6 Eylül 1917 Haydarpaşa Liman ve Tren Garı patlaması
September 6, 1917 Haydarpaşa Port and Train Station explosion
- Tez No: 986580
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERSOY ZENGİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Munzur Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 6 Eylül 1917'de Haydarpaşa Liman ve Tren Garı'nda meydana gelen patlamayı ve bu olayın I. Dünya Savaşı'nın seyrine etkilerini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Patlamanın vuku bulduğu dönem, Osmanlı Devleti'nin Almanya ile ittifak hâlinde savaşa katıldığı yıllara denk gelmekte olup, bu çerçevede öncelikle Osmanlı-Alman ittifakının arka planı ve bu ittifakı sembolize eden Berlin-Bağdat Demiryolunun stratejik önemi incelenmiştir. Askerî modernizasyon sürecinde etkili olan Helmuth von Moltke, Colmar von der Goltz ve Liman von Sanders gibi Alman askeri figürlerin Osmanlı ordusu üzerindeki etkilerine değinilmiştir. Patlamanın özellikle lojistik ve sevkiyat açısından en çok etkilediği Filistin Cephesi'nin durumu değerlendirilmiş ve olayın bu cephedeki yansımaları analiz edilmiştir. Çalışmanın ana odağını teşkil eden Haydarpaşa liman ve tren garı patlaması, arşiv belgeleri temel alınarak tarihsel bağlam içinde ele alınmış; olayla ilgili tanıklıklar, hatıratlar ve dönemin kaynakları ışığında detaylandırılmıştır. Osmanlı askeri ve idari görevlilerinin yazışmalarında patlama bir kaza olarak değerlendirilmiştir. Osmanlı hükümetinin savaş ortamında Haydarpaşa'da gerçekleşen patlamayı kaza olarak değerlendirmesi stratejik açıdan üzerinde durulması gereken bir husustur. Öncelikle, düşmanın başkentte ve Haydarpaşa Liman ve Garı gibi en önemli lojistik merkezindeki başarılı sabotajı kaza olarak değerlendirilerek sabotajın yaratacağı etki en aza indirilmeye çalışılmıştır. Hükümet, halk ve ordunun moralini yüksek tutmak için başka türlü davranamazdı. Osmanlı hükümetinin patlamayı kaza olarak değerlendirmesinin diğer bir sebebi de sigorta şirketlerinden kayıpların tazmin ettirilmesine dayanıyordu. Nitekim liman ve garda düşmanın sebep olduğu hasarı sigorta şirketleri tazmin etmek zorunda değildi. Dönemin şahitlerinden Rafael De Nogales Mendez ve Dr. Wilhelm Feldmann hatıra ve röportajlarında patlamayı kaza olarak değerlendirmişlerse de verdikleri bilgilerin doğruluğu tartışmaya açıktır. Cemal Paşa, General Liman Von Sanders, Hans Guhr, Aziz Hüdai Akyürek, Carl Mühlmann, Baha Özler gibi dönemin şahitleri ise anılarında patlamayı sabotaj olarak değerlendirmişlerdir. Marie Lyster ile Henry Newbolt Lyster'ın günlüklerinde yine patlamanın sabotaj olduğuna dair bilgiler bulunmaktadır. 1923 yılında Blackwood's Magazine'de“A Bow with Two Strings”isimli makalede sabotajın nasıl yapıldığına dair ayrıntılı bilgi verilmiştir. 1924 yılında ABD Büyükelçisi Amiral Bristol, İngiliz İstihbarat görevlisi M.G. Pears ile görüşmesinde patlamanın sabotaj olabileceğini öğrenmiştir. Casusluk faaliyetlerini belgelere dayanarak ortaya koymak neredeyse imkansızdır. Nitekim istihbarat örgütleri sabotaj gibi casusluk eylemlerini arkada hiçbir delil bırakmadan gerçekleştirmektedirler. Casusluk faaliyetlerinin belgesi olsa bile bunlar gizlilik nedeniyle arşivlere devredilmediğinden tarihte gerçekleşmiş birçok sabotaj gizemini korumaktadır. Haydarpaşa patlamasıyla ilgili eldeki veriler incelendiğinde patlamanın kuvvetle muhtemel sabotaj sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The September 6, 1917 Haydarpaşa Port and Train Station Explosion This study comprehensively examines the explosion that occurred at Haydarpaşa Port and Train Station on September 6, 1917, and its impacts on the course of World War I. The explosion took place during a period when the Ottoman Empire was participating in the war as an ally of Germany. Within this framework, the background of the Ottoman-German alliance and the strategic importance of the Berlin-Baghdad Railway, which symbolized this alliance, are first analyzed. The influence of German military figures such as Helmuth von Moltke, Colmar von der Goltz, and Liman von Sanders on the Ottoman army during the military modernization process is also discussed. The study particularly focuses on the Palestinian Front, which was most affected by the explosion in terms of logistics and military shipments, and evaluates the situation on this front, analyzing the implications of the event. The central focus of the research, the Haydarpaşa Port and Train Station explosion, is examined within a historical context based on archival documents; the event is detailed in light of eyewitness accounts, memoirs, and sources from the period. In the correspondence of Ottoman military and administrative officials, the explosion was described as an accident. It was in the Ottoman government's best interest to portray the explosion, which occurred during wartime in the capital's most critical logistics center, as an accident rather than a successful enemy act. By downplaying the incident as an accident, the potential psychological impact of sabotage could be minimized. The government had little choice but to act in this manner in order to maintain the morale of both the public and the military. Another reason for labeling the explosion as an accident was the need to claim compensation from insurance companies damages caused by enemy attacks were not covered by insurers. Although contemporaries like Rafael De Nogales Mendez and Dr. Wilhelm Feldmann also described the explosion as an accident in their memoirs, the accuracy of their accounts remains debatable. On the other hand, figures such as Cemal Pasha, General Liman von Sanders, Hans Guhr, Carl Mühlmann, Aziz Hüdai Akyürek, and Baha Özler considered the incident to be sabotage. Marie Lyster and Henry Newbolt Lyster also provided information in their diaries suggesting the explosion was an act of sabotage. A 1923 article titled“A Bow with Two Strings”in Blackwood's Magazine offered detailed information on how the sabotage was allegedly carried out. In 1924, U.S. Ambassador Admiral Bristol learned during a conversation with British intelligence officer M.G. Pears that the explosion may have been sabotage. Documenting espionage activities based on hard evidence is nearly impossible, as intelligence agencies typically carry out acts like sabotage without leaving any trace. Even if documentation exists, such records often remain classified and are not transferred to archives, meaning many historical acts of sabotage remain shrouded in mystery. An evaluation of the available evidence regarding the Haydarpaşa explosion strongly suggests that it was most likely an act of sabotage.
Benzer Tezler
- Kolorektal kanser tarama testlerinin farkındalık araştırması
Colorectal cancer screeningawareness evaluation
AYDIN BİÇER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN IŞIK GÖNENÇ
- Kandidemi olgularından izole edilen candida'larda antifungal direnç varlığının ve risk faktörlerinin araştırılması
Investigation of antifungal resistance and risk factors in candida isolated from candidaemia cases
İPEK KUZUCUOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SENİHA ŞENBAYRAK
- Domates (Lycopersicon esculentum Mill.)'te zararlı olan Tuta absoluta (Meyrick, 1917) (Lepidoptera:Gelechiidae)'nın Şanlıurfa ilindeki parazitoit ve predatör türlerinin belirlenmesi ve etkinlikleri üzerinde araştırmalar
The research studies on determining the parasitoid and predator species of tomato pest Tuta absoluta (Meyrick, 1917) (Lepidoptera: Gelechiidae) (Lycopersicon esculentum Mill.) and their activities in Sanliurfa, Turkey
AYÇİN AKSU ALTUN
- Birinci Dünya Savaşı'nda Kafkas İslam Ordusu'nun Azerbaycan ve Dağıstan harekatı
Başlık çevirisi yok
NASIR YÜCEER