Medeni Kanun'a geçiş döneminde Türk hukukçularının İslam hukukuyla ilgili düşünceleri
The views of Turkish jurists on Islamic law during the transition to the Civil Code
- Tez No: 985335
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ BARDAKOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Hukuk, Religion, Law
- Anahtar Kelimeler: Fıkıh, Hukuk, Medeni Kanun, Geçiş dönemi, Türk hukukçuları, Fiqh, Law, Civil Code, Transitional Period, Turkish Jurists
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
XXI. yüzyıl Türkiye'sinde fıkıh, orta ve yükseköğretim müfredatında belli ölçüde yer almakta, teorik ve akademik çalışmalara konu olmakta, uygulamada ise ibadetler ve helal-haram bilgisi şeklinde varlığını sürdürmektedir. Bugün İslam hukuku adıyla da anılan fıkhın bu dönüşümü, hukuk gibi doğası gereği pratik hayata dokunan bir disiplin için dikkat çekici bir kırılmayı temsil etmektedir. Fıkhın çağın gereklerine cevap veremediği ve donmuş bir yapıya sahip olduğu yönündeki eleştiriler, XIX. ve XX. yüzyılda İslam dünyasının birçok coğrafyasında çeşitli biçimlerde dile getirilmiştir. Kimileri fıkhın yeniden yapılandırılmasıyla bu sorunun çözüleceğini ileri sürerken, bazıları da onu hukuktan bütünüyle ayırarak bireyin vicdanına hasredilmesi tezini öne sürmüştür. Bu tartışmaların yoğun biçimde yaşandığı dönemlerden biri de Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş sürecidir. Siyasal rejimdeki dönüşüm, hukuk alanında köklü bir değişimi de zorunlu kılmış; bu bağlamda Cumhuriyet'in erken dönem hukukçuları yeni hukuk düzenini inşa ederken fıkhı sıklıkla çağın gerisinde kalmış, modern toplum ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak ve reformlara engel bir sistem olarak tanımlamışlardır. Bu çalışmanın temel amacı, söz konusu hukukçuların fıkha yönelttikleri eleştirilerin mahiyetini ve arkasında yatan sebepleri ele almaktır. Bu doğrultuda tezin birinci bölümünde, Cumhuriyet'in kuruluş sürecinde fıkha bakışı şekillendiren düşünsel ve tarihsel arka plan analiz edilmiştir. İkinci bölümde ise Medeni Kanun'a geçiş döneminde öne çıkan hukukçulardan Mahmut Esat Bozkurt (1892-1943), Ebü'lulâ Mardin (1881-1957), Mustafa Reşit Belgesay (1887 -1969) ve Hıfzı Veldet Velidedeoğlu'nun (1904-1992) fıkıh anlayışları incelenmiş; bu anlayışların söz konusu düşünsel ve tarihsel bağlam içindeki yeri değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
In 21st-century Turkey, fiqh has become a domain largely confined to acts of worship, with its remaining components surviving only in theoretical texts and losing their practical influence. The transformation of fiqh, which today is often encompassed by the broader term“Islamic law,”represents a significant rupture for a discipline whose nature is fundamentally oriented toward practical life. Criticisms of fiqh for being rigid and incompatible with contemporary needs were voiced in various forms across the Islamic world during the 19th and 20th centuries. While some sought solutions through the reform and development of fiqh, others argued that it should be entirely separated from law and confined to the realm of personal conscience. During these debates, the transition from the Ottoman Empire to the Republic in Turkey also entailed preparations for a legal reform, as a transformation in the political regime necessitated a radical change in the legal system. In this context, early Republican jurists, while constructing the new legal order, frequently portrayed fiqh as outdated, inadequate for meeting the needs of modern society, and an obstacle to legal reforms. The central aim of this study is to examine whether these critiques stemmed from actual structural shortcomings within fiqh, or whether they were strategically constructed to legitimize the impending legal revolution. Accordingly, the first part of the thesis analyzes the intellectual and historical background that shaped perceptions of fiqh during the founding period of the Republic. The second part examines the approaches to fiqh of prominent jurists from the transition period to the Civil Code, namely Mahmut Esat Bozkurt, Ebü'lulâ Mardin, and Mustafa Reşit Belgesay, and evaluates their views within the framework of the aforementioned intellectual and historical context.
Benzer Tezler
- Medeni hukuk çerçevesinde Bezm-i Alem Vakıfları özelinde mazbut vakıflar
Fused foundations within the scope of turkish civil law: A review specific to the Bezmi Alem Foundation
MERYEM SOLMAZ BİLİCİ
- Anonim ortaklıklarda organ eksikliği davası (TTK m. 530)
Organ lack lawsuit in joint stock companies (TCC art. 530)
ALİ ALTAN MİRİ
- Edinilmiş mallara katılma rejiminde değer artış payı
Participation in increased value in regime of participation in acquired property
NURİ AZİZ MİDYAT
- Boşanma sebeplerinin Türk ve İslam hukuku açısından değerlendirilmesi
Grounds for divorce in Turkish and İslamic law
KARZAN MAHMUD ABDULRAHMAN
- Siyasi açıdan III ve IV. dönem İnönü hükümetleri
Başlık çevirisi yok
SEDAT KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Türk İnkılap TarihiGazi ÜniversitesiTürkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MUSTAFA EKİNCİKLİ