Organik ve inorganik gübrelerin kuru ve sulu koşullarda aspir (Carthamus tinctorius L.)'ın verim, verim unsurları ve kalite üzerine etkisi
The effect of organic and inorganic fertilizers on yield, yield components and quality of safflower (Carthamus tinctorius L.) in dry and irrigated conditions
- Tez No: 986370
- Danışmanlar: PROF. DR. ERDOĞAN ÖZTÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Aspir, Carthamus tinctorius L., Gübreleme, Kalite, Organik, Sulu koşullar, Verim, Verim ögeleri, Safflower, Carthamus tinctorius L., Fertilization, Quality, Organic, Irrigated conditions, Yield, Yield components
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma, farklı organik gübreler ile kimyasal gübrelerin tek başına ve belirli oranlarda karıştırılarak kuru ve sulu şartlarda uygulanmasının aspir bitkisinin gelişmesine, verimine ve kalitesine etkilerini belirlemek amacıyla 2022 ve 2024 yıllarında Erzurum'da yürütülmüştür. Yöntem: Araştırmada Dinçer aspir çeşidi kullanılmıştır. Deneme, Atatürk Üniversitesi Bitkisel Üretim Uygulama ve Araştırma Merkezi deneme sahasında kuru ve sulu koşullarda“Tesadüf Blokları”deneme deseninde üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Organik gübreler (sığır, tavuk ve solucan) ve kimyasal gübreler (azot ve fosfor) belirlenen sabit dozlarda tek başına ve azot + fosfor kombinasyonunda %50 azaltılarak organik gübrelerin tam dozlarıyla birlikte uygulanmıştır. Araştırmada bitki boyu, dal sayısı, sap çapı, tabla çapı, tabla başına tohum sayısı, bin tane ağırlığı, tohum verimi, yağ ve protein oranı ile yağ verimi incelenmiştir. Bulgular: Gübre uygulamalarının, incelenen karakterlerin büyük bölümü üzerine istatistiksel olarak önemli etkiler oluşturduğu belirlenmiştir. Denemenin her iki yetiştirme ortamında da bitki boyu, dal sayısı, sap çapı, tabla çapı, tabla başına tohum sayısı, bin tane ağırlığı, tohum verimi, yağ oranı ve yağ verimi gibi temel büyüme ve verim bileşenlerinin çoğunda gübre uygulamaları arasında önemli farklılıklar saptanmıştır. Bununla birlikte, yağ oranı sulu ve kuru koşullarda, dal sayısı ise sulu koşullarda yıl etkisi yönünden önemsiz bulunmuş, bu karakterler dışında kuru ve sulu koşullarda diğer tüm özelliklerin yürütüldüğü yıllar arasında istatistiksel olarak önemli farklılık tespit edilmiştir. Sonuç: Kuru koşullarda yürütülen iki yıllık değerlendirmede uygulamalar arasında önemli farklılıklar ortaya çıkmış ve birçok karakterde en yüksek değerler organik gübre uygulamalarından elde edilmiştir. Yıllar ortalamasına göre bitki boyu G2 (%100 azot, 71,0 cm), dal sayısı G1+G4 (%50 NP + %100 sığır gübresi, 5,0 adet), tabla çapı G4 (%100 sığır gübresi, 24,3 mm), tabla başına tohum sayısı G1+G6 (%50 NP + %100 solucan gübresi, 33,5 adet) ve bin tane ağırlığı G1 (%100 NP, 50,1 g) uygulamalarında en yüksek düzeyde bulunmuştur. Verim parametreleri incelendiğinde, G4 (%100 sığır gübresi) uygulaması hem tohum (261,8 kg/da) hem de yağ verimi (71,6 kg/da) ile en yüksek değerlere ulaşmıştır. Yağ oranı bakımından en yüksek değer G3 (%100 fosfor, %29,0) uygulamasında tespit edilmiştir. Sulu koşullarda ise bitki gelişimi ve verim bileşenleri üzerinde mineral azotlu gübrelemenin belirgin etkisi görülmüştür. Yıllar ortalamasına göre bitki boyu G1+G6 (%50 NP + %100 solucan gübresi, 78,1 cm), dal sayısı G1+G4 (%50 NP + %100 sığır gübresi, 5,0 adet), sap (7,3 mm) ve tabla çapı (24,9 mm) G2 (%100 azot), tabla başına tohum sayısı G4 (%100 sığır gübresi, 36,5 adet) ve bin tane ağırlığı G1+G5 (%50 NP + %100 tavuk gübresi, 51,2 g) uygulamalarında en yüksek düzeyde gerçekleşmiştir. Verim parametreleri açısından tohum (285,8 kg/da) ve yağ (73,6 kg/da) verimleri G2 (%100 azot) tüm uygulamaların üzerinde yer almıştır. Yağ oranı bakımından en yüksek değer G3 (%100 fosfor, %28,5) uygulamasında belirlenmiştir. Sulu (%21,0) ve kuru (%17,0) koşullarda en yüksek protein oranı ise G1 + G6 (%50 NP + %100 solucan gübresi) uygulamasından elde edilmiştir. Bu bulgular doğrultusunda kuru koşullarda %100 sığır gübre (G4) uygulması öne çıkarken, sulu koşullarda %100 azot (G2) en uygun gübre uygulaması olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca kimyasal gübre kullanımının azaltılmak istendiği durumlarda G1+G4 ve G1+G5 gibi organik destekli kombinasyonlar tamamlayıcı seçenekler olarak değerlendirilebilir
Özet (Çeviri)
