Geri Dön

Doğu Karadeniz Bölgesi keten-kenevir, pamuklu dokumaları ve ev tekstili tasarım önerileri

Design suggestions for linen-hemp, cotton weaves and home textiles from the Eastern Black Sea Region

PDF İndir

  1. Tez No: 986241
  2. Yazar: NAGİHAN ÖZTÜRK
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLKÜ TOKATLI AKÇA
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Marmara Üniversitesi
  10. Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, Doğu Karadeniz Bölgesi'nin dokumacılık kültürünü oluşturan keten–kenevir (kendir) ve pamuklu geleneksel dokumaların, bölgenin toplumsal belleğinde ve güncel tasarım yöntemlerinin nasıl ilişkilendiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Coğrafi, kültürel ve ekonomik koşulların etkisiyle şekillenen Trabzon, Rize, Giresun ve çevresindeki dokumacılık gelenekleri; özellikle Feretiko (Rize Bezi), Keşan Bezi ve Tamzara Bezi gibi özgün ürünler üzerinden tarihsel süreç içinde önemli bir kimlik taşıyıcısı işlevi görmüştür. Bu bağlamda araştırma, hem tarihi ve alan araştırması bulgularına hem de literatür taramasına dayanarak bölgenin dokuma kültürünün üretim tekniklerini, kullanılan lif özelliklerini, tezgâh türlerini ve güncel durumunu kapsamlı biçimde değerlendirmektedir. Bölgede yapılan dokumalarda dayanıklılığı, nem yönetimi, nefes alabilirliği ve doğal lif dokusu sayesinde Feretiko, Keşan, Tamzara gibi kumaşlar, tarih boyunca hem gündelik kullanım hem de yöresel giyim kültüründe önemli bir yere sahip olmuştur. Günümüzde, küresel tekstil endüstrisinin dönüşümü ve makineleşmenin etkisiyle geleneksel dokuma üretiminde belirgin bir azalma yaşanmasına rağmen, bölgedeki Halk Eğitim Merkezleri, kooperatifler ve yerel girişimler aracılığıyla bu el sanatlarının yeniden canlandırılmasına yönelik çabalar dikkat çekmektedir. Alan araştırmasında yapılan görüşmelerle, geleneksel dokuma bilgisinin günümüzde hâlen yaşadığını ve yeni tasarım olanaklarına açık olduğunu göstermektedir. Bu görüşmeler, dokumacıların kullandığı tezgâh tiplerinden güncel üretim zorluklarına kadar birçok konuyu yerinde inceleme fırsatı sunmuştur. Çalışmada ayrıca, geleneksel dokumaların yalnızca kültürel bir miras değil, aynı zamanda güncel ev tekstili tasarımında güçlü bir potansiyel taşıyan sürdürülebilir bir materyal olduğu vurgulanmaktadır. Bu kapsamda, keten–kenevir ve pamuklu dokumaların ev tekstili alanında; geleneksel desenlerin ve renkleri dokuma yöntemleriyle yeniden yorumlayarak güncel yüzey tasarımlarına aktarılması, bölgenin kültürel kimliğini görünür kılmak adına bir tasarım yöntemi olarak ele alınmıştır. Doğu Karadeniz Bölgesi'nin bitkisel lif üretiminin iklim koşullarının, kültürünün hem tarihsel hem de teknik yönlerini bütüncül bir yaklaşımla ele alırken, bu kültürel birikimin günümüzde ev tekstili tasarımı için öneriler geliştirmektedir. Geleneksel dokumaların yeniden değer bulması, hem bölge ekonomisine katkı sağlamakta hem de kültürel mirasın sürdürülmesine olanak tanımaktadır; bu durum konuyu önemli bir inceleme alanı hâline getirmektedir.

Özet (Çeviri)

This study aims to reveal how the rich weaving culture of the Eastern Black Sea Region, formed by traditional linen-hemp (kendir) and cotton textiles, relates to the region's social memory and contemporary design methods. Shaped by geographical, cultural and economic conditions, the weaving traditions of Trabzon, Rize, Giresun and their surroundings have served as an important identity carrier throughout history, particularly through unique products such as Feretiko (Rize Bezi), Keşan Bezi and Tamzara Bezi. In this context, the research comprehensively evaluates the region's weaving culture, including production techniques, fibre properties, loom types, and the current state of the industry, based on oral history and fieldwork findings as well as a literature review. The physical properties of hemp and flax fibres grown in the coastal and inland areas of the region are the fundamental elements that determine the areas of use of the fabrics produced from these fibres. Thanks to their durability, moisture management, breathability, and natural fibre texture, fabrics such as Feretiko, Keşan, and Tamzara have held an important place throughout history in both everyday use and regional clothing culture. The study examined technical elements such as the yarn counts, warp and weft densities, and weave types of flax-hemp and cotton fibres in detail, revealing the structural integrity of traditional weaves across regions. Today, despite a significant decline in traditional weaving production due to the transformation of the global textile industry and the impact of mechanisation, efforts to revive these handicrafts through Community Education Centres, cooperatives and local initiatives in the region are noteworthy. Interviews conducted during field research demonstrate that traditional weaving knowledge is still alive today and open to new design possibilities. These interviews provided an opportunity to examine many topics on site, ranging from the types of looms used by weavers to current production challenges. The study also emphasises that traditional textiles are not only a cultural heritage but also a sustainable material with strong potential in contemporary home textile design. In this context, the reinterpretation of traditional patterns and colours through weaving techniques and their transfer to contemporary surface designs in the field of home textiles, using linen-hemp and cotton textiles, has been approached as a design method to make the cultural identity of the region visible. Consequently, this thesis develops concrete proposals for adapting this cultural heritage to contemporary home textile design, while addressing the climatic conditions and both historical and technical aspects of the Eastern Black Sea Region's plant fibre production through a holistic approach. The renewed appreciation of traditional weaving contributes to the regional economy and enables the preservation of cultural heritage, making this topic an important area of study.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    351923

    Kıbletepe (Araklı, Trabzon) yöresindeki volkanik kayaçların petrografik, jeokimyasal ve maden yatakları açısından incelenmesi

    Petrographical, geochemical investigation and ore deposits potential of volkanic rocks around the Kibletepe (Arakli, Trabzon)

    SEMA AKYÜREK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    Jeoloji MühendisliğiGümüşhane Üniversitesi

    Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. FERKAN SİPAHİ

  2. Tez No

    76998

    Aksu Köyü (Ortakent-Koyulhisar-Sivas) kuzey kesiminin metalojenik özellikleri

    Başlık çevirisi yok

    İSMAİL ŞAHİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1998

    Jeoloji MühendisliğiCumhuriyet Üniversitesi

    Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AHMET GÖKÇE

  3. Tez No

    72756

    Şebinkarahisar ve çevresinin coğrafi etüdü

    Geographical study of Şebinkarahisar and its surrounding

    EREN YÜRÜDÜR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1998

    CoğrafyaAtatürk Üniversitesi

    Coğrafya Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. İHSAN BULUT

  4. Tez No

    304533

    Karadeniz gravite verilerinin irdelenmesi

    Investigation of Black Sea using gravity data

    ALPER KAYMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Jeofizik Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi

    Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. SİNAN DEMİREL

  5. Tez No

    160560

    Tahrir defterlerine göre Kelkit kazası'nın sosyal ve ekonomik yapısı (1520-1530)

    Başlık çevirisi yok

    MUSTAFA KARATAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    TarihKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Tarih Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALAADDİN YALÇINKAYA

Geri Dön