Ebû Mansûr Muhammed el-Ezherî'nin Kitâbu Me'âni'l-kırâât adlı eserinin kırâat ilmindeki yeri
The place of Abū Mansūr Muhammad al-Azharī's work Kitāb Maʿānī al-Qirāʾāt in the science of Qur'anic
- Tez No: 985606
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHAN PARLAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Ebû Mansûr Muhammed Ezherî'nin Me'âni'l-kırâât adlı eseri incelenmiş olup, kırâat ilmi içerisindeki yeri ve önemi ortaya konmayı amaçlanmıştır. Tez kapsamında kırâat ilminin temel kavramları, tarihsel gelişim süreci ve Osmanlı Dönemi'ne kadar geçirdiği evreler ele alınmıştır. Eserde kırâat farklılıklarının anlam üzerindeki etkileri, kırâatlerin standartlaştırılma süreci ve modern dönemde yapılan akademik çalışmalar detaylı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, Ezherî'nin hayatı, ilmi kişiliği ve dönemin siyasî ve ilmî ortamı ele alınmıştır. Ezherî'nin kırâat ilmine katkıları, mezhebi ve fıkhi görüşleri değerlendirilerek onun kırâat ilmi içindeki konumu belirlenmiştir. Me'âni'l-kırâât'in kırâat literatürü içindeki yeri ve eserin belirgin özellikleri analiz edilmiştir. İkinci bölümde, Ezherî'nin kırâat ilminde kullandığı dil ilkeleri ve istişhâd yöntemi ele alınmıştır. Eserde, semâ, kıyâs ve icmâ gibi dil ilkeleri çerçevesinde kırâat vecihlerine nasıl yaklaşıldığı incelenmiş, ayrıca Kur'ân-ı Kerîm, hadis ve Arap şiirinden getirilen delillerle eserin istişhad yöntemi değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde, Ezherî'nin Me'âni'l-kırâât adlı eserinde ele aldığı kırâat usulleri detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Hemze, sekte, nakil, imâle, idğam ve sıla gibi kırâat unsurlarının metotları tesbit edilerek, Ezherî'nin bu konulara getirdiği yorumlar incelenmiştir. Ayrıca kırâat imamlarının farklı kırâat biçimleri ve Ezherî'nin bu imamlar üzerine yaptığı analizler çalışmanın önemli noktalarından birini oluşturmuştur. Dördüncü bölümde, kırâat vecihlerinin sistematik tasnifi yapılmış ve lehçe farklılıkları bağlamında kırâatlerin tarihsel kökenleri değerlendirilmiştir. Sarf ve nahiv yönünden kırâat vecihleri ele alınarak, kelime ve cümle düzeyindeki farklılıkların lugavî etkileri incelenmiştir. Fiil ve isim yapıları bağlamında kırâat vecihlerinin tasnifi yapılmış, ayrıca kelimelerde meydana gelen nokta, hareke veya harf değişikliklerinin kırâat ilmindeki yeri açıklanmıştır. Sonuç bölümünde, Me'âni'l-kırâât'in kırâat ilmi açısından taşıdığı önem vurgulanarak, eserin kendinden sonraki çalışmalara etkisi tartışılmıştır. Ezherî'nin kırâat ilmine katkıları değerlendirilerek, bu alanda yapılan akademik çalışmaların gelecekteki yönelimlerine dair öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine Abū Mansūr Muhammad al-Azharī's work Kitâb Ma 'ânī al-Qirâʾât and to reveal its significance and place within the science of qira'at. The thesis covers the fundamental concepts of qira'at, its historical development process, and the stages it underwent until the Ottoman period. The effects of qira'at differences on meaning, the process of standardizing qira'at, and modern academic studies on this topic are analyzed in detail. In the first chapter, the life of Abū Mansūr Muhammad al-Azharī, his scholarly personality, and the social, political, and intellectual environment of his time are discussed. His contributions to qira'at science, his madhhab and jurisprudential views are evaluated, and his position in the field of qira'at is determined. The place of Kitâb Ma 'ânī al-Qirâʾât in qira'at literature and the distinctive features of the work are analyzed. The second chapter examines the linguistic principles and the methodology of istishhâd (evidential citation) used by al-Azharī in qira'at studies. The study explores how he approached different qira'at readings based on linguistic principles such as samâ ' (oral transmission), qiyâs (analogy), and ijmâ ' (consensus). Additionally, the istishhâd methodology of the work is assessed through evidences drawn from the Qur'an, hadith, and Arabic poetry. The third chapter delves into the recitation methods discussed in Kitâb Ma 'ânī al-Qirâʾât. Key qira'at elements such as hamzah, saktah, naqil, imâlah, idghâm, and silah are identified, and al-Azharī's interpretations of these aspects are examined. Moreover, different reading styles of the qira'at imams and al-Azharī's analyses of these figures constitute a significant part of the study. The fourth chapter presents a systematic classification of qira'at variants and evaluates their historical origins in the context of dialectal differences. Qira'at variations are analyzed from a morphological (sarf) and syntactic (nahw) perspective, examining linguistic effects at both the word and sentence levels. The classification of qira'at variations in terms of verb and noun structures is provided, and the role of changes in dots, vowels, or letters within the science of qira'at is explained. In the conclusion, the significance of Kitâb Ma 'ânī al-Qirâʾât for the science of qira'at is emphasized, and its influence on subsequent works is discussed. Al-Azharī's contributions to the field of qira'at are evaluated, and recommendations are offered regarding future academic directions in this field.
Benzer Tezler
- Ebû Mansûr Muhammed el-Mâtürîdî'de büyük günah-şefaat ilişkisi
The great sinner-shafaa'h relation in Abû Mansūr Mohammed al-Māturīdī
KEVSER TEKE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinKırıkkale ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HARUN ÇAĞLAYAN
- Ebû Mansûr Muhammed el-Mâtürîdî'nin tevfîk anlayışı
Ebû Mansûr Muhammed el- Mâtürîdî's understanding of tevfîk
YUSUF İSLAM ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKırıkkale ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HARUN ÇAĞLAYAN
- Ebû Mansûr Muhammed el-Mâtürîdî'de insan fiilleri meselesi
Matter of the human actions in Abū Mansur Muhammad al-Māturīdī
YASİN ŞENTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKırıkkale ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HARUN ÇAĞLAYAN
- Ebu Mansur Muhammed İbn Muhammed el-Maturidi'nin Te`vilatü`l-Kur`an'ından Suretü`n-Nisa (tenkidi metin)
Başlık çevirisi yok
AYŞE HÜMEYRA ASLANTÜRK
- Muhammed b. Abdullah'ın Halife Mansur'a karşı ayaklanması
The Revolt of Muhammed b. Abdullah against the Caliphate Mansur
HÜSEYİN AKMAN
