Üniversite kütüphanelerinde bilgi güvenliği politikalarının analizi ve kütüphanecilerin bilgi güvenliği farkındalık düzeylerinin belirlenmesi: Ankara'daki üniversite kütüphaneleri örneği
Analysis of information security policies and identification of information security awareness levels of librarians in university libraries: Example of Ankara
- Tez No: 984189
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET SOYLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgi ve Belge Yönetimi, Information and Records Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son yıllarda üniversite kütüphanelerinde dijitalleşmenin hızlanmasıyla birlikte bilgi güvenliği, yalnızca teknik değil; aynı zamanda yönetsel ve davranışsal boyutlarıyla da ele alınması gereken çok boyutlu bir alan haline gelmiştir. Bilgiye erişimin kolaylaşması ve hız kazanması, sosyal mühendislik gibi insan odaklı saldırıların yaygınlaşmasına zemin hazırlamış; bu durum kütüphaneleri yalnızca bilgi sağlayıcı değil, aynı zamanda siber tehditlere açık yapılar hâline getirmiştir. Dolayısıyla, üniversite kütüphanelerinde bilgi güvenliğinin sağlanması artık bir tercih değil, kurumsal sürdürülebilirlik açısından zorunluluktur. Her koruma ve güvenlik zinciri, en zayıf halkası kadar güçlüdür; bu bağlamda zincirin en temel unsuru olan insan faktörü, bilgi güvenliği uygulamalarının başarısını doğrudan etkilemektedir. Bu çerçevede gerçekleştirilen çalışma, Ankara ilinde faaliyet gösteren üniversite kütüphanelerinde görev yapan kütüphanecilerin bilgi güvenliği farkındalık düzeylerini tespit etmeyi ve mevcut bilgi güvenliği politikalarının yapısal yeterliliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiş; katılımcıların farkındalık düzeyleri yaş, mesleki kıdem ve kurum türü gibi demografik değişkenler çerçevesinde analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, vakıf üniversitelerinde görev yapan kütüphanecilerin bilgi güvenliği farkındalık düzeyi, devlet üniversitelerindeki meslektaşlarına kıyasla daha yüksektir. Buna karşılık, bilgi güvenliği politika belgelerinin varlığı devlet üniversitelerinde daha yaygındır. Bu durum, politika belgelerinin yalnızca var olmasının, çalışanlarda etkili bir farkındalık oluşturmak için yeterli olmadığını göstermektedir. Ayrıca mevcut belgelerin çoğunda yerli yazılım kullanımı, log yönetimi ve sosyal mühendislik saldırılarına karşı alınacak önlemler gibi kritik unsurların yeterince yer almaması dikkat çekici bir güvenlik zafiyeti olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, üniversite kütüphanelerinde bilgi güvenliği süreçlerinin etkinliğini artırmak amacıyla farkındalık eğitimlerinin yaygınlaştırılması, bilgi güvenliği politika belgelerinin geliştirilmesi ve bu süreçlerin periyodik izleme-denetim mekanizmalarıyla desteklenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
With the rapid acceleration of digitalization in university libraries in recent years, information security has evolved from being solely a technical matter into a multidimensional field that also encompasses managerial and behavioral aspects. The ease and speed of access to information have facilitated the spread of human-centered threats such as social engineering attacks, thereby transforming libraries into not only providers of information but also potential targets for cyber threats. Therefore, ensuring information security in university libraries is no longer a matter of choice, but a necessity for institutional sustainability. Every protection and security chain is only as strong as its weakest link; in this context, the human factor, which constitutes the most fundamental element of the chain, directly influences the success of information security practices. Within this framework, the present study aims to determine the information security awareness levels of librarians working in university libraries located in Ankara and to evaluate the structural adequacy of existing information security policies. A mixed-methods approach was adopted, and participants' awareness levels were analyzed based on demographic variables such as age, professional seniority, and institution type. The findings reveal that librarians working at foundation (private) universities exhibit a higher level of information security awareness compared to those at public universities. Conversely, the existence of formal information security policy documents is more common in public universities. This indicates that the mere presence of policy documents is not sufficient to foster effective awareness among staff. Furthermore, the lack of emphasis on critical elements such as the use of domestic software, log management, and measures against social engineering in many of the reviewed policies represents a significant security vulnerability. In conclusion, it is recommended that awareness training programs be expanded, library-specific information security policies be developed, and these processes be supported with periodic monitoring and audit mechanisms.
Benzer Tezler
- Üniversite kütüphanelerinde bilgi güvenliği ve kişisel verilerin korunması: Ankara'daki üniversite kütüphanelerinin değerlendirilmesi
Information security and protection of personal data in university libraries: Evaluation of university libraries in Ankara
DİLAN ŞERİFE ŞİŞKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Bilgi ve Belge YönetimiHacettepe ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TOLGA ÇAKMAK
- Üniversite kütüphanelerinde bilgi güvenliği yönetimi ve bir rehber önerisi
Information security management in university libraries and a guide proposal
ALİ KAVAK
Doktora
Türkçe
2023
Bilgi ve Belge YönetimiÇankırı Karatekin ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ODABAŞ
- Türkiye'deki üniversite kütüphanelerinde çalışan kütüphanecilerin toplumsal cinsiyet algısı
Gender perception of librarians working at university libraries in Turkey
EDA ÜNALAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SosyolojiAnkara ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATOŞ SUBAŞIOĞLU
- Araştırma kütüphanelerinde hizmet başarısının tanımlanması: İSAM Kütüphanesi örneği
Defining service success in research libraries: Case study of Centre for Islamic Studies (ISAM) Library
NURİ TAŞKIN
Doktora
Türkçe
2022
Bilgi ve Belge Yönetimiİstanbul ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RIFAT GÜNALAN
- Türkiye'de üniversite kütüphanelerinin gece hizmeti vermesinin kullanıcı memnuniyeti açısından önemi: İstanbul Teknik Üniversitesi Mustafa İnan Kütüphanesi'nde bir inceleme
The importance of user satisfaction in terms of university libraries providing night services in Turkey: a study on Istanbul Technical University Mustafa Inan Library
BURAK TAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Bilgi ve Belge Yönetimiİstanbul ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT KONYA