Madde bağımlılığına toplumsal bakış ile toplumsal damgalamanın değerlendirilmesi
Evaluation of public attitudes toward substance use disorder and social stigma
- Tez No: 983826
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Madde Bağımlılığı, Madde Kullanım Bozukluğu, Toplumsal Bakış Açısı, Damgalama, Substance Addiction, Substance Use Disorder, Societal Perspective, Stigma
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Madde bağımlılığı toplumumuzda görülen biyopsikososyal bir problemdir. Bu çalışmamızda toplumun madde bağımlılarına yönelik algı ve tutumlarını incelemeyi, bu algıların bireylerin sosyal yaşantılarına yansıyan damgalama düzeylerini değerlendirmeyi ve madde bağımlılığına yönelik toplumsal bakış açısının, bağımlı bireylerin maruz kaldığı sosyal dışlanma, önyargı ve ayrımcılık gibi damgalayıcı tutumlarla nasıl ilişkilendiğini ortaya koymayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı olarak planladığımız çalışmamız, 30.07.2025-30.10.2025 tarihleri arasında Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 18-65 yaş aralığında olan 269 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi. Katılımcılarla yüz yüze görüşme metoduyla Sosyodemografik Bilgi ve Klinik Özellikler Formu, Madde Bağımlılığına Toplumsal Bakış Ölçeği, Madde Kullanım Bozukluğuna Yönelik Toplumsal Damgalama Ölçeği dolduruldu. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 26.0 (IBM Corp. Released 2019. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 26.0. Armonk, NY: IBM Corp.) ve MS-Excel 2024 programları kullanılmış olup, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 32,19±9,73 yıl olan 269 birey katılmıştır. Katılımcıların %69,5'i madde bağımlılığını bir hastalık olarak görmekte, %87'si ise madde bağımlısı bireyleri toplum için maddi/manevi kayıp olarak değerlendirmektedir. MBTBÖ alt boyut puan ortalamaları sırasıyla aile ve birey yapısı etkisi 24,94±6,08; çevre ve toplum etkisi 27,41±6,27; toplumsal duyarlılık 17,77±4,21; kurumsal duyarlılık ve mücadele 36,20±14,03 olarak belirlenmiştir. MKBYTDÖ'de sosyal mesafe, olumsuz özellikler ve uyumsuzluk puan ortalamaları sırasıyla 31,78±7,81; 28,26±8,03; 27,83±6,63 olup toplam puan 87,86±20,66'dır. Eğitim, meslek, gelir ve alışkanlık durumu bazı alt boyutlarda anlamlı farklılıklarla ilişkiliyken, yaş her iki ölçekle de ilişkili bulunmamıştır. MBTBÖ alt boyutları arasında orta-yüksek düzeyde pozitif ilişkiler görülürken, MBTBÖ ile MKBYTDÖ alt boyutları arasındaki ilişkiler genellikle zayıf düzeydedir. MKBYTDÖ alt boyutlarının birbirleriyle ve toplam damgalama puanıyla ilişkisi ise yüksek düzeydedir. Sonuç: Madde bağımlılığına bakış ile damgalama arasında ilişki olduğu tespit edilmiş, sosyodemografik özelliklerin madde bağımlılığına bakış açısını ve damgalamayı etkilediği saptanmıştır. Madde bağımlılığına bakışın çok boyutlu olduğu, madde kullanımına karşı damgalamanın olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
Aim: Substance addiction is a biopsychosocial problem observed in our society. This study aimed to examine societal perceptions and attitudes toward individuals with substance addiction, to evaluate the levels of stigma reflected in individuals' social lives, and to determine how societal perspectives on substance addiction are related to stigmatizing attitudes such as social exclusion, prejudice, and discrimination experienced by individuals with addiction. Materials and Methods: This descriptive study was conducted between 30 July 2025 and 30 October 2025 with the participation of 269 individuals aged 18–65 who presented to the Family Medicine Outpatient Clinic of Ümraniye Training and Research Hospital. Data were collected through face-to-face interviews using the Sociodemographic and Clinical Characteristics Form, the Societal Perspective on Substance Addiction Scale, and the Social Stigma Toward Substance Use Disorder Scale. IBM SPSS Statistics 26.0 (IBM Corp. Released 2019. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 26.0. Armonk, NY: IBM Corp.) and MS Excel 2024 were used for statistical analyses and calculations, and a p-value of <0.05 was considered statistically significant. Results: A total of 269 individuals with a mean age of 32.19±9.73 years participated in the study. Of the participants, 69.5% perceived substance addiction as a disease, while 87% considered individuals with substance addiction to be a material/moral loss for society. The mean subscale scores of the Societal Perspective on Substance Addiction Scale were 24.94±6.08 for Family and Individual Structure Influence, 27.41±6.27 for Environmental and Societal Influence, 17.77±4.21 for Social Sensitivity, and 36.20±14.03 for Institutional Sensitivity and Struggle. In the Social Stigma Toward Substance Use Disorder Scale, the mean scores for social distance, negative traits, and incompatibility were 31.78±7.81, 28.26±8.03, and 27.83±6.63, respectively, with a total mean score of 87.86±20.66. Education level, occupation, income, and habit status were associated with significant differences in some subscales, whereas age was not found to be associated with either scale. Moderate-to-high positive correlations were observed among the subscales of the Societal Perspective on Substance Addiction Scale, while the relationships between the subscales of the two scales were generally weak. The associations among the subscales of the stigma scale and between these subscales and the total stigma score were high. Conclusion: A relationship was identified between societal perspectives on substance addiction and stigma, and sociodemographic characteristics were found to influence both perceptions of substance addiction and stigma. The findings indicate that societal perspectives on substance addiction are multidimensional and that stigma toward substance use exists.
Benzer Tezler
- Alkol bağımlısı olan bireylerin içselleştirilmiş damgalanmaya ilişkin görüşleri
Opinions regarding self-stigma of individuals with alcohol dependence
SEVAL CÜCELER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
HemşirelikMersin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUALLA YILMAZ
- Kişilerarası iletişim bağlamında madde bağımlılarının iletişim süreçleri ve damgalama ile mücadele biçimleri
Communication processes and ways of struggling with stigmatization among substance users in the context of interpersonal communication
DİDEM HEKİMOĞLU TUNÇ
Doktora
Türkçe
2019
İletişim BilimleriAnkara ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELİKE AKTAŞ
- Uyuşturucu bağımlılığının toplum güvenliğiyle ilişkisi: Iraklı çocuklar örneği
The relationship of drug addiction and society safety: The case of the children of Irak
MURTADHA MOHAMMED NASER AL-HASHIMI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sosyolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM DERİN
DR. ÖĞR. ÜYESİ HİBA GHANEM
- Madde bağımlılığına toplumsal bir bakış: Küçükçekmece-Kadıköy ilçeleri karşılaştırması
A social perspective on substance addiction; comparison of Küçükçekmece - Kadıköy districts
CEYDA ANILMIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uyuşturucu Alışkanlığı ve AlkolizmÜsküdar ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BUSE SABİHA BOZASLAN
- Madde bağımlılığına bakışın değerlendirilmesi ile bağlanma stilleri, sıkıntıya dayanma ve öz duyarlık arasındaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of the view on substance addiction and examination of the relationship between attachment styles, boredom endurance and selfcompassion
İBRAHİM ÇAĞLAR DURMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiYakın Doğu ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EZGİ ULU