Şizofreni hastalarında asetil L- karnitin düzeyleri ile bilişsel fonksiyonlar ve negatif belirtiler arasındaki ilişkisinin incelenmesi
The relationship between acetyl-L-carnitine levels, cognitive functions, and negative symptoms in patients with schizophrenia
- Tez No: 985872
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEMDUHA AYDIN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Şizofrenide obezite, dislipidemi ve metabolik sendrom (MetS) gibi metabolik bozuklukların prevalansı yüksektir ve bu durum enerji metabolizması ile mitokondriyal β-oksidasyon süreçlerindeki bozulmalarla yakından ilişkilidir. Karnitinler, özellikle açilkarnitinler, mitokondriyal yağ asidi taşınmasında ve β-oksidasyonun sürdürülmesinde temel rol oynar. Dolaşımdaki açilkarnitin paternleri, hem metabolik durum hem de nöral işlevler hakkında önemli bilgiler sağlayabilir. Amaç: Bu çalışmada, yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırmalı olarak, şizofreni hastalarında plazma açilkarnitin profilleri ile bilişsel performans, klinik özellikler, antipsikotik dozları ve metabolik göstergeler arasındaki ilişkiler kapsamlı şekilde incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Serbest karnitin (C0) ve kısa zincirli açilkarnitinler (C2–C5) plazma düzeyleri, şizofreni tanılı 76 hasta ve 64 sağlıklı kontrolde ölçüldü. Bilişsel performans Montreal Bilişsel Değerlendirme (MoCA), İz Sürme Testi (TMT) ve Stroop Renk–Kelime Testi ile değerlendirildi. Klinik değişkenler arasında PANSS alt ölçekleri, ilaç türü ve dozu (klorpromazin eşdeğeri) ile metabolik göstergeler (VKİ, bel çevresi, lipid profili, kan basıncı, MetS varlığı) yer aldı. Grup karşılaştırmaları, korelasyon analizleri ve keşfedici oran analizleri (örn. C3/C5) yapıldı. Bulgular: C2 (asetil-L-karnitin) düzeyleri şizofreni grubunda anlamlı derecede yüksek bulundu; diğer açilkarnitinlerde grup farkı saptanmadı. Hastalarda yüksek C0 düzeyleri MoCA skorları ve daha hızlı TMT süreleri ile pozitif ilişkiliydi. Yüksek C3/C5 oranı, daha düşük MoCA skorları ve daha yavaş işlemleme hızı ile ilişkili bulundu. Klozapin dozu, C5 ile negatif; C3/C5 ile pozitif korelasyon gösterdi. MetS prevalansı şizofrenide belirgin derecede yüksekti (%35,5'e karşı %6,3) ve daha düşük MoCA skorları ile uzamış TMT süreleriyle ilişkiliydi. Açilkarnitin düzeyleri ayrıca lipid profili ile anlamlı ilişkiler gösterdi (örn. C0–HDL pozitif; C5–trigliserit pozitif korelasyon). C2–C5 düzeyleri ile negatif belirti şiddeti arasında tutarlı ilişki saptanmadı. Sonuç: Bulgular, karnitin metabolizmasındaki bozulmaların, özellikle düşük C0 düzeylerinin, şizofrenide bilişsel performans düşüklüğü ile ilişkili olabileceğini göstermektedir. Bu durum, mitokondriyal enerji yetersizliğinin prefrontal korteks temelli yürütücü süreçleri olumsuz etkileyebileceğini düşündürmektedir. C3/C5 oranı ise, bilişsel yavaşlama ile ilişkili dallı zincirli aminoasit katabolizmasındaki dengesizliğin bir göstergesi olabilir. Açilkarnitin profilleri, özellikle C0 düzeyleri, şizofrenide bilişsel işlevler açısından potansiyel biyobelirteçler olup, hedeflenebilir biyolojik yollar sunmaktadır. Nedensellik ve tedavi potansiyelinin aydınlatılması için, L-karnitin veya asetil-L-karnitin desteğini değerlendiren, biyobelirteç temelli, iyi tasarlanmış boylamsal ve randomize kontrollü çalışmalar gereklidir.
