Talpa (mammalıa: talpıdae) cinsi köstebeklerin mitogenom filogenisi ve anadolu ognevi grubu köstebeklerin çok lokuslu evrimsel genetiği
Mitogenomic phylogeny of moles of the genus talpa (mammalia: talpidae) and multilocus evolutionary genetics of the anatolian ognevi group moles
- Tez No: 985178
- Danışmanlar: PROF. DR. İSLAM GÜNDÜZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Zooloji, Genetik, Zoology, Genetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Zooloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Talpa cinsine ait köstebekler de dahil olmak üzere yer altında yaşayan memeliler yer altı ekotopun kendine özgü şartlarına adapte olmuş durumdadır. Bu durum, yer altında yaşayan memelilerde güçlü bir seçilim baskı ve sınırlamasına neden olmakta ardından da konvergent evrimin bir sonucu olarak morfolojik olarak ayırt edilemeyen kriptik soyların, hatta keşfedilmeyi bekleyen kardeş türlerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bunun bir göstergesi olarak son yıllarda Talpa cinsi üzerinde yapılan detaylı moleküler çalışmalar ile farklı türlere ait yeni evrimsel soy hataları belirlenmiş olup, bunların bazıları yeni tür ve alttür seviyesinde tanımlanmıştır. Öyle ki, son on yıl içerisinde yapılan çalışmalar ile Talpa cinsi içerisinde yer alan geçerli tür sayısı dokuzdan 16 ya çıkmış olup, Türkiye bu geçerli türlerin yedi tanesine ev sahipliği yapmaktadır. Tür sayısının bu kadar hızlı bir şekilde artmasına karşın, bu türlerin birbirleri ile olan evrimsel ilişkileri, farklı türlere ait olası altsoy hatlarının varlığına yönelik moleküler çalışmalara hala ihtiyaç vardır. Buradan yola çıkarak, bu doktora tezi kapsamında Talpa cinsi içerisinde yer alan evrimsel genetiğine katkı yapmak amacıyla 11 türe ait 16 örneğin mitokondrial genomu ilk defa elde edilmiş ve her mitogenomun gen organizasyonu karakterize edilmiştir. Karakterize edilen tüm mitogenomların tipik omurgalı mtDNA yapısında olduğu ve 13 PKG, 22 tRNA, 2 rRNA, 1 D-loop ve 1 OL' den oluştuğu belirlenmiştir. Elde edilen mitogenom verilerinin GenBankası'nda depolanan diğer dört türe ait mitogenom verileri ile birleştirilmesi ile yapılan filogenetik analizlerde Talpa cinsinin monofilisi yüksek bootstrap ve posteriyor olasılık değerleri ile desteklendiği belirlenmiş ve farklı gruplar ve türler arasındaki evrimsel ilişkiler detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. İlaveten yakın zamanda farklı tür olarak ayrılan ve Kafkaslar'da yayılış gösteren Talpa ognevi türüne ait yeni lokalitelerden elde edilen örneklerin mtDNA (sitokrom-b geni) ve nükleer (BRCA2) DNA dizileri elde edilmiş ve diğer Talpa türlerine ait dizilerle filogenetik olarak analiz edilmiştir. Bu analizler sonucunda T. ognevi'nin monofiletik bir grup olduğu ve filogenilerde kardeş tür olacak şekilde evrimsel olarak yakın T. caucasica ile beraber gruplandığı doğrulanmıştır.
Özet (Çeviri)
Moles of the genus Talpa are subterranean mammals that have adapted to the underground ecotope. This specialisation leads to strong selective pressures and constraints and often results in cryptic lineages – morphologically indistinguishable forms – and potentially undiscovered sister species due to convergent evolution. Supporting this, recent molecular studies on the genus Talpa have revealed new evolutionary lineages, some of which have been described as new species or subspecies. As a result, the number of Talpa species has increased from 9 to 16 in the last decade and Turkey has 7 of these valid species. Even though the number of known species has increased quickly, more molecular studies are needed to clarify their relationships and to uncover sub-lineages within species. In this thesis, mitochondrial genomes of 16 specimens representing 11 Talpa species were sequenced for the first time and each mitogenome was characterised in detail. All sequenced mitogenomes had the typical vertebrate mtDNA structure, 13 protein-coding genes (PCGs), 22 tRNAs, 2 rRNAs, 1 D-loop and 1 origin of light strand replication (OL). These newly generated mitogenomes together with existing data from 4 other Talpa species in GenBank were used for phylogenetic analyses. The results strongly supported the monophyly of the genus Talpa with high bootstrap and posterior probability values and clarified the relationships among different groups and species. Additionally, mtDNA (cytochrome-b gene) and nuclear DNA (BRCA2) were sequenced from newly collected specimens of Talpa ognevi, a recently split species found in the Caucasus. Phylogenetic analyses showed that T. ognevi forms a monophyletic group and clusters with T. caucasica as its sister species.
Benzer Tezler
- Uludağ'ın böcekçil (Mammalıa:Insectivora) ve kemirici (Mammalıa:Rodentia) türleri
Insectivors (Mammalia:Insectivora) and rodents (Mammalia:Rodentia) of Uludağ
EBRU DİKER
- Kapıdağ yarımadası yaban hayatı koruma alanı memeli (Mammalia) faunası
The mammal (Mammalia) fauna of Kapidag peninsula wildlife preserve
ERDEM HIZAL
Doktora
Türkçe
2007
Ormancılık ve Orman Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ERDAL SELMİ
- Saray (Tekirdağ) ve çevresi memeli hayvan (Mammalia) türleri
Mamalian species in Saray (Tekirdağ) and the surrounding
NİLBER KARAGÖZ
- Ankara Orman Bölge Müdürlüğü fidanlıklarındaki biyotik ve abiyotik zararlılar
Biotic and abiotic damaging factors on the nurseries in Ankara forest conservancy
NURİ USLU
- Sarıyer-Fener yolu yaban hayatı geliştirme sahası'nın küçük memeli türleri
Small mammal species of Sariyer-Fener path wildlife reserve
ZİVER TUNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Ormancılık ve Orman Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET HAKYEMEZ