Çok katmanlı kültürel kentler ve koruma amaçlı imar planı uygulamaları: Bodrum (Halikarnassos) örneği
Multilayered cultural cities and conservation-oriented zoning plan practices: The case of Bodrum (Halicarnassus)
- Tez No: 983983
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜLYA BULUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Mimarlık, Archeology, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Halikarnassos, Bodrum, İmar Planı, Arkeolojik miras, Kent planlama, Kent tarihi, Kentsel koruma, Kentsel peyzaj, Kentsel sit alanları, Mimari miras, Mimari çevre, Tarih, Halicarnassus, Bodrum, Zoning Plan, Archaeological heritage, Urban planning, Urban history, Urban conservation, Urban landscape, Architectural heritage, Architectural environment, History
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kültürel Miras ve Miras Alan Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
19. yüzyıldan itibaren süregelen arkeolojik araştırmalar, güneybatı Küçük Asya'nın önemli kentlerinden biri olan Halikarnassos'un kent sınırlarının, modern Bodrum kent merkeziyle örtüştüğünü ortaya koymaktadır. Halikarnassos, ihtişamı, gücü ve kent planı antik yazarlar tarafından yüzyıllar boyunca anlatılan önemli antik kentlerden biridir. Antik yazarlara göre, kuzey Peleponnessos'ta Troizen'den Anthes'in liderliğinde gelen kolonistler tarafından kurulan kent, adını Arkaik Dönem'deki birlik ve deniz aşırı girişimleriyle ve MÖ 5. yüzyıldaki tarihi karakterleriyle duyursa da asıl ününe MÖ 4. yüzyılda Hekatomnidler Dönemi'nde ulaşır. 17. yüzyıldan itibaren gezginlerin uğrak yeri olan antik kent, Maussollos'un mimari tasarım gururu olmuştur. Tıpkı MÖ 5. yüzyılda Perikles'in Atina'da uyguladığı gibi, Maussollos da Karia'nın yeni satraplık başkentini inşa ederken bir kentin propaganda ve övünme aracı olarak potansiyelini keşfetmiştir. Kentin tiyatroyu andıran biçimi, doğal savunmaya elverişli konumu, korunaklı limanı ve kentin farklı yapılarını bütün halinde bir araya getiren planı antik dönemde diğer merkezlere de ilham vermiştir. Bu derece özgün olarak nitelendirilen kentin, fiziksel unsurlarla oluşan antik kent belleğinin korunması ve sürekliliğini sağlaması modern yerleşim yoğunluğu ile risk altındadır. Antik kent merkezinin üstüne kurulan modern Bodrum, kendi döneminin özgün yerleşim merkezleri arasındadır. Ancak artan nüfus ve planlamadaki sorunlar hem antik kentin hem de Ege sahil kasabası olarak belleğe yerleşen çok katmanlı kentin özgünlüğünü tartışma noktasına getirir. Bu çok katmanlı kent dokusunun korunarak sonraki nesillere aktarılması, bunun için de bütünleşik koruma sisteminin anlaşılması ve benimsenerek uygulanmasını zorunlu kılar. Dünya genelinde olduğu gibi, Bodrum merkezde yoğun kentleşme sonucu ortaya çıkan bu koruma sorunları, doğru ve sürdürülebilir bir koruma planı ile teoride çözülebilmektedir. Politik ve ticari açıdan avantajlı, çok katmanlı tarihsel kentlerin korunmasında asıl amaç, kent kimliğini ve belleğini gelecek kuşaklara aktarmak olsa da bu süreç kaçınılmaz modernleşme ve gelişme nedeniyle sanılandan daha zordur. Bu nedenle buradaki asıl sorun, güncel sosyal düzeni ve gelişmeyi bozmadan, sürdürülebilir bakış açısıyla kent yaşamının sürekliliğini sağlamak ve aynı zamanda kültürel peyzajı koruyarak gelecek kuşaklara aktarmaktır. Ülkemizde arkeolojik ve kentsel sit niteliğine sahip tarihi çevrelerin korunmasında gerekli önlemler yasalarla alınmış olsa da çok katmanlı tarihsel kentlerimizin bir kısmında uygulanan koruma amaçlı imar planlarının güncel koruma yaklaşımlarıyla yeniden ele alınmasını gündeme getirmektedir. Koruma amaçlı imar planı yürürlükte olsa da özellikle Halikarnassos antik kenti ile örtüşen Bodrum kent merkezinin daha kapsamlı çalışmalara ve önerilere ihtiyacı olduğu açıktır. Bu tezde hem Halikarnassos antik kenti hem de Bodrum modern kent merkezi kendi kapsamlarında analiz edilerek birbirlerinin ihtiyaçlarını ne ölçüde karşılayabildikleri veya bunun için potansiyellerinin ne olduğunun ortaya çıkartılması ve 'Bodrum Koruma Amaçlı İmar Planı' üzerinden öneriler getirilmesi amaçlanmıştır. Bu özgün antik kent, modern yerleşimle başarılı ve uyumlu bir birliktelik sağladığı sürece ayakta kalabilecek gelecek nesillere kent belleğini aktarmaya devam edebilecektir. Bu çalışmanın yapılma amaçlarından biri de bu süreci başarılı ve sürekli kılmaya katkı sağlamaktır.
