Karabuğdayda (fagopyrum esculentum moench.) doku kültürüteknikleriyle bitki rejenerasyonu
Plant regeneration by tissue culture techniques in buckwheat (fagopyrum esculentum moench.)
- Tez No: 985025
- Danışmanlar: PROF. DR. MELEHAT AVCI BİRSİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, karabuğdayın (Fagopyrum esculentum Moench.) farklı eksplantlarında kallus oluşumu ve bitki rejenerasyonuna bitki büyüme düzenleyicilerinin etkisi araştırılmıştır. Materyal olarak tescilli Aktaş ve Güneş karabuğday çeşitlerinden elde edilen hipokotil, kotiledon, yaprak sapı ve yaprak eksplantları kullanılmıştır. Eksplantlar, kallus oluşumu için 2,4-D (2, 4, 6, 8 mg/L) ve BAP (0.5, 1, 1.5, 2 mg/L) farklı doz ve kombinasyonlarını içeren MS besi ortamına alınmıştır. Kültürün ikinci haftasında oluşan kalluslar, TDZ (0.5, 1, 1.5, 2 mg/L), BAP (0.5, 1, 1.5, 2 mg/L) ve NAA (0.25, 0.5, 0.75, 1 mg/L) kombinasyonlarını içeren ortamda rejenerasyona aktarılmış, gelişen sürgünler ise IBA (0.5, 1 mg/L) içeren ortamda köklendirilmiştir. Kültür tepkilerinin belirlenmesinde kallus oluşumu, rejenerasyon oranı, petri başına sürgün sayısı, eksplant başına sürgün sayısı, sürgün başına kök sayısı ve kök uzunluğu verileri değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre en yüksek kallus oranı, Aktaş çeşidinde yaprak sapı eksplantlarında 2 ve 8 mg/L 2,4-D ile 1.5 mg/L BAP (%100), Güneş çeşidinde ise hipokotil, kotiledon ve yaprak eksplantlarında 2 ve 8 mg/L 2,4-D ile 1.5–2 mg/L BAP kombinasyonlarında (%100) elde edilmiştir. En yüksek rejenerasyon oranı ise Aktaş'ta TDZ (0.5, 1 mg/L) + NAA (0.5, 0.75 mg/L) ve Güneş'te TDZ (1, 2 mg/L) + NAA (0.5, 1 mg/L) ile BAP (1.5, 2 mg/L) + NAA (0.25, 1 mg/L) kombinasyonlarında (%100) saptanmıştır. Sonuç olarak, kallus oluşumu ve rejenerasyon oranının genotip, eksplant türü ve hormon kombinasyonlarına bağlı olarak değiştiği belirlenmiştir. Ayrıca, abiyotik streslere karşı hassas olan karabuğdayda dayanıklılığı artırmak amacıyla etkili bir rejenerasyon protokolünün geliştirilmesi, genetik mühendisliği çalışmalarında zaman, emek ve maliyet açısından büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, the effect of plant growth regulators on callus formation and plant regeneration in different explants of buckwheat (Fagopyrum esculentum Moench.) was investigated. Hypocotyl, cotyledon, petiole, and leaf explants obtained from the registered Aktaş and Güneş buckwheat varieties were used as material. The explants were placed in MS medium containing different doses and combinations of 2,4-D (2, 4, 6, 8 mg/L) and BAP (0.5, 1, 1.5, 2 mg/L) for callus formation. Callus formed in the second week of culture was transferred to a medium containing TDZ (0.5, 1, 1.5, 2 mg/L), BAP (0.5, 1, 1.5, 2 mg/L), and NAA (0.25, 0.5, 0.75, 1 mg/L) combinations. The developing shoots were rooted in a medium containing IBA (0.5, 1 mg/L). Callus formation, regeneration rate, number of shoots per Petri dish, number of shoots per explant, number of roots per shoot, and root length data were evaluated to determine culture responses. According to the results, the highest callus rate was observed in leaf stalk explants of the Aktaş variety with 2 and 8 mg/L 2,4-D and 1.5 mg/L BAP (100%), while the highest callus rate in the Güneş variety was obtained in hypocotyl, cotyledon, and leaf explants with 2 and 8 mg/L 2,4-D combined with 1.5–2 mg/L BAP (100%). The highest regeneration rate was detected in Aktaş with TDZ (0.5, 1 mg/L) + NAA (0.5, 0.75 mg/L) and in Güneş with TDZ (1, 2 mg/L) + NAA (0.5, 1 mg/L) and BAP (1.5, 2 mg/L) + NAA (0.25, 1 mg/L) combinations (100%). In conclusion, it was determined that callus formation and regeneration rates vary depending on the genotype, explant type, and hormone combinations. Furthermore, the development of an effective regeneration protocol to increase the resistance of buckwheat, which is sensitive to abiotic stresses, is of great importance in terms of time, labor, and cost in genetic engineering studies.
Benzer Tezler
- Glutensiz ve yerel iki buğday çeşidinin In vitro rejenerasyon ve biyokütle gelişim kapasitelerinin karşılaştırılması
Comparison of In vitro regeneration and biomass development capacities of gluten-free and local two weat varieties
ESRA ÜST
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
BiyolojiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CÜNEYT AKI
- Kütahya-Altıntaş koşullarında farklı ekim normları ve zamanlarının karabuğday (Fagopyrum esculentum M.)' da verim ve bazı verim unsurları üzerine etkisi
Effect of different sowing norms and times on yield and some yield components at buckwheat (Fagopyrum esculentum M.) in Kutahya-Altintas conditions
ERKAN KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
ZiraatEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DURAN KATAR
- Dışarıdan uygulanan L-sistein'in bor toksisitesi koşullarında karabuğday bitkisi üzerindeki etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of exogenously applied L-cysteine on buckwheat (fagopyrum esculentum) under boron toxicity conditions
MERVE MİRAY ARDA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
BiyolojiKaradeniz Teknik ÜniversitesiMoleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYKUT SAĞLAM
- Sağlıklı beslenmede kullanılan bazı tohumların sabit yağlarının mukayeseli fitokimyasal analizi
Comparative phytochemical oil analysis of some seeds used in healty nutrition
ZUHAL GÜLER ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eczacılık ve FarmakolojiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiFarmakognozi ve Doğal Ürünler Kimyası Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAÇTI TOPÇU
YRD. DOÇ. DR. ECE SEVGİ
- Karabuğdayın (Fagopyrum esculentum Moench) fosfor kullanım etkinliği
Phosphorus use efficiency of buckwheat (Fagopyrum esculentum Moench)
MEHMET TELLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
ZiraatSüleyman Demirel ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURHAN KARA