Turist rehberlerinde iş yükü algısı, iş stresi, psikolojik dayanıklılık ve psikolojik iyi olma hali (Well-beıng) ilişkisi
The relationship between perceived workload, job stress, psychological resilience, and psychological well-being among tourist guides
- Tez No: 986294
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EDİZ GÜRİPEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Turizm, Tourism
- Anahtar Kelimeler: Turist Rehberliği, İş Yükü Algısı, İş Stresi, Psikolojik Dayanıklılık, Psikolojik İyi Olma Hali, Tourist Guiding, Perceived Workload, Job Stress, Psychological Resilience, Psychological Well-Being
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu yüksek lisans tezi, profesyonel turist rehberlerinin İş Yükü Algısı, İş Stresi, Psikolojik Dayanıklılık ve Psikolojik İyi Olma Hâli arasındaki çok boyutlu ilişkileri incelemiştir. Nicel desende, 437 profesyonel turist rehberinden elde edilen veriler Spearman korelasyon, regresyon ve non-parametrik testler (Kruskal-Wallis H Testi, Mann-Whitney U Testi) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın temel hipotezlerinden H1, H2, H3 ve H4 desteklenirken, H5 ve H6 hipotezleri reddedilmiştir. Analizler, niceliksel İş Yükü Algısı ile İş Stresi arasında çok güçlü ve pozitif yönlü bir ilişki olduğunu göstermiştir (r = .788, p < .01). Niceliksel İş Yükü Algısı, İş Stresindeki varyansın yaklaşık %76,5'ini açıklamaktadır (β= .875, p < .001). Psikolojik Dayanıklılığın“Meydan Okuma”alt boyutu ise Psikolojik İyi Olma Hâlinin“Kişisel Gelişim”alt boyutunu güçlü bir biçimde yordamaktadır (β = .639, p < .001). Bu bulgu, rehberlerin mesleki zorlukları gelişim fırsatı olarak algılama eğiliminde olduğunu ortaya koymaktadır. Demografik bulgular, Psikolojik İyi Olma Hâlinin gelir düzeyiyle doğrusal bir ilişki sergilemediğini belirlemiştir: En düşük gelir grubunda (1–20.000 TL) en yüksek özerklik ve öz kabul algısı saptanırken, bu grubun aynı zamanda en yüksek İş Stresi algısına sahip gruplar arasında yer aldığı görülmüştür. Kariyer döngüsünde ise, 7–9 yıl deneyimli rehberler en düşük İş Stresi ve en yüksek Psikolojik İyi Olma Hâli düzeyleriyle optimal denge noktasında yer alırken, 10 yıl ve üzeri kıdemli rehberlerde İş Stresinin yeniden arttığı ve mesleğe yönelik“Kendini Adama”algısının tüm grupların en düşük seviyesine indiği saptanmıştır. Sonuç olarak, turist rehberliği mesleğinde bireyin Psikolojik Dayanıklılığının mesleğin getirdiği zorluklarla başa çıkma ve uyum sağlama yeteneğini desteklediği; ancak aşırı niceliksel İş Yükü Algısının ve uzun süreli kariyerin getirdiği yeni dinamiklerin psikolojik bağlılığı zayıflattığı, bunun da doğrudan İş Stresini yükselttiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This Master's thesis aimed to investigate the multifaceted relationships among perceived workload, experienced job stress, psychological resilience, and General Psychological Well-Being among professional tourist guides operating across Turkey. Utilizing a quantitative research design, data collected from 437 professional tourist guides were analyzed using Spearman correlation and regression analyses, as well as non-parametric tests (Kruskal-Wallis H Test, Mann-Whitney U Test). The study's core hypotheses revealed that H1, H2, H3, and H4 were supported, while H5 and H6 hypotheses were rejected. The analyses indicated a very strong and positive relationship between quantitative Perceived Workload and Job Stress (r = .788, p < ,001). Quantitative Perceived Workload accounted for approximately 76.5% of the variance in Job Stress (β= .875, p < .001). Furthermore, the“Challenge”sub-dimension of Psychological Resilience significantly and strongly predicted the“Personal Growth”sub-dimension of Psychological Well-Being (β = .639, p < .001). This finding suggests that guides are inclined to perceive professional difficulties as opportunities for development. Demographic findings determined that Psychological Well-Being did not exhibit a linear relationship with income level: the highest sense of autonomy and self-acceptance was observed in the lowest income group (1–20,000 TL), yet this group was also among those reporting the highest levels of Job Stress. Regarding the career cycle, guides with 7–9 years of experience were found to be at the optimal balance point, reporting the lowest Job Stress and the highest levels of Psychological Well-Being. However, among guides with 10 years or more of tenure, Job Stress increased again, and the“Commitment”dimension of professional dedication reached the lowest level across all groups. In conclusion, the findings suggest that within the tour guiding profession, Psychological Resilience supports the individual's ability to cope with and adapt to occupational challenges. However, it was also concluded that excessive Quantitative Workload Perception and the evolving dynamics associated with a long-term career weaken psychological commitment, which subsequently leads to a direct increase in Job Stress.
Benzer Tezler
- A grubu seyahat acentalarının turist rehberlerinden beklentileri ve beklentilerin karşılanma derecesi
Expectations of a group travel agencies from tourist guides and the degree of how much these expectations are met
YALÇIN ARSLANTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
İşletmeGazi ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. A. ÖZDAL DEĞİRMENCİOĞLU
- Turist rehberlerinde iş doyumu ve tükenmişlik ilişkisi: Bir alan araştırması
Job satisfaction and burnout on tourist guides: A case study
SİNAN GÖKDEMİR
Doktora
Türkçe
2017
TurizmBalıkesir ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECDET HACIOĞLU
- Turist rehberlerinde personel güçlendirme uygulamalarının iş doyumuna etkisi
Applications of empowerment on effect to job satisfaction on tourist guides
ÖZCAN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
TurizmBalıkesir ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURAY TETİK
- Turist rehberlerinde duygusal emek ve iş-aile çatışması ilişkisi
Emotional labor and work-family conflict of tourist guides
İBRAHİM İNANIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TurizmBalıkesir ÜniversitesiTurizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURAY TETİK DİNÇ
- Profesyonel turist rehberlerinde toplumsal cinsiyet rolü, iş-yaşam dengesi ve kariyer tatmini ilişkileri
Gender roles attitudes, work-life balance and career satisfaction relations of professional tourist guides
MURAT GEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
TurizmMersin ÜniversitesiTurizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LALE YILMAZ