Özet (Çeviri)
Archaeological research conducted since the 19th century reveals that the boundaries of Halicarnassus one of the major cities of southwestern Asia Minor overlap with the modern city center of Bodrum. Halicarnassus is one of the most significant ancient cities, known for its splendor, power, and urban design, which have been described by ancient writers for centuries. According to these sources, the city was founded by colonists from Troezen in northern Peloponnese, led by Anthes. Though it gained some renown in the Archaic Period through alliances and overseas ventures, and again in the 5th century BCE through prominent historical figures, the city achieved its true fame during the 4th century BCE under the Hekatomnid dynasty. From the 17th century onward, Halicarnassus became a destination for travelers and was celebrated as the architectural pride of Maussollos. Much like Pericles' monumental urban agenda in 5th century BCE Athens, Maussollos realized the political and promotional potential of urban form when shaping his new capital of the Carian satrapy. The city's amphitheater like form, its naturally defensible position, sheltered harbor, and its integrated urban plan that unified various architectural elements served as inspiration for other ancient cities. However, the preservation and continuity of this unique ancient urban memory, shaped by physical elements, is under threat due to modern urban density. Modern Bodrum, established directly atop the ancient center, stands out as one of the distinctive settlements of its time. However, population growth and planning challenges now threaten the integrity of both the ancient site and the layered identity of Bodrum, widely remembered as a picturesque Aegean coastal town. Safeguarding this multilayered urban fabric and passing it on to future generations necessitates a comprehensive understanding, adoption, and implementation of integrated conservation strategies. As with many urban centers worldwide, Bodrum faces preservation challenges arising from intense urbanization challenges that can, at least theoretically, be addressed through a sustainable and wellstructured conservation plan. While the overarching aim in conserving historically layered cities with political and commercial significance is to transfer urban identity and memory to future generations, this is often more complex than anticipated due to inevitable processes of modernization and growth. The primary challenge lies in ensuring continuity of urban life through a sustainable lens, while preserving the cultural landscape without disrupting social order or ongoing development. Although legal measures are in place in Türkiye for the protection of archaeological and urban heritage sites, the conservation zoning plans applied to some of these multilayered historical cities necessitate a contemporary reevaluation. Even though a conservation-oriented zoning plan is in effect for Bodrum, it is evident that the city center overlapping with ancient Halicarnassus requires more comprehensive study and refined proposals. This thesis aims to analyze both the ancient city of Halicarnassus and the modern city of Bodrum within their own frameworks, to evaluate the extent to which they meet each other's needs, and to explore their potential for coexistence. It also seeks to propose strategies based on the“Bodrum Conservation Oriented Zoning Plan.”This unique ancient city will only survive and continue to convey its urban memory to future generations if a harmonious and sustainable relationship with the modern settlement is maintained. One of the main purposes of this study is to contribute to the success and sustainability of that process.
Benzer Tezler
- Kentsel kültür mirasına yönelik risk azaltımı için bir yönetim modeli önerisi: İstanbul-Büyükada örneği
A management model for risk mitigation for urban cultural heritage: Istanbul-Büyükada case study
EVREN UZER VON BUSCH
Doktora
Türkçe
2010
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAN ZEREN GÜLERSOY
- Twentieth century architectural heritage in site conservation approach: Case of Unkapani-Saraçhane
Sit koruma yaklaşımında yirminci yüzyıl mimarlık mirası: Unkapanı-Saraçhane örneği
DAMLA TÜFEKLİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURGAY KEREM KORAMAZ
- 6 Şubat Depremi sonrası Antakya için hazırlanan koruma amaçlı imar planlarının bütüncül mekânsal planlama ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of the conservation-oriented zoning plans prepared for Antakya after the February 6 Earthquakes within the framework of integrated spatial planning principles
ELİF ŞEYMA ŞENTÜRKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Peyzaj MimarlığıÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURİYE SAY
- Tarihi dokunun korunması amaçlı kentsel tasarım rehberi oluşturulması ilkeleri: İstanbul ili, Beylerbeyi-Çamlıca Caddesi örneği
Preparation of an urban design guide principles for the conservation of historical texture: The case study of İstanbul Beylerbeyi-Çamlıca street
MUHSİNE KANBEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜDE KAPTI
- Kentsel toplumsal hareketlerin kentlerin dönüşümüne etkilerinin değerlendirilmesi
The evaluation of the effects of urban social movements on urban transformations
DENİZ ÖZDENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Sosyolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLGÜN ERGUN