Özet (Çeviri)
Background: Metabolic disturbances, including obesity, dyslipidemia, and metabolic syndrome (MetS), are highly prevalent in schizophrenia and are closely linked to impaired energy metabolism and mitochondrial β-oxidation. Carnitines, particularly acylcarnitines, play an essential role in mitochondrial fatty acid transport and β-oxidation, and their circulating patterns can provide insight into both metabolic status and neural function. Objectives: This study aimed to comprehensively investigate the relationships between plasma acylcarnitine profiles, cognitive performance, clinical characteristics, antipsychotic dosage, and metabolic parameters in patients with schizophrenia, using an age- and sex-matched healthy control group. Methods: Plasma levels of free carnitine (C0) and short-chain acylcarnitines (C2–C5) were quantified in schizophrenia patients (n=76) and healthy controls (n=64). Cognitive performance was assessed using the Montreal Cognitive Assessment (MoCA), Trail Making Test (TMT), and Stroop Color-Word Test. Clinical variables included PANSS subscales, medication type and dose (chlorpromazine equivalents), and metabolic measures (BMI, waist circumference, lipids, blood pressure, MetS diagnosis). Group comparisons, correlation analyses, and exploratory ratio analyses (e.g., C3/C5) were performed. Results: C2 (acetyl-L-carnitine) levels were significantly higher in the schizophrenia group, while other acylcarnitines showed no between-group differences. In patients, higher C0 levels correlated positively with MoCA scores and faster TMT completion times, whereas an elevated C3/C5 ratio was associated with slower processing speed and lower MoCA scores. Clozapine dose correlated negatively with C5 and positively with C3/C5. MetS prevalence was markedly higher in schizophrenia (35.5% vs. 6.3% in controls) and was associated with lower MoCA scores and prolonged TMT times. Acylcarnitine levels also showed significant associations with lipid profile parameters (e.g., C0–HDL positive correlation; C5–triglycerides positive correlation). No consistent associations were found between C2–C5 levels and negative symptom severity. Conclusions: The findings suggest that disturbances in carnitine metabolism, particularly reduced C0 levels, may be linked to impaired cognitive performance in schizophrenia, potentially through mitochondrial energy insufficiency affecting prefrontal cortex–dependent executive processes. The C3/C5 ratio may reflect branched-chain amino acid catabolic imbalance relevant to cognitive slowing. Acylcarnitine profiling, especially C0 levels, could represent a targetable biological pathway and potential biomarker for cognition in schizophrenia. Future longitudinal and biomarker-guided intervention studies, including L-carnitine or acetyl-L-carnitine supplementation trials, are warranted to clarify causal relationships and therapeutic potential.
Benzer Tezler
- Şizofreni hastalığı etyopatogenezinde NMDA-R antikorunun rolü
The role of NMDA-R antibody in schizophrenia etiopathogenesis
DAMLA KEMENT TİMUÇİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
PsikiyatriYüzüncü Yıl ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN ÖZDEMİR
- Şizofreni hastalarında MRS ölçümleri ve psikometrik değerlendirmelerle ilişkisi
Relationship between MRS measurement and psychometric evaluation in schizophrenic disorder
SÜHEYLA ÜNAL
- Şizofreni tanılı hastalarda agresyon ve dürtüselliğin inflamasyon ve triptofan metabolizması ile ilişkisi
The relationship of aggression and impulsivity with inflammation and tryptophan metabolism in patients diagnosed with schizophrenia
AYBEGÜM UYSAL YAZKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİMGE SEREN KIRLIOĞLU BALCIOĞLU
- Şizofreni hastalarında glukoz 6-fosfat dehidrogenaz enzim aktivitesi ve eser elementlerin fizyolojik özellikleri
G 6PD enzyme activity and trace elements character physiological of schizophrenia patients
NİHAL AKDAĞ
- Şizofreni hastalarında ve annelerinde obsesif kompülsif semptomların karşılaştırılması ve yorumlanması
The Comparison and interpretation of the obsessive compulsive symptomatology in schizophrenic patients and in their mothers
ALİ İRFAN GÜL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YILDIRIM B. DOĞAN