Geri Dön

Astım tanısı olan adölesanlarda akran ve yetişkin yönderliğinde verilen teknoloji temelli programın etkinliğinin değerlendirilmesi

Evaluation of the effectiveness of the technology-based program given by peer-led and adults on adolescents with asthma diagnosis

PDF İndir

  1. Tez No: 985563
  2. Yazar: EMİNE GÜNEŞ ŞAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NAİME ALTAY
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Gazi Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma, astım tanısı ile izlenen adölesanlara yönelik Bandura'nın Öz Etkililik Teorisi temel alınarak geliştirilen, akran yönderliğinde ve yetişkin yönderliğinde yürütülen teknoloji temelli eğitim programının etkisini değerlendirmek amacıyla iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. Birinci aşama tek grup ön test–son test desen ile tasarlanmıştır. Akran yönder adaylarına (n=16) Bandura'nın Öz Etkililik Teorisi temel alınarak geliştirilen, teknoloji temelli eğitim programı uygulanmıştır. Veriler,“Tanımlayıcı Özellikler Formu”,“Astım Bilgi Testi (ABT)”,“Astım Kontrol Testi (AKT)”ve“Adölesan Astım Öz-Etkililik Ölçeği (AAÖEÖ)”aracılığıyla toplanmıştır. Son test puanları en yüksek olan 8 adölesan akran yönder (4 asil, 4 yedek) olarak seçilmiştir. İkinci aşama, 3 grupla yürütülmüştür. Akran Yönder Grubu (n=16), Yetişkin Eğitici Grubu (n=16) ve Kontrol Grubu (n=16) olmak üzere toplam 48 adölesan araştırmaya dâhil edilmiştir. Akran Yönder Grubuna birinci aşamada seçilen akran yönderler, Yetişkin Eğitici Grubuna araştırmacı tarafından Bandura'nın Öz Etkililik Teorisi temel alınarak geliştirilen, teknoloji temelli eğitim programı uygulanmıştır. Eğitimler haftada bir olmak üzere toplam 6 haftada yürütülmüştür. Veriler,“Tanımlayıcı Özellikler Formu”,“ABT”,“AKT”,“AAÖEÖ”ve“Çocuklar için Astım Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇAYKÖ)”aracılığıyla toplanmıştır. Ölçümler eğitim öncesi, eğitim sonu, 1. ay ve 3. ayda gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, frekans ve yüzde analizleri, Tekrarlı Ölçümlerde ANOVA ve Tek Yönlü ANOVA ile değerlendirilmiştir. Bulgular, akran yönderliğinde ve yetişkin yönderliğinde eğitim verilen grupların, kontrol grubuna göre eğitim sonu, 1. ve 3. ay izlemlerinde ABT, AAÖÖEÖ, ÇAYKÖ toplam puan ortalamalarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu göstermiştir. Ayrıca tüm izlemlerde akran yönderliğinde eğitim alan grubun toplam puan ortalamalarının yetişkin yönderliğinde eğitim verilen gruba göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte AKT puan ortalamaları açısından grup zaman etkileşimindeki fark istatiksel olarak anlamlı değildir (p>0.05). Elde edilen sonuçlar akran yönderliğinde yürütülen teknoloji temelli astım eğitim programının, astım tanısı olan adölesanların astım bilgi düzeylerini, kontrol ve öz etkililik algılarını ve yaşam kalitelerini arttırmada etkili olduğunu göstermiştir.

Özet (Çeviri)

This study was conducted in two phases to evaluate the effectiveness of a technology-based educational program for adolescents diagnosed with asthma, developed based on Bandura's Self-Efficacy Theory and implemented through peer-led and adult-led approaches. The first phase was designed as a single-group pretest–posttest study. A technology-based educational program grounded in Bandura's Self-Efficacy Theory was administered to peer leader candidates (n = 16). Data were collected using the“Descriptive Characteristics Form,”the“Asthma Knowledge Test (AKT),”the“Asthma Control Test (ACT),”and the“Adolescent Asthma Self-Efficacy Scale (AASEQ).”Based on the highest posttest scores, 8 adolescents (4 primary, 4 alternate) were selected as peer leaders. The second phase was conducted with 3 groups. A total of 48 adolescents were included in the study: the Peer-Led Group (n=16), the Adult Educator Group (n=16), and the Control Group (n=16). The technology-based educational program developed by the researcher based on Bandura's Self-Efficacy Theory was implemented by the selected peer leaders in the Peer-Led Group and by the researcher in the Adult Educator Group. The training sessions were conducted once a week over a total period of six weeks. Data were collected using the“Descriptive Characteristics Form,”the“AKT,”the“ACT,”the“AASEQ,”and the“Pediatric Asthma Quality of Life Questionnaire (PAQLQ).”Measurements were obtained before the intervention, immediately after the intervention, and at the 1st and 3rd months of follow-up. The data were analyzed using frequency and percentage analyses, Repeated Measures ANOVA, and One-Way ANOVA. The findings demonstrated that the groups receiving peer-led and adult-led education had statistically significantly higher mean total scores on the AKT, the AASEQ, and the PAQLQ at the post-intervention, 1st-month, and 3rd-month follow-ups compared to the control group. Moreover, all follow-up measurements, the peer-led education group exhibited higher mean total scores than the adult-led education group. However, the difference in group–time interaction for ACT mean scores was not statistically significant (p>0.05). Overall, the results indicate that the peer-led, technology-based asthma education program is effective in improving asthma knowledge levels, asthma control and self-efficacy perceptions, and quality of life among adolescents diagnosed with asthma.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    156549

    Oto boyacısı çırak adölesanlarda mesleksel astım

    Occupational asthma in apprentice adolescent car painters

    AARİF EİFAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2004

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. BÜLENT E. ŞEKEREL

    PROF.DR. TEZER KUTLUK

  2. Tez No

    288636

    Astımlı çocuk ve adölesanlara verilen eğitimin öz etkililik ve hastalığın seyrine etkisi

    The effect on the self-efficiacy and the prognosis of disease of the given training for the children and adolescents who have asthma

    ÜMRAN ÇEVİK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAtatürk Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYDA ÇELEBİOĞLU

  3. Tez No

    561078

    Metabolik sendromu olan ve olmayan obez adolesanlarda polisomnografik bulgular

    Polysomnographic results of obese adolescents with or without metabolic syndrome

    İBRAHİM ERDİM

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Kulak Burun ve BoğazSağlık Bakanlığı

    Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FATMA TÜLİN KAYHAN

  4. Tez No

    879836

    Metilfenidat kullanan çocuk ve adölesanlarda 24 saatlik EKG holter monitorizasyonu değerlendirilmesi

    Evaluation of 24-hour ECG holter monitoring in children and adolescents using methylphenidate

    YAGUT JALILLI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıÇukurova Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NAZAN ÖZBARLAS

  5. Tez No

    754638

    Astımlı çocuk ve adölesanların hastalıklarına yönelik tutumları ile öz yeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Investigation of the relationship between the attitude of asthmed children and adolescents toward its diseases and their self-efficiency

    JİYAN ÜRÜN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    HemşirelikMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. GONCA KARAYAĞIZ MUSLU

Geri Dön