Okul öncesi dönem çocuklarının bilgi işlemsel düşünme ve örüntü becerilerini yordayıcı faktörler
Factors predicting computational thinking and patterning skills in preschool children
- Tez No: 986498
- Danışmanlar: PROF. DR. HACER ELİF DAĞLIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, okul öncesi dönem çocuklarının örüntü ve bilgi işlemsel düşünme (BİD) becerilerinin, öğretmenlerin matematiğe ilişkin pedagojik alan bilgileri (PAB), ebeveynlerin ev ortamını matematik becerilerine uygun düzenleme becerileri ve çeşitli demografik değişkenler (yaş, cinsiyet, okul öncesi eğitim alma süresi vb.) açısından ne düzeyde yordandığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, ilişkisel tarama araştırma modeline göre tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim öğretim yılında Sinop il ve ilçelerindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi anaokulu ve anasınıflarına devam eden 452 çocuk (48-66 aylık), 452 ebeveyn ve 100 okul öncesi öğretmeni olmak üzere toplam 1004 kişi oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen“Öğretmen Bilgi Formu”ve“Ebeveyn-Çocuk Bilgi Formu”ile birlikte,“4-7 Yaş Çocuklara Yönelik Örüntü Becerileri Ölçeği”,“ TechCheck-K (Bilgi İşlemsel Düşünme [BİD] Becerisi Ölçeği)”,“Ev Aritmetik Ortamı Tarama Aracı (EAOTA)”ve“Okul Öncesi Matematiğinde Pedagojik Alan Bilgisi Ölçeği (PAB)”ölçekleri aracılığıyla toplanmıştır. Ölçeklerin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış, tüm ölçeklerin güvenilir olduğu ve yapı geçerliklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra normal dağılım varsayımları dikkate alınarak Welch ANOVA, Kruskal-Wallis H testi, Mann-Whitney U testi, T testi, MANOVA, PERMANOVA testleri ve karmaşık ilişkileri incelemek için de Çok Düzeyli Hiyerarşik Regresyon Modelleme (HLM) yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, okul öncesi dönem çocuklarının örüntü ve BİD becerilerinin genel olarak düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin matematiğe ilişkin PAB'ları incelendiğinde ise“sıralama”,“şekil algısı”ve“karşılaştırma”boyutlarında iyi düzeyde oldukları, ancak“sayı algısı”,“örüntü”ve“uzamsal algı”boyutlarının düşük seviyede olduğu belirlenmiştir. Ebeveynlerin ev ortamını matematik becerilerine uygun düzenleme düzeylerinin ise genel olarak iyi seviyede olduğu görülmüştür. Çocuklara ait demografik değişkenler açısından; 5 yaşındaki çocukların 4 yaşındaki çocuklardan hem örüntü hem de BİD becerilerinde anlamlı derecede daha yüksek puanlar aldığı ve okul öncesi eğitim alma süresi arttıkça (3 yıl > 2 yıl > 1 yıl) her iki beceri düzeyinin de anlamlı şekilde yükseldiği belirlenmiştir. Cinsiyet ve kardeş sayısı değişkenlerinin ise örüntü ve BİD becerileri üzerinde anlamlı bir fark yaratmadığı bulunmuştur. Ayrıca evde ayrı odaya sahip olmanın bu beceriler üzerinde anlamlı bir etkisi yokken, ev dışı ortama sahip olan çocukların örüntü becerilerinin toplam puan ve genel örüntü alt boyutunda anlamlı olarak daha yüksek olduğu, ancak BİD becerilerinde herhangi bir fark bulunmadığı saptanmıştır. Ebeveynlerin yaşının, çocukların becerileri üzerinde genel olarak anlamlı bir etkiye sahip olmadığı görülürken, ebeveynlerin öğrenim düzeyleri yükseldikçe çocukların örüntü ve BİD becerilerinin anlamlı derecede arttığı görülmüştür. Ebeveynlerin meslek grupları incelendiğinde ise devlet memuru ve eğitim sektöründe çalışan annelerin çocuklarının, özel sektör ve çalışmayan annelerin çocuklarına göre daha başarılı olduğu; eğitim sektöründe çalışan babaların çocuklarının ise diğer tüm meslek gruplarındaki babaların çocuklarına kıyasla her iki beceride anlamlı derecede daha başarılı oldukları belirlenmiştir. Öğretmene ilişkin değişkenler incelendiğinde; öğretmenlerin matematiğe ilişkin PAB düzeyleri yaşa göre anlamlı farklılık göstermiş (20-40 > 41 yaş) ve mesleki deneyime göre de PAB becerilerinde anlamlı farklılıklar bulunmuştur (6-10 >0-5 yıl ; 6-10 > 15 +yıl) Ayrıca lisans ve üzeri öğrenim düzeyine sahip öğretmenlerin PAB düzeyleri ön lisans ve altı öğrenim düzeyine sahip öğretmenlerden daha yüksektir. Ancak, öğretmenlerin yaşı, mesleki deneyimi, öğrenim düzeyi ve matematiğe yönelik eğitim alma durumlarının çocukların örüntü ve BİD becerileri üzerinde doğrudan anlamlı bir fark yaratmadığı tespit edilmiştir. Hiyerarşik Lineer Modelleme (HLM) analizi sonuçlarına göre, ebeveynlerin ev ortamını matematik becerilerine uygun düzenleme becerileri (EAOTA), çocukların hem örüntü hem de BİD becerileri için istatistiksel olarak anlamlı ve olumlu bir yordayıcı olarak bulunmuştur. Buna