Muhammed eş-Şîrânşî Hâşiyesi (Nebe'-İnfitâr Bölümü) Üzerine Mukayeseli Tahkik ve Analizi
حاشية محمد الشيرانشي (من سورة النَّبأ إلى سورة الانفطار): دراسة تحليلية مقارنة
- Tez No: 985826
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL ÖZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir. El-Kureymî. Nebe. İnfitâr. Tahkik, Tafsir. Al-Qurimi. Naba. Infitar. Tahqiq
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı tefsir geleneğinin geç dönem temsilcilerinden Muhammed eş-Şîrânşî'nin, Kadı Beyzâvî'nin“Envâru't-Tenzîl”adlı eseri üzerine kaleme aldığı hacimli hâşiyesini inceleme konusu yapmaktadır. Araştırmanın temel ekseni, Amme cüzünün başlangıcını oluşturan Nebe', Nâziât, Abese, Tekvîr ve İnfitâr surelerini kapsayan bölümün tahlilî ve karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesidir. Söz konusu sureler, içerdiği kıyamet sahneleri, ahiret ahvali ve yaratılış mucizeleri hasebiyle yoğun bir belâgat ve kelâm tartışması barındırmaktadır. Şîrânşî, hâşiyesinde Beyzâvî'nin veciz ifadelerini açımlarken, sadece nakille yetinmemiş; dilbilimsel incelikler ve felsefî-kelâmî derinliklerle metni zenginleştirmiştir. Araştırma metodolojisi olarak benimsenen“Karşılaştırmalı Analiz”yöntemiyle, müellifin Şeyhzâde ve Konevî gibi diğer büyük hâşiyelerle olan benzerlik ve farklılıkları, özgün tercihleri ve Beyzâvî'ye yönelttiği eleştiri veya destekleyici açıklamalar tespit edilmiştir. Çalışma; müellifin biyografisi ve yönteminin incelendiği giriş bölümü ile ayetlerin tefsirindeki metodolojik yaklaşımların tahlil edildiği ana bölümden oluşmaktadır. Bu araştırma, Şîrânşî'nin tefsir literatüründeki konumunu netleştirmeyi ve Osmanlı ilim muhitinin Kur'an tasavvuruna sağladığı katkıları gün yüzüne çıkarmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the scholarly contributions of Muhammad al-Shiranshi, a prominent figure in the later Ottoman exegetical tradition, through his extensive glosses (Hashiya) on“Anwar al-Tanzil”by al-Baydawi. The research specifically focuses on the section encompassing Surah al-Naba', al-Nazi'at, 'Abasa, al-Takwir, and al-Infitar, providing a detailed analytical and comparative evaluation. These particular Surahs, characterized by their vivid descriptions of the Day of Judgment, the afterlife, and the miracles of creation, serve as a rich field for rhetorical and theological discourse. In his glosses, al-Shiranshi does not merely transmit previous views; he actively elucidates al-Baydawi's concise expressions by integrating linguistic precision with philosophical and theological depth. Utilizing a“Comparative Analytical”methodology, this study identifies al-Shiranshi's unique jurisprudential and linguistic preferences, comparing his approach with other authoritative glosses such as those of Shaykhzadeh and al-Qunawi. The study is structured into an introductory section covering the author's biography and methodology, followed by a core analytical section examining his treatment of the Quranic verses. Ultimately, this research aims to define al-Shiranshi's position within the history of Tafsir and to illuminate his contributions to the intellectual and exegetical heritage of the Ottoman scholarly circle.
Benzer Tezler
- Muhammed eş-Şirânişî'nin Hâşiye 'alâ Envâri't-tenzîl ve esrâri't-te'vîl isimli eserinin tahkik ve tahlili (Nebe'-Mutaffifîn Sûreleri arası)
Critical edition and analysis of Muḥammad al-Shīrānishī's work titled“Ḥāshiya 'alā Anwār al-Tanzīl wa Asrār al-Ta'wīl”(Surahs al-Naba' to al-Muṭaffifīn)
RABAR HAMİD
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SONER AKSOY
- Ebu İshak eş-Şirâzî'nin kelâmî görüşleri
(The views of Abu Ishak al-Shirâzî on kalam)
ABDULKADİR AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinSiirt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEYİTHAN CAN
- Hz. Muhammed'in (sav) tekamülünün tefsirden izlemi (et-Tefsîrü'l-Hadîs örneği)
Tracing the Prophet Muhammad's development through tafsir (The case of al-Tafsirul Hadith)
ZEHRA BUĞDAYCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARSLAN KARAOĞLAN
- Çetinkaya'nın (GD Sivas) doğusunda yüzlek veren magma kökenli kayaçlarının petrolojik incelemesi
Çetinkaya's (SE Sivas) east petrological exposed that rocks review of magma origin
MUHAMMED CÖMERT
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Jeoloji MühendisliğiCumhuriyet ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NAZMİ OTLU
- İsmâil b. Sinân es-Sivâsî'nin Ferâidu Mülteka'l-ebhur isimli eserinin tahkik ve tahlili (Kitâbu't-Tahâre-Kitâbu'l-i'Tâk arası)
Edition critique and evaluation of Ismail b. Sinanal-Sivasi's work named Feraidu Multaqa'l-ebhur (between kitâbu't-tahâre-kitâbu'l-i'tâk)
MUHAMMED EMİN AK