Mustafa Kemal Atatürk'ün“Nutuk”adlı eserinin fenomenolojik söylem analizi
A phenomenological discourse analysis of Mustafa Kemal Atatürk's work titled“Nutuk”
- Tez No: 985100
- Danışmanlar: PROF. DR. YUSUF SÖYLEMEZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Türk Dili ve Edebiyatı, Linguistics, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Husserl fenomenolojisi, Siyasi söylem, Husserl phenomenology, Political discourse
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Felsefenin tarihi gelişimi içinde kendisine doğrudan ya da dolaylı olarak yol bulan ve bu şekilde gelişip 20. yüzyılda Edmund Husserl'in çalışmalarıyla asıl şeklini alıp felsefede yeni bir alan olarak kabul edilen fenomenoloji, yine Husserl tarafından anlam kuramının temeline yerleştirilmiş ve Fenomenolojik Anlam Kuramı ortaya çıkmıştır. Husserl tarafından fenomenolojisinde ve buna dayalı anlam kuramında belirtilen temel kavramların ve yaklaşımların sözlü veya yazılı bir metnin söyleminin analiz edilmesinde faydalanılabilecek birer adım şeklinde ele alınabileceğinin tarafımızca fark edilmesi sonucunda yeni bir söylem analizi yaklaşımı olarak Fenomenolojik Söylem Analizi'nin temelli atılmıştır. Bu doktora tezi çalışmasında fenomenolojinin ve söylemin temel prensipleri bir araya getirilerek yeni bir söylem analizi yaklaşımı olan Fenomenolojik Söylem Analizi geliştirilmiştir. Tezin amacı Mustafa Kemal Atatürk'ün Nutuk'unu Fenomenolojik Söylem Analizi yaklaşımıyla analiz ederek metnin söylemini dilsel ve dil dışı durumlara göre bütüncül şekilde değerlendirebilmektir. Bu doğrultuda fenomenoloji ve söylemin kuramsal temeli açıklandıktan sonra Nutuk, Fenomenolojik Söylem Analizi yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Çalışmada incelenen metin olarak Mustafa Kemal Atatürk'ün Nutuk adlı eseri seçilmiştir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerine göre yürütülmüş, veriler doküman incelemesi yöntemiyle elde edilmiş ve Fenomenolojik Söylem Analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmanın girişinde ele alınan konuya genel bir giriş yapılmış; çalışmanın amacı, gerekliliği, önemi, kapsamı ve sınırları ortaya konmuş; konusu kapsamında ilgili çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. Tez çalışmasının dayandığı kuramsal çerçeve doğrultusunda dil felsefesi, anlam, anlam kuramları, fenomenolojik anlam kuramı, söylem, söylem yaklaşımları, söylem analizi ve mevcut yaklaşımlar hakkında bilgi verilmiş; Fenomenolojik Söylem Analizi'nin uygulama aşamaları belirlenmiştir. Son olarak da bu yeni yaklaşıma göre incelenecek olan Nutuk'la ilgili ayrıntılı bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde bu tez çalışmasının hangi materyallerle gerçekleştirildiği ve nasıl bir yöntemle yapıldığı üzerinde durulmuştur. Nutuk'un Fenomenolojik Söylem Analizi onun bağlamı, tematik altyapısı, söylemine etki eden ifadeler belirlenerek gerçekleştirilmiş; bulgular tematik altyapının başlıklarına göre sınıflandırılmış; anlamsal bütünlüğü bulunan her bölümün ardından söyleme etki eden ifadeler, bu ifadelere karşılık gelen kavram ve alt kavramlar tablolaştırılarak bölümdeki Fenomenolojik Söylem Analizi'nin bütüncül bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Fenomenolojik Söylem Analizi ile eserde yönelinen fenomenler, burada hangi gerçek veya düşünsel varlığa yönelim olduğu, birinci şahıs; yani Mustafa Kemal Atatürk tarafından bu varlıkların hangi edimlerle nasıl deneyimlendiği, bunların ifadesinde dilin imkanlarının nasıl kullanıldığı tespit edilmiştir. Nutuk'un Fenomenolojik Söylem Analizi neticesinde elde edilen bulgular son kısımda değerlendirilmiş, tartışma kısmına yer verilmiştir. Atatürk'ün Nutuk'ta yöneldiği fenomenler, bu fenomenlerin deneyimlenme tarzları, sözcelerin yapısı, anlamın gerçeklikle ilgisi doğrultusunda ifadelerdeki mecazlar, söyleminin anlam katmanları, anlamın bağlamla ilişkisi, söylemdeki örtük anlamlar, söylemle aktarılmak istenen temel iletiler ve söylemin işlevi açıklanmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda Mustafa Kemal Atatürk' ün Nutuk' un bağlamını üç ana, yirmi sekiz alt temaya dayandırdığı; bunlardaki fenomenleri barındıran beş yüz doksan dört (594) sözce olduğu ve bunlardan kırk beşinin (45) kategorematik, kalanlarınsa sinkategorematik olduğu görülmüştür. Atatürk' ün“eski devlet, yeni devlet, eski liderlik anlayışı, yeni liderlik anlayışı, eski hükümet, yeni hükümet, iç ve dış düşmanlar, mücadele ve yeniden doğuş”fenomenlerine; bunlar üzerinden de“tam bağımsızlık, millilik/milliyetçilik, vazife”fenomenlerine yönelindiği tespit edilmiştir. İletiler bu fenomenler üzerinden aktarılmaya çalışılmıştır. Fenomenolojik Söylem Analizi'nin hacimli, çok iletili, birden fazla söylem türünü barındıran metinleri fenomenleri üzerinden analiz edebileceği anlaşılmıştır. Bunula birlikte Nutuk'la ve daha önceki söylem analizi yaklaşımlarıyla bu tez çalışmasının kısa bir karşılaştırması yapılmıştır. Son olarak tezin yazımında faydalanılan çalışmaların kaynakçası tez yazım kılavuzuna göre listeli biçimde yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
Within the historical development of philosophy, phenomenology, which found its way directly or indirectly and developed in this manner, took its true form in the 20th century with the works of Edmund Husserl and was accepted as a new field in philosophy. It was also placed at the foundation of the theory of meaning by Husserl, giving rise to the Phenomenological Theory of Meaning. Recognising that the fundamental concepts and approaches outlined by Husserl in his phenomenology and the theory of meaning based on it could be approached as steps that could be utilised in the analysis of the discourse of an oral or written text, we laid the foundations for a new discourse analysis approach: Phenomenological Discourse Analysis. In this doctoral thesis, a new discourse analysis approach called Phenomenological Discourse Analysis has been developed by bringing together the fundamental principles of phenomenology and discourse. The aim of the thesis is to analyse Mustafa Kemal Atatürk's Nutuk using the Phenomenological Discourse Analysis approach in order to evaluate the discourse of the text holistically according to linguistic and non-linguistic situations. In this regard, after explaining the theoretical basis of phenomenology and discourse, Nutuk was analysed using the Phenomenological Discourse Analysis approach. The text examined in this study is Mustafa Kemal Atatürk's work entitled Nutuk. The study was conducted according to qualitative research methods, data was obtained through document analysis, and analysed using Phenomenological Discourse Analysis. The introduction to the study provides a general overview of the subject matter; the purpose, necessity, importance, scope and limitations of the study are outlined; and information is provided on relevant studies within the scope of the subject. In line with the theoretical framework on which the thesis is based, information is provided on the philosophy of language, meaning, theories of meaning, phenomenological theory of meaning, discourse, discourse approaches, discourse analysis, and current approaches; the application stages of Phenomenological Discourse Analysis are determined. Finally, detailed information is provided about the Nutuk, which will be examined according to this new approach. The third chapter focuses on the materials used in this thesis and the methodology employed. The Phenomenological Discourse Analysis of the Nutuk was conducted by determining its context, thematic framework, and the expressions influencing its discourse; the findings were classified according to the headings of the thematic infrastructure; after each section with semantic integrity, the expressions influencing the discourse, the concepts and sub-concepts corresponding to these expressions were tabulated, and a comprehensive evaluation of the Phenomenological Discourse Analysis in the section was made. Through Phenomenological Discourse Analysis, the phenomena addressed in the work, the actual or conceptual entities to which they refer, and how these entities were experienced by the first person, namely Mustafa Kemal Atatürk, and how the possibilities of language were used in their expression were identified. The findings obtained from the Phenomenological Discourse Analysis of the Nutuk have been evaluated in the final section, and a discussion section has been included. The phenomena addressed by Atatürk in the Nutuk, the ways in which these phenomena are experienced, the structure of the words, the metaphors in the expressions in line with the relationship between meaning and reality, the layers of meaning in his discourse, the relationship between meaning and context, the implicit meanings in the discourse, the fundamental messages intended to be conveyed through the discourse, and the function of the discourse have been explained. In this regard, it has been observed that Mustafa Kemal Atatürk based the context of his Speech on three main themes and twenty-eight sub-themes; that there are five hundred and ninety- four (594) utterances containing phenomena within these themes, and that forty-five (45) of these are categorical, while the rest are non-categorical. It was determined that Atatürk focused on the phenomena of 'old state, new state, old leadership understanding, new leadership understanding, old government, new government, internal and external enemies, struggle and rebirth'; and through these, on the phenomena of 'complete independence, nationalism/nationalism, duty'. The messages were attempted to be conveyed through these phenomena. It was understood that Phenomenological Discourse Analysis can analyse voluminous, multi-message texts containing multiple discourse types through phenomena. Along with this, a brief comparison was made between this thesis study and Nutuk and previous discourse analysis approaches.
Benzer Tezler
- Nutuk eserinin Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersindeki (ortaokul 8. sınıf) kök değerlerin eğitimi açısından incelenmesi
Investigation of Atatürk's great Speech in terms of education of root values in Turkish Republic History of revolution and Kemalism course (secondary school 8th grade)
KÜRŞAD ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YÜKSEL GÜÇLÜ
- Nutuk'un ikna teknikleri açısından incelenmesi
An examination of Nutuk in terms of persuasion techniquess
RASİM TARAKCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. KEMALETTİN DENİZ
- Milli Mücadele anıları üzerine bir inceleme
A rewiew of the National Memories of Struggle
ERGUN KORBEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk İnkılap TarihiMarmara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN BEYOĞLU
- Hayat tarih mecmuası: Milli mücadele dönemi yazıları 1965-1975
Başlık çevirisi yok
TÜLAY YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk İnkılap TarihiYeditepe ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜLAY ALİM BARAN