Purpose: This study was conducted in Erzurum during the 2022 and 2024 growing seasons to determine the effects of different organic fertilizers and chemical fertilizers, applied alone or in specific combinations, on the growth, yield, and quality of safflower under non-irrigated and irrigated conditions. Method: The Dinçer safflower cultivar was used in the research. The experiment was conducted in the trial fields of the Plant Production Application and Research Centre at Atatürk University under non-irrigated and irrigated conditions using a Randomized Complete Block Design with three replications. Organic fertilizers (cattle manure, poultry manure, and vermicompost) and chemical fertilizers (nitrogen and phosphorus) were applied at fixed, fixed doses, either alone or in combination with reduced rates of nitrogen and phosphorus together with full doses of organic fertiliser. The following were evaluated: plant height, number of branches, stem diameter, head diameter, number of seeds per head, thousand-seed weight, seed yield per decare, oil content, and oil yield. Findings: It was determined that fertilizer applications had a statistically significant effect on the majority of themost examined traits. In both cultivation environments, significant differences among fertilizer treatments were observed in most of the fundamental growth and yield components, including plant height, number of branches, stem diameter, head diameter, number of seeds per head, thousand-seed weight, seed yield, oil content, and oil yield. However, oil content under both irrigated and non-irrigated conditions, as well as branch number under irrigated conditions, were found to be statistically non-significant with respect to year effects. Apart from these traits, statistically significant differences were detected across years for all other characteristics under both irrigated and non-irrigated conditions. Results: Significant differences were observed among the treatments in the two-year evaluation conducted under rainfed conditions. The highest values for many traits were obtained from the application of organic fertilizer. The highest values were recorded for plant height in G2 (100% nitrogen; 71.0 cm); number of branches in G1 + G4 (50% NP + 100% cattle manure; 5,0), head diameter in G4 (100% cattle manure, 24,3 mm); number of seeds per head in G1 + G6 (50% NP + 100% vermicompost, 33,5), and thousand-seed weight in G1 (100% NP; 50,1 g). In terms of yield parameters, G4 (100% cattle manure) achieved the highest seed yield (261,8 kg da-1) and oil yield (71,6 kg da-1). The maximum oil content value was obtained from G3 (100% phosphorus, 29,0%). Under irrigated conditions, mineral nitrogen fertilizer had a more significant effect on plant growth and yield components. Based on the two-year average, the highest values were recorded for plant height in G1+G6 (50% NP + 100% vermicompost, 78,1 cm); number of branches per plant in G1+G4 (50% NP + 100% cattle manure, 5,0 branches), and stem diameter (7,3 mm) and head diameter (24,9 mm) in G2 (100% nitrogen). G4 (100% cattle manure) had the highest number of seeds per head (36,5 seeds), while G1+G5 (50% NP + 100% poultry manure) had the highest thousand-seed weight (51,2 g). In terms of yield parameters, G2 (100% nitrogen) resulted in the highest seed yield (285,8 kg da-1) and oil yield (73,6 kg/da). The highest oil content under irrigated conditions was recorded in G3 (100% phosphorus, 28,5%). Under both irrigated (21,0%) and rainfed (17,0%) conditions, the highest protein content was recorded in the G1 + G6 treatment (50% NP + 100% vermicompost). Based on these findings, 100% cattle manure (G4) is recommended as the primary fertilization strategy for non-irrigated conditions, whereas 100% nitrogen (G2) is the most effective option for irrigated conditions. Furthermore, if a reduction in chemical fertiliser usage is desired, organic combinations such as G1+G4 or G1+G5 can be considered as complementary alternatives.
Benzer Tezler
- Pulmoner hipertansiyon etyopatogenezinde prostasiklin ve lökotrien C4'ün rolü
Possible role of leukotrien C4 and prostacyclin in the development of pulmonary hypertension
ÜLKÜ AYBERK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Marmara bölgesindeki kavun ve karpuz yetiştiriciliğinin bugünkü durumu, sorunları ve öneriler
The Status of melon and water melongrowing in Marmara region at present and its Problems and recommedations
MEHMET GÜLER
- ODTÜ Beden Eğitimi ve Spor bölümü 1985-1986 programının öğrencilerin fizyolojik kapasitelerine etkisi
Başlık çevirisi yok
ALİ AHMET DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYYUP GÜNAY İSBİR
- Geçmişten günümüzde epilepsi (sar'a)
Today and in the past of epilepsy
ÖMÜR ŞAYLIGİL
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Deontoloji ve Tıp TarihiUludağ ÜniversitesiDeontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL DEMİRHAN ERDEMİR