karşılık, öğretmenlerin matematiğe ilişkin PAB, ne basit HLM modelinde ne de tüm değişkenlerin dahil edildiği tam HLM modelinde çocukların örüntü ve BİD becerileri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir yordayıcı etki yaratmamıştır. Tam HLM modelinde, çocukların örüntü becerilerini anlamlı şekilde yordayan değişkenler annenin ön lisans/lisans mezunu olması, babanın eğitim sektöründe çalışıyor olması, çocuğun okul öncesi eğitim alma süresi, çocuğun yaşı ve ev dışı ortama sahip olması olarak bulunmuştur. Model, örüntü becerisinde öğretmen düzeyindeki varyansın %52.1'ini, çocuk düzeyindeki varyansın ise %11.5'ini açıklamıştır. BİD becerilerini anlamlı şekilde yordayan değişkenler ise çocuğun yaşı, annenin ön lisans/lisans mezunu olması, çocuğun okul öncesi eğitim alma süresi, babanın eğitim sektöründe çalışıyor veya çalışmıyor olması olarak belirlenmiştir. Model, BİD becerisinde öğretmen düzeyindeki varyansın %62.94'ünü, çocuk düzeyindeki varyansın ise %7.56'sını açıklamıştır. Sonuç olarak, erken çocukluk döneminde çocukların örüntü ve BİD becerilerinin gelişiminde yaş, okul öncesi eğitim alma süresi ve ebeveynlerin öğrenim düzeyi gibi çocuğa ve aileye ait faktörlerin kritik öneme sahip olduğu güçlü bir şekilde gösterilmiştir. Özellikle ebeveynlerin ev ortamını matematiksel olarak destekleyici şekilde düzenlemesi, çocukların bu becerilerinin gelişiminde doğrudan ve anlamlı bir etkiye sahiptir. Öğretmenlerin PAB'larının yüksek olmasının çocukların becerileri üzerinde doğrudan anlamlı bir yordayıcı etkisi yaratmamasının ise, PAB'ın sınıf içi uygulamalara etkili bir şekilde yansıtılması veya farklı ara değişkenler aracılığıyla etki edebileceği gibi ek araştırmalarla derinleştirilmesi gereken bir bulgu olduğu şeklinde yorumlanmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to determine the extent to which preschool children's patterning skills and computational thinking (CT) skills are predicted by teachers' mathematics-related pedagogical content knowledge (PCK) parents' ability to organize the home environment in ways that support mathematical skills (EAOTA), and various demographic variables (e.g., age, gender, duration of preschool education). The study was designed using a correlational survey research model. The study group comprised 1004 participants: 452 children (48–66 months), 452 parents, and 100 preschool teachers attending public kindergartens and preschool classes affiliated with the Ministry of National Education in the province and districts of Sinop during the 2024–2025 academic year. Data were collected using the Teacher Information Form and the Parent–Child Information Form developed by the researcher, together with the Pattern Skills Scale for Children Aged 4–7, TechCheck-K (Computational Thinking Scale), the Home Arithmetic Environment Screening Tool (EAOTA), and the Pedagogical Content Knowledge Scale in Preschool Mathematics (PAB). Validity and reliability analyses were conducted, and all scales were found to be reliable with acceptable levels of construct validity. In addition to descriptive statistics, Welch ANOVA, Kruskal–Wallis H, Mann–Whitney U, t-test, MANOVA, PERMANOVA, and multilevel hierarchical regression modeling (HLM) were used, considering distributional assumptions, to examine complex relationships in the data. According to the findings, preschool children's patterning and CT skills were generally at a low level. Teachers' mathematics-related PAB was at a good level in the dimensions of sequencing, shape perception, and comparison, but was low in the dimensions of number perception, pattern, and spatial perception. Parents' level of organizing the home environment to support mathematical skills was generally good. Regarding child demographics, 5-year-olds scored significantly higher than 4-year-olds in both patterning and CT skills, and as the duration of preschool education increased (3 years > 2 years > 1 year), both skill levels increased significantly. Gender and number of siblings did not create significant differences in either skill. Having a separate room at home had no significant effect; however, children who had an out-of-home environment had significantly higher total scores and higher scores on the general patterning subscale, whereas no difference was observed for CT skills. While parents' age was generally not a significant factor, children's patterning and CT skills increased significantly as parents' educational level increased. In terms of parents' occupational groups, children of mothers who were civil servants or worked in the education sector were more successful than children of mothers working in the private sector or not working; additionally, children of fathers working in the education sector were significantly more successful in both skills than children of fathers in all other occupational groups. For teacher-related variables, teachers' mathematics-related PAB differed significantly by age (20–40 years > 41 years) and by professional experience (6–10 years > 0–5 years; 6–10 years > 15+ years). Moreover, teachers with a bachelor's degree or higher had higher PAB levels than those with an associate degree or lower. However, teachers' age, professional experience, educational level, and receiving mathematics-related training did not directly create significant differences in children's patterning or CT skills. According to the HLM results, parents' ability to organize the home environment to support mathematical skills (EAOTA) was a statistically significant and positive predictor of both children's patterning and CT skills. In contrast, teachers' mathematics-related PAB did not have a statistically significant predictive effect on children's patterning or CT skills in either the simple HLM model or the full HLM model that included all variables. In the full HLM model, the significant predictors of children's patterning skills were the mother having an associate/bachelor's degree, the father working in the education sector, the duration of preschool education, the child's age, and having an out-of-home environment. The model explained 52.1% of the variance in patterning skills at the teacher level and 11.5% at the child level. The significant predictors of children's CT skills were the child's age, the mother having an associate/bachelor's degree, the duration of preschool education, and the father's employment in the education sector. The model explained 62.94% of the variance in CT skills at the teacher level and 7.56% at the child level. In conclusion, the findings strongly indicate that child- and family-related factors—such as age, duration of preschool education, and parents' educational level—are critically important for the development of children's patterning and CT skills in early childhood. In particular, parents' organization of the home environment in a mathematically supportive manner has a direct and meaningful effect on the development of these skills. The finding that teachers' high PAB scores do not exert a direct predictive effect on children's skills was interpreted as a result that should be explored further through additional research, including whether PAB is effectively reflected in classroom practices or may exert its influence through different mediating variables.
Benzer Tezler
- Okul öncesi dönem çocuklarının bilgi işlemsel düşünme becerileri ile örüntü becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between preschool children's computational thinking skills and pattern skills
ROZA NUR BAYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHasan Kalyoncu ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET CEYLAN
- Somutlaştırılmış Robotik Kodlama Eğitimi Programı'nın okul öncesi dönem çocuklarının bilgi işlemsel düşünme becerileri ile öğrenme davranışlarına etkisi
The effect of Tangible Robotic Coding Education Program on preschool children's computational thinking skills and learning behaviors
EMİNE BOZKURT POLAT
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKAY ULUTAŞ
- Tasarım temelli bilgi işlemsel düşünme eğitim modelinin okul öncesi çocukların yürütücü işlev ve öz düzenleme becerilerine etkisi
Effect of design-based computational thinking educational model on executive function and self-regulation skills of preschool children
ZELİHA DAMLA KALYENCİ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHasan Kalyoncu ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞERMİN METİN
DOÇ. DR. MEHMET BAŞARAN
- 60-72 aylık çocuklarda bilgi işlemsel düşünme becerisi: TechCheck-K ölçeği'nin uyarlama çalışması
60-72 month – old children's computational thinking skills: An adaptation study of the TechCheck-K scale
FİLİZ YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİMGE YILMAZ UYSAL
- Kodlama eğitim programının 5 yaş grubu çocukların bilişsel esneklik ve bilgi-işlemsel düşünme becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of the coding education program on cognitive flexibility and computational thinking skills of children aged 5
ŞEYMA DEĞİRMENCİ
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN UYANIK