgesi kömürlerinin kendiliğinden yanmaya yatkınlıklarının araştırılması
A Research on the liability of coals from Kütahya region to spontaneous combustion
ÖZER ÖREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Maden Mühendisliği ve MadencilikDumlupınar ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. CEM ŞENSÖĞÜT
- Analysis of mine accidents and financial consequences to GLI mines
Maden kazalarının analizi ve kazaların Garp Linyitleri İşletmesi?ne mali etkileri
GÖKAY ÖZKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2007
Maden Mühendisliği ve MadencilikOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. TEVFİK GÜYAGÜLER
- T.K.İ. Kurumu G.L.İ. Müessesesi Ömerler İşletmesinde kullanılan kayan tahkimat sisteminin çalışma performansının etüdü ve tasarımının rasyonelleştirilmesi
Başlık çevirisi yok
MEHMET DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Maden Mühendisliği ve Madencilikİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF.DR. ERGİN ARIOĞLU