Anonim ortaklıklarda yönetim kayyımlığı
Management trusteeship in joint stock companies
- Tez No: 985357
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER KORKUT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Anonim Ortaklıklar, Menfaat Çatışmaları, Organ Yokluğu, Yönetim Kayyımlığı, Joint-Stock Companies, Conflicts of Interest, Lack of Organ, Management Trusteeship
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Anonim ortaklıklar serbest piyasadaki sermayenin toplanıp değerlendirildiği modern iktisadi düzenin oluşmasında büyük rol oynayan tüzel kişiliğe sahip teşebbüslerdir. Anonim ortaklıkların bu özellikleri dolayısı ile piyasa düzeninin korunması açısından bu ortaklıkların varlığının devamı ve ortaklıklarda meydana gelebilecek ani değişimlerin önüne geçmek önem arz etmektedir. Ekonomide ve güncel yaşamda yaşanan değişiklikler veya ortaklık içerisinde meydana gelen menfaat çatışmaları ve ortaklığın iş yapamaz duruma gelmesi neticesinde şirketler, ekonomik varlıklarını yitirme ve yok olma riski ile karşı karşıya kalmaktadır. Anonim ortaklıklarda, yaşanan bu durumlar sadece ortaklığı değil, alacaklıları, çalışanları ve bölgesel veya milli ekonomiyi etkileyecek boyutlara ulaşabilmektedir. Bu durumun önüne geçmek isteyen kanun koyucu çeşitli hukuki mekanizmalar oluşturmaktadır. Böylece hem şirketler ayakta tutulmakta hem de şirketlerin yok olmasından etkilenecek kesimin zarar görmesinin önlenmesi amaçlanmaktadır. Anonim ortaklığa yönetim kayyımı atanmasına ilişkin Türk Ticaret Kanunu'nda özel bir düzenleme bulunmaması nedeniyle bu hususta öncelikle genel hüküm niteliğinde olan Türk Medeni Kanunu' na ilişkin hükümler uygulanacaktır. Anonim ortaklığa yönetim kayyımı atanması noktasında uygulamada nasıl bir yol izleneceği, kayyımın atanmasına ilişkin kriterlerden, görev ve sorumluluklarına kadar detaylı bir düzenleme bulunmadığı gibi doktrin ve yargı kararlarında da yerleşmiş bir düşünce birliği bulunmamaktadır. Anonim ortaklıklardaki kilitlenmelerin çözülmesi, organ yokluklarının ya da yönetim boşluklarının giderilmesi bakımından ortaklığa kayyım atanması büyük önem taşımaktadır. Anonim ortaklıkların faaliyetlerine devam etmesinin ülke ekonomisi açısından önemi göz önünde bulundurulduğunda ortaklığın feshinin son çare olması gerektiği açıktır. Mehaz hukukta, vesayet hükümlerinde köklü değişiklikler yaşanmıştır. Yapılan revizyonlar neticesinde vesayet sistemi kayyımlık temel alınarak düzenlenmiş ancak kayyım uygulanması daha çok bireylere özgü bir hale getirilmiştir. Bu durum sonucu tüzel kişilere yönetim kayyımı atanmasına ilişkin doğan hüküm ihtiyacını Art. 731/b OR ile çözümlenmiştir. Böylece anonim ortaklıklar ve limited ortaklıklar ile kooperatiflere uygulanmak üzere detaylı ve açık bir düzenleme yapılmıştır. Yönetim kayyımlığına ilişkin problemlerin veya belirsizliklerin yaşanmasının temelinde, konuya ilişkin özel bir düzenleme bulunmaması yatmaktadır. Yönetim kayyımlığı, ortaklığın organik yapısına direk müdahale eden ve ortaklığın yönetimini tümüyle değiştiren çok güçlü bir kurumdur. Bu özelliği dolayısıyla yönetim kayyımlığına ilişkin hususlar net belirlenmediği takdirde, bu hukuki imkanın kötü niyetli olarak kullanılmasına açık hale getirmektedir. Diğer taraftan anonim ortaklığın ihtiyacı olan bir süreçte, belirsizlikler nedeniyle ortaklığa kayyım atanmaması da farklı sakıncaları ve hak kayıplarını beraberinde getirecektir. Yukarıda açıkladığımız gerekçeler doğrultusunda, mehaz İsviçre Hukuku ve karşılaştırmalı hukuktaki diğer hukuk sistemlerindeki düzenlemelerden yararlanarak, uygulamada yaşanan sorunlara yarar sağlayabilmek maksadıyla tezimizde anonim ortaklığa yönetim kayyımı atanmasını incelemeye çalışacağız.
