Mimari tasarım süreçlerinin iş sağlığı ve güvenliği kapsamında güvenli tasarım yaklaşımı açısından değerlendirilmesi
Evaluation of architectural design processes in terms of the safe design approach within the scope of occupational health and safety
- Tez No: 983518
- Danışmanlar: PROF. DR. SENAYİ DÖNMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Güvenli tasarım, iş sağlığı ve güvenliği, tasarım yoluyla önleme, risk yönetimi, yapı sektörü, Bina tasarımı, Mimari tasarım, Mühendislik tasarımı, Proje yönetimi, Yapı tasarımı, İş güvenliği, İş riski, Design for Safety, occupational health and safety, prevention through design, risk management, construction sector, Building design, Architectural design, Engineering design, Project management, Work safety, Job risk
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İş sağlığı ve güvenliği (İSG), iş kazaları ve meslek hastalıklarını önlemeyi amaçlayan multidisipliner bir alan olup, geleneksel koruyucu önlemler yerine önleyici yaklaşımların benimsenmesi son yıllarda giderek daha fazla önem kazanmıştır. Bu bağlamda güvenli tasarım (Design for Safety DfS; Tasarım Yoluyla Önleme PtD) yaklaşımı, riskleri henüz iş yeri, yapı veya süreç tasarım aşamasındayken ortadan kaldırmayı hedefleyen proaktif bir strateji olarak öne çıkmaktadır. Bu yaklaşım, yalnızca iş kazalarının azaltılması ve meslek hastalıklarının önlenmesine değil, aynı zamanda uzun vadeli maliyet avantajları sağlanmasına, iş verimliliğinin artırılmasına ve sürdürülebilir bir çalışma ortamının oluşturulmasına da katkı sunmaktadır. Bu tez çalışmasında, mimari tasarım sürecinin İSG üzerindeki etkileri incelenmiş; Türkiye'de mimar ve mühendislerin güvenli tasarım ilkelerine ilişkin bilgi düzeyleri, farkındalıkları ve bu konudaki eğitim ihtiyaçları analiz edilmiştir. Çalışmada nicel veri toplama yöntemi olarak anket tekniği kullanılmış ve farklı meslek gruplarından 400'den fazla katılımcı ile çalışma yürütülmüştür. Anket formu aracılığıyla güvenli tasarım farkındalığı, İSG'ye yönelik tutumlar ve mesleki gelişim beklentileri ölçülmüştür. Elde edilen bulgular, katılımcıların büyük çoğunluğunun güvenli tasarımı önemli bulduğunu ve bu konuda eğitim almaya istekli olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, güvenli tasarım ilkelerinin mesleki pratiğe yeterince yansıtılamadığı, uygulamada bilgi eksikliği ve kurumsal destek yetersizliği gibi sorunlarla karşılaşıldığı görülmüştür. Risklerin tasarım aşamasında yeterince öngörülememesi ve İSG'nin genellikle uygulama aşamasına bırakılması, proaktif yönetim anlayışının yerleşemediğini göstermektedir. Sonuç olarak, güvenli tasarımın kurumsal politikalara entegre edilmesi, eğitim programlarının yaygınlaştırılması ve tasarımcıların İSG süreçlerine aktif katılımının sağlanması gerektiği ortaya konmuştur. Bu kapsamda güvenli tasarım yaklaşımının yalnızca teknik bir zorunluluk değil, aynı zamanda etik bir sorumluluk ve sürdürülebilir üretim anlayışının temel unsurlarından biri olduğu vurgulanmaktadır.
Özet (Çeviri)
Occupational health and safety (OHS) is a multidisciplinary field aimed at minimizing occupational accidents and diseases. In recent years, the adoption of preventive strategies rather than traditional protective measures has gained increasing importance. In this context, the ―Design for Safety‖ (DfS; also known as Prevention through Design PtD) approach emerges as a proactive strategy that aims to eliminate risks at the design stage before a workplace, facility, or process is constructed. This approach contributes not only to the reduction of occupational injuries and illnesses but also offers long term economic benefits, enhances work efficiency, and promotes sustainable and safe work environments. This thesis investigates the impact of architectural design processes on occupational health and safety and analyzes the knowledge, awareness, and training needs of architects and engineers in Turkey regarding the principles of safe design. The study adopts a quantitative methodology, utilizing a structured survey completed by over 400 professionals from various occupational groups. The survey assesses participants' awareness of safe design, their attitudes toward OHS, and their expectations for professional development. Findings reveal that the majority of participants consider safe design to be important and express a strong willingness to receive training in this area. However, it was also observed that these attitudes are not sufficiently reflected in professional practice due to barriers such as lack of institutional support and insufficient technical knowledge. The fact that risks are not adequately anticipated during the design phase and that OHS measures are often postponed to the implementation stage indicates the absence of a fully proactive risk management culture. In conclusion, the integration of safe design principles into institutional policies, the expansion of relevant training programs, and the active involvement of designers in OHS processes are deemed essential. Within this scope, the study emphasizes that safe design is not only a technical necessity but also an ethical responsibility and a key element of sustainable construction practices.
Benzer Tezler
- Проєкт будівництва 16-ти поверхового житлового будинку у Дарницькому районім. Києва.
Kiev şehri, Darnitsa bölgesinde 16 katlı bir konut binasının inşaat projesi.
FURKAN KILIÇKAYA
Yüksek Lisans
Ukraynaca
2024
MimarlıkThe Instıtute Of Innovatıve Educatıon Of The Kyıv Natıonal Unıversıty Of Cıvıl Engıneerıng And ArchıtectