Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Çin ve Orta Doğu ilişkileri: Çin'in İran ve Suudi Arabistan'a yönelik dış politikası (2013-2024)
China and Middle East relations within the scope of the Belt and Road Initiative: China's foreign policy towards Iran and Saudi Arabia (2013-2024)
- Tez No: 984623
- Danışmanlar: PROF. DR. SADIK ÜNAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Uluslararası İlişkiler, Political Science, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Çin, Kuşak ve Yol Girişimi, Orta Doğu, Suudi Arabistan, İran, China, Belt and Road Initiative, Middle East, Saudi Arabia, Iran
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çin, son yıllarda Orta Doğu'daki artan ekonomik ve diplomatik ilişkileri sayesinde bölgesel dengelerin şekillenmesinde önemli bir aktör haline gelmiştir. Bu çalışma, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi (Belt and Road Initiative-BRI) çerçevesinde Orta Doğu'daki stratejik ilişkilerini, özellikle İran ve Suudi Arabistan'a yönelik dış politikalarını, 2013–2024 dönemi üzerinden incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, Çin'in ekonomik ve diplomatik yönelimlerinin bölgedeki çok kutuplu düzenin şekillenmesine nasıl katkı sunduğunu ortaya koymaktır. Bu bağlamda, dış ticaret, enerji ve lojistik alanlarındaki iş birlikleri somut verilerle analiz edilmiş; diplomatik gelişmeler, liderler arası temaslar ve BM'deki oylama davranışları gibi faktörler değerlendirilmiştir. Çalışmada,“dengeli denetim modeli”kavramsal ve metodolojik bir araç olarak kullanılmış, bu model aracılığıyla Çin'in bölgesel krizlere yaklaşımı ve Suudi Arabistan ile İran'la kurduğu diplomatik ilişkiler sistematik biçimde çözümlenmiştir. Nitel araştırma yöntemi çerçevesinde doküman analizi, tarihsel inceleme ve karşılaştırmalı değerlendirme yapılmış; resmi raporlar, uluslararası kurum verileri, akademik yayınlar ve think-tank raporları kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, Çin'in İran ve Suudi Arabistan politikalarının ekonomik entegrasyon kadar diplomatik denge stratejileriyle de şekillendiğini; çok kutupluluk, barışçıl kalkınma, arabuluculuk ve egemenlik ilkelerinin Çin diplomasisinde belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Çin'in Orta Doğu'daki politikalarının anlaşılmasına teorik ve pratik katkılar sunmayı ve uluslararası ilişkiler literatüründe BRI'nin diplomatik yansımalarına dair yeni bir perspektif geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
China has increasingly strengthened its economic and diplomatic relations in the Middle East in recent years, becoming a significant actor in shaping regional dynamics. This study examines China's strategic relations in the Middle East within the framework of the Belt and Road Initiative (BRI), focusing particularly on its foreign policies toward Iran and Saudi Arabia between 2013 and 2024. The main aim of the research is to explore how China's economic and diplomatic orientations contribute to the shaping of a multipolar order in the region. In this regard, cooperation in trade, energy, and logistics has been analyzed through concrete data, while diplomatic developments, high-level visits, and China's voting behavior in the United Nations have also been considered. The“balanced oversight model”is employed both as a conceptual and methodological tool, enabling a systematic analysis of China's approach to regional crises and its relations with Iran and Saudi Arabia. Using qualitative research methods, the study applies document analysis, historical inquiry, and comparative evaluation, drawing on official reports, international institutional data, academic works, and think-tank studies. Findings indicate that China's policies toward Iran and Saudi Arabia are shaped not only by economic integration but also by strategies of diplomatic balancing. Principles such as multipolarity, peaceful development, mediation, and non-interference emerge as central pillars of China's diplomacy. This study seeks to provide both theoretical and practical insights into China's strategic orientation in the Middle East and to offer a new perspective in the international relations literature on the diplomatic implications of the BRI.
Benzer Tezler
- Çin ekonomisindeki dönüşümün küresel ekonomi üzerine etkileri: Bir Kuşak Bir Yol Projesi
The effects of the transformation of the Chinese economy on the global economy: One Belt, One Road Project
VEDA HASTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
EkonomiMarmara Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAŞAR SERHAT YAŞGÜL
- Çin'in Doğu Afrika'daki yumuşak güç politikaları: Kenya, Tanzanya ve Uganda örnekleri
China's soft power politics in East Africa: Kenya, Tanzania and Uganda cases
ENSAR SEZER KÜÇÜKALTAN
Doktora
Türkçe
2020
Uluslararası İlişkilerİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER ÇAHA
- Çin muhasebe sistemi ve Türk muhasebe sisteminin finansal raporlama açısından karşılaştırılması
Comparison of Chinese accounting system and Turkish accounting system in terms of financial reporting
MEHMET MURAT KESGİN
- Çin'in küreselleşmesinde kuşak ve yol girişimi ve Türkiye-Çin ilişkilerine muhtemel etkileri
Belt and Road Initiative in China's globalization and its possible effects on Turkey-China relations
GÜLŞAH DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Uluslararası İlişkilerAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDÜRREŞİT CELİL KARLUK
- Bir kuşak bir yol projesi kapsamında Türkiye'nin rolü
Turkey's role in the context of one belt and one road initiative
MEHMET SENA AKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerBeykoz ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE ERGÜVEN
- Türkiye ve Çin ilişkileri kapsamında bir kuşak bir yol projesi: Bibliyometrik analiz
One belt one road project within the scope of Turkey-China relatıons: Bibliometric analysis
SERAY KİRİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerİstanbul Ticaret ÜniversitesiUluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABRİ ÖZ