Özet (Çeviri)
Joint-stock companies are legal entities that play a major role in the formation of the modern economic order where capital in the free market is collected and evaluated. Due to these characteristics of joint-stock companies, it is important to continue the existence of these partnerships and to prevent sudden changes that may occur in partnerships in order to protect the market order. As a result of changes in the economy and daily life or conflicts of interest within the partnership and the partnership becoming unable to do business, companies face the risk of losing their economic assets and disappearing. In joint-stock companies, these situations can reach dimensions that will affect not only the partnership, but also the creditors, workers and the regional or national economy. The legislator who wants to prevent this situation creates various legal mechanisms. In this way, both the companies are kept afloat and the aim is to prevent the harm to the segment that will be affected by the disappearance of the companies. Since there is no special regulation in the Turkish Commercial Code regarding the appointment of a management trustee to a joint-stock company, the provisions of the Turkish Civil Code, which are general provisions, will be applied in this regard. There is no detailed regulation on how to appoint a management trustee to a joint-stock company, from the criteria for appointing a trustee to their duties and responsibilities, and there is no consensus in doctrine and court decisions. Appointing a trustee to a partnership is of great importance in terms of resolving deadlocks in joint-stock companies, eliminating organ absences or management gaps. Considering the importance of joint-stock companies continuing their activities for the country's economy, it is clear that dissolution of the partnership should be the last resort. In the primary law, there have been radical changes in the provisions on guardianship. As a result of the revisions made, the guardianship system was organized based on trusteeship, but the application of trusteeship was made more specific to individuals. As a result of this situation, the need for a provision regarding the appointment of a management trustee to legal entities was resolved with Art. 731/b OR. Thus, a detailed and clear regulation was made to be applied to joint-stock companies, limited partnerships and cooperatives. The basis of the problems or uncertainties regarding management trusteeship is the lack of a special regulation on the subject. Management trusteeship is a very powerful institution that directly intervenes in the organic structure of the partnership and completely changes the management of the partnership. Due to this feature, if the issues regarding management trusteeship are not clearly determined, this legal opportunity becomes open to malicious use. On the other hand, not appointing a trustee to the partnership due to uncertainties in a process that the joint-stock company needs will also bring different disadvantages and loss of rights. In line with the reasons we explained above, we will try to examine the appointment of management trustees to joint-stock companies in our thesis in order to benefit from the problems experienced in practice by making use of the regulations in the source Swiss Law and other legal systems in comparative law.
Benzer Tezler
- Anonim şirkette kayyım
Curator in the joint-stock company
AYŞE GÜLİN GÜRALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Kamu YönetimiDokuz Eylül ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZ ATALAY
- Sona erme hallerinde anonim ortaklığın temsili
Representation in cases of termination of a joint-stock company
EREN ÇITIR
Doktora
Türkçe
2024
HukukAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA İSMAİL KAYA
- Anonim ortaklıklarda yönetim kurulu üyelerinin hukuki sorumluluğunu sona erdiren nedenlerden ibra ve zaman aşımı
In joint stock company, termination of legal responsibility of members of board of director by quitance and presciption
MEHMET ZÜLFÜ ÖTLEGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
HukukAnkara ÜniversitesiÖzel Hukuk (ticaret Hukuku) Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYNUR YONGALIK