Kanser tanısı alan bireylerde aleksitiminin kronik hastalık öz yönetimini yordayıcı rolü
The predictive role of alexithymia on chronic disease self-management in individuals diagnosed with cancer
- Tez No: 984538
- Danışmanlar: PROF. DR. EZGİ KARADAĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Onkoloji Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, kanser tanısı alan bireylerde aleksitiminin kronik hastalık öz yönetimini yordayıcı rolünü belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişkisel nitelikte yapılan bir çalışmadır. Araştırma, Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Muzaffer Kayhan Onkoloji Binası Onkoloji Servisi ve İlhan Onat Binası Hematoloji Servisi'nde Temmuz 2024 ve Haziran 2025 tarihleri arasında yatmakta olan 169 kanser tanılı hasta ile yapılmıştır. Çalışmanın verileri; Tanımlayıcı Bilgi Formu, Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20), Kronik Hastalık Öz Yönetimi Ölçeği ve Karnofsky Performans Skalası kullanılarak anket yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmada yer alan verilerin analizi SPSS 27.0 versiyon paket programı ile yapılmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğu basıklık ve çarpıklık değerleri ile incelenmiştir. İki bağımsız grup arasındaki puanların karşılaştırılmasında verilerin normal dağılıma uyması durumunda Bağımsız Örneklem t Testi, verilerin normal dağılıma uymaması durumunda Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. İkiden fazla bağımsız grup arasındaki puanların karşılaştırılmasında verilerin normal dağılıma uyması durumunda Tek Yönlü Varyans Analizi, verilerin normal dağılıma uymaması durumunda ise Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır. İkiden fazla grup arasında fark bulunması durumunda farklı grupların tespiti Bonferroni Posthoc Testi ile yapılmıştır. Sürekli değişkenler arasındaki ilişki korelasyon ile değerlendirilmiştir. Verilerin analiz çıktıları %95 güven aralığında (p=0,05) incelenmiştir. Bu çalışmada Toronto Aleksitimi toplam skor ortalaması 50,77 ± 8,50, Kronik hastalık öz yönetim ölçeği toplam puan ortalaması 3,60 ± 0,32 olarak saptanmıştır. Bu çalışmada yer alan hastaların Toronto Aleksitimi Ölçeği toplam puanları ile Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği toplam puanları arasında negatif yönlü çok zayıf düzey ilişki saptanmıştır. Bu araştırmadan hastaların aleksitimi (duyguları tanıma ve ifade etmede güçlük) düzeyi arttıkça, kronik hastalığını yönetme becerisi düştüğü sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted as a descriptive and correlational research to determine the predictive role of alexithymia on chronic disease self-management in individuals diagnosed with cancer. The research was carried out between July 2024 and June 2025 with 169 inpatients diagnosed with cancer in the Oncology Unit of Muzaffer Kayhan Oncology Building and the Hematology Unit of İlhan Onat Building at Dokuz Eylül University Hospital. The data were collected using the Descriptive Information Form, the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), the Chronic Disease Self-Management Scale, and the Karnofsky Performance Scale through face-to-face surveys. Data analyses were performed using the SPSS version 27.0 package program. Normality was examined through skewness and kurtosis values. The Independent Samples t-test was used when data were normally distributed, and the Mann-Whitney U test was applied when they were not. For comparisons among more than two independent groups, one-way ANOVA was used for normally distributed data, whereas the Kruskal–Wallis H test was employed for non-normal distributions. When a significant difference was detected among groups, the Bonferroni post-hoc test was conducted to determine the source of difference. Correlation analysis was used to evaluate relationships among continuous variables. All analyses were evaluated at a 95% confidence interval (p = 0.05). The mean total score of the Toronto Alexithymia Scale was 50.77 ± 8.50, and the mean total score of the Chronic Disease Self-Management Scale was 3.60 ± 0.32. A very weak negative correlation was found between total alexithymia scores and chronic disease self-management scores. It was concluded that as patients' levels of alexithymia (difficulty in recognizing and expressing emotions) increase, their ability to manage their chronic illness decreases.
Benzer Tezler
- Kanser tanısı alan bireylerde yılmazlık ve iyi oluş duygusunun belirlenmesi
Determination of the feelings of resilience and well-being in individuals who have cancer diagnosis
MERVE ATALAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HemşirelikAkdeniz ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİHA HALLAÇ
- Kanser tanısı alan bireylerde travma sonrası büyüme ve psikolojik dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi
Investigation of posttraumatic growth and psychological resilience levels in individuals with cancer diagnosis
EDA GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL ASİ KARAKAŞ
- Kanser tanısı alan bireylerde bilgi yükü ile psikolojik iyi oluş ve anksiyete düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between knowledge load, psychological well-being and anxiety levels in individuals diagnosed with cancer
HALİME ULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikÜsküdar ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDAN AKKURT YALÇINTÜRK
- Kanser tanısı alan bireylerde allostatik yük, kansere zihinsel uyum ve kanserin psikolojik etkisi ile aralarındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between allostatic load in individuals diagnosed with cancer, mental adjustment to cancer and the psychological impact of cancer
ÖZKAN ADIGÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAMZE SARIKOÇ
- Kanser tanısı almış bireylerde ölüm kaygısı ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide savunma mekanizmalarının düzenleyici rolü
The moderating role of defense mechanisms in the relationship between death anxiety and posttraumatic growth in individuals diagnosed with cancer
MERVE ŞENLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiIşık ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL ERDOĞDU