Patlayıcı ortamlarda atex sertifikalı elektrikli kumanda pano tasarımı ve uygulaması
Design and implementation of an atex-certified electrical control panel for explosive atmospheres
- Tez No: 986563
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAKAN KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği, Electrical and Electronics Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Patlayıcı ortam (ATmosphères EXplosibles - ATEX) içeren tehlikeli işyerlerinde gerekli önlemlerin alınmaması durumunda parlama ve patlamalar meydana gelebilmektedir. Dünya genelinde bu parlama/patlamalar neticesinde birçok insan hayatı ölüm ve ağır yaralanmalarla sonuçlanmış, ayrıca işyerlerinde ağır maddi hasarlar oluşmuştur. Bu nedenle, patlayıcı atmosferlerin oluşabildiği işyerlerinde hem çalışan güvenliğini hem de ürün güvenliğini temin etmek amacıyla çeşitli yasal mevzuatlar yürürlüğe konulmuştur. Bu mevzuatlar arasında, ürün güvenliğine odaklanan ATEX 114 (2014/34/AB), çalışan güvenliğini esas alan ATEX 153 (1999/92/EC), maden işyerlerine yönelik yönetmelikler ve TS EN/IEC 60079 serisi standartlar yer almaktadır. Yerüstü tehlikeli bölgelerde, ATEX direktifleri ve ilgili standartlar çerçevesinde tehlikeli alanlar zone/bölge esasına göre sınıflandırılmıştır. Bu bağlamda, Grup II olarak tanımlanan yerüstü işyerlerinde kullanılan donanımlar; Kategori (1-2-3) ya da Donanım Koruma Seviyesi (EPL: a-b-c) açısından belirli güvenlik düzeylerine göre tasnif edilmiştir. Öte yandan, Madenlerde tehlikeli alanlar için zone/bölge sınıflandırması yapılmamış ve her bölge tehlikeli kabul edilmiştir. Madenler, Grup I olarak adlandırılmış ve kategori (ekipman koruma seviyesi) M1 (Ma) ve M2 (Mb) donanım kavramları oluşturulmuştur. Ayrıca, patlamaların önlenmesine yönelik olarak hem elektrikli hem de elektrikli olmayan donanımlarda çeşitli ateşleme kaynaklarına karşı koruma tipleri geliştirilmiştir. Bu çalışma kapsamında, maden işyerlerinde kömür yükleme amacıyla kullanılan elektrohidrolik bir yükleyiciye yönelik olarak TS EN/IEC 60079 serisi standartlar esas alınarak Ex-d tipi alev geçirmez (flameproof) koruma özelliğine sahip bir kontrol panosu tasarlanmış ve uygulamaya alınmıştır. Tasarım sürecinde ayrıca Ex-e tipi artırılmış güvenlikli ve Ex-i tipi kendinden emniyetli donanımlar kullanılmıştır. Aynı zamanda I.S. (Intrinsically Safe - Kendinden Güvenlikli) devre kurulumu gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda, sistemde kullanılacak rakor ve kablo tipleri dikkatle seçilmiş ve teknik gerekliliklere uygun olarak tasarıma entegre edilmiştir. Tüm bu çalışmalar sonucunda sistemin bütünlüğü sağlanmış ve kontrol panosu, ATEX sertifikasyon sürecine uygunluk açısından hazır hale getirilmiştir. Bu kapsamda, ATEX uygunluk değerlendirme sürecine ilişkin prosedürler açık, izlenebilir ve standartlara dayalı biçimde ortaya konulmuş, böylece hem endüstriyel uygulamalara hem de akademik literatüre patlayıcı ortamlarda kontrol sistemleri tasarımı ve güvenliği alanında özgün bir katkı sağlanmıştır.
Özet (Çeviri)
If necessary, precautions are not taken in hazardous workplaces containing explosive atmospheres (ATmosphères EXplosibles - ATEX), flames/explosions may occur. As a result of these flames/explosions worldwide, many people have lost their lives and suffered serious injuries, and serious material damage has occurred in workplaces. For this reason, various legal legislations have been put into effect to ensure both employee safety and product safety in workplaces where explosive atmospheres may occur. These legislations include ATEX 114 (2014/34/EU), which focuses on product safety, ATEX 153 (1999/92/EC), which focuses on employee safety, regulations for mining workplaces, and the TS EN/IEC 60079 series standards. In aboveground hazardous areas, hazardous areas are classified according to zone basis within the framework of ATEX directives and relevant standards. In this context, the equipment used in aboveground workplaces defined as Group II are classified according to certain security levels in terms of category (1-2-3) or Equipment Protection Level (EPL: a-b-c). On the other hand, no zone classification was established for hazardous areas in mines, and every zone was considered hazardous. The mines were named Group I and the concepts of category (equipment protection level) M1 (Ma) and M2 (Mb) equipment were created. In addition, various types of protection against ignition sources have been developed for both electrical and non-electrical equipment to types explosions. Within the scope of this study, a control panel with Ex-d type flameproof protection feature was designed and implemented based on TS EN/IEC 60079 series standards for an electrohydraulic loader used for coal loading in mining workplaces. In the design process, Ex-e type increased safety and Ex-i type intrinsically safe equipment were also used. At the same time, I.S. (Intrinsically Safe) circuit installation was carried out. To this end, the glands and cable types to be used in the system were carefully selected and integrated into the design in accordance with technical requirements. As a result of all these studies, the integrity of the system has been ensured and the control panel has been made ready for compliance with the ATEX certification process. In this context, the procedures for the ATEX conformity assessment process have been presented in a clear, traceable and standards-based manner, thus providing an original contribution to both industrial practices and academic literature in the field of control systems design and safety in explosive atmospheres.
Benzer Tezler
- Parlayıcı sıvılarla üretim yapılan endüstriyel kimya tesisinde reaktörlerde oluşabilecek yangın ve patlama riskinin değerlendirilmesi
Assessment of fire and explosion risk that may occur in reactors in industrial chemical plant manufactured with flammable liquids
HALUK TANDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mühendislik BilimleriSakarya ÜniversitesiYangın ve Yangın Güvenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT TUNA
- Patlamadan korunma risk değerlendirmesi ve bir alüminyum döküm fabrikasında patlayıcı ortam risk değerlendirmesi
Evaluation of explosive risk assessment and explosiveexplosion environments in the casting factory
MUHAMMED ORTAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Sağlık Eğitimiİstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TAHSİN AYKAN KEPEKLİ
- Patlayıcı ortamlarda kullanılacak exproof elektrik cihazlarının tesisatı, tamir, bakım, onarımı ve sistemlerin verimliliği
Installation, inspection, maintenance, overhaul, repair and productivity of exproof systems used within explosive atmospheres
NURİ BİNGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mühendislik BilimleriÜsküdar Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RÜŞTÜ UÇAN
- Kimyasal proseslerin güvenliğinde parlayıcı, patlayıcı kimyasal ortamların etki analizi ve saha uygulaması
Impact analysis and case study of flashing, explosive chemical compounds in chemical processes safety
AHMET DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Kimya MühendisliğiYalova ÜniversitesiKimya ve Süreç Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİDEM SALOĞLU DERTLİ
- Nitro- ve peroksit- tipi enerjetik malzemelerin tayini için yeni analitik yöntemlerinin geliştirilmesi
Development of new analytical methods for determination of nitro- and peroxide- TYPE energetic materials
FURKAN BURAK ŞEN
Doktora
Türkçe
2022
Kimyaİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaAnalitik Kimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA REŞAT APAK
DOÇ. DR. MUSTAFA BENER