Interdiscursive contextual translation analysis of religious discourse in the Turkish subtitles of Rick and Morty
Rick and Morty'nin Türkçe altyazılarında dini söylemin metinlerarası bağlamsal çeviri analizi
- Tez No: 984673
- Danışmanlar: PROF. DR. ASLI ÖZLEM TARAKCIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Altyazı çevirisi, Eleştirel söylem çözümlemesi, Çeviri, Subtitle translation, Critical discourse analysis, Translation
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, popüler animasyon dizisi Rick and Morty'de dini söylemlerin nasıl inşa edildiğini, sorgulandığını ve Türkçe altyazı çevirileri aracılığıyla hedef kültüre nasıl aktarıldığını incelemektedir. Çalışma, medya söylemlerindeki karmaşık ideolojik katmanları ve çeviri sürecindeki dönüşümleri bütüncül bir şekilde ele almak amacıyla, Eleştirel Söylem Analizi (Fairclough ve van Dijk) ile Çeviribilim kuramlarını (Venuti, Vermeer ve Gottlieb) sentezleyen Metinlerarası Bağlamsal Çeviri Analizi (ICTA) modelini önermektedir. Dizinin farklı sezonlarından seçilen on dört bölümün analizi, yapımın dini otoriteyi parodi, ironi ve bilimsel rasyonalite üzerinden sistematik olarak yapıbozuma uğrattığını ve nihilist bir dünya görüşünü normalleştirdiğini göstermektedir. Çeviri analizi bulgularına göre, Transfer stratejisi %71,23 oranıyla baskın kullanılmış, böylece kaynak metnin seküler ve eleştirel tonu büyük ölçüde korunmuştur. Ancak, teknik kısıtlamalar ve sosyokültürel hassasiyetler nedeniyle, özellikle Tanrı'ya yönelik isyankar veya küfürlü ifadelerde sansür ve yumuşatma (yerlileştirme) pratiklerine başvurulduğu görülmüştür.“Jesus Christ”veya“Valhalla”gibi kültürel terimlerde yabancılaştırma stratejisi izlenirken, radikal söylemler kültürel filtrelerden geçirilerek hedef kitleye sunulmuştur. Sonuç olarak bu çalışma, çevirinin tarafsız bir dilsel işlem değil; dini anlamın kültürel normlar, yayıncılık politikaları ve izleyici beklentileri ekseninde yeniden müzakere edildiği ideolojik bir yeniden bağlamsallaştırma süreci olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigates how religious discourses are constructed, questioned, and ideologically reframed in the animated series Rick and Morty, and how these discourses are mediated through Turkish subtitle translations. To comprehensively analyze the interplay between discourse, ideology, and translation, the study proposes a novel methodological framework titled Interdiscursive Contextual Translation Analysis (ICTA), which integrates Critical Discourse Analysis (Fairclough and van Dijk) with key concepts from Translation Studies (Venuti, Vermeer, and Gottlieb). Based on a qualitative analysis of fourteen episodes, the study reveals that the series systematically deconstructs sacred authority through parody, irony, and scientific rationality, effectively normalizing a secular and nihilistic worldview. Translation analysis indicates that the Transfer strategy is dominant (71.23%), largely preserving the secular and critical tone of the source text. However, due to technical constraints and sociocultural sensitivities, censorship and softening (domestication) strategies are frequently employed, particularly in blasphemous expressions directed at God. While specific religious references like“Jesus Christ”or“Valhalla”are often foreignized to maintain cultural distance, radical discourses are culturally filtered for the target audience. Consequently, this study demonstrates that translation is not merely a neutral linguistic transfer but an active process of ideological recontextualization where religious meaning is renegotiated within the tensions of cultural norms and broadcasting constraints.
Benzer Tezler
- The sciences of the soul: The emergence of psy-sciences and the modern state in Turkey
Ruhun bilimleri: Türkiye'de psişik-bilimler ve modern devletin doğuşu
KUTLUĞHAN SOYUBOL
Doktora
İngilizce
2016
TarihCuny The Graduate School And Unıversıty Center Of The Cıty Unıversıty Of New YorkTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAMIRA HAJ
- Yeni nesil öğrenme mekanları için kavramsal bir değerlendirme
A conceptual evaluation on new generation learning spaces
DUYGU CANKURTARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İFFET HÜLYA ARI
- Reasons and consequences of (non)cooperation discourses in Turkey's Iraq policy: A narrative explanation for episodes of pacts and wars
Türkiye'nin Irak politikasındaki iş bir(liksiz)liği söylemlerinin gerekçeleri ve sonuçları: Pakt ve savaş dönemlerine ilişkin anlatısal bir açıklama
MEHMET AKİF KUMRAL
Doktora
İngilizce
2013
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİHA BENLİ ALTUNIŞIK
- An enhanced notion of power for inter-state and transnational hydropolitics: An analysis of turkish syrian water relations and the ılısu dam conflict between the opponents and proponents of the dam
Devletlerarasi ve ulusötesi hidropolitik için geliştirilmiş bir güç kavrami: Türkiye'nin suriye su ilişkileri ve baraj karşitlari ve savunuculari arasindaki ilisu baraji çatişmasinin analizi
AHMET CONKER
Doktora
İngilizce
2014
Siyasal BilimlerUnıversıty Of East AnglıaKalkınma Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MARK ZEITOUN
- Mimarlıkta biçimlenme sorunsalı: Sinop sur duvarı üzerinden bir tartışma
The dilemma/problem of formation in architecture: A discussion based on the city walls of Sinop
YUVACAN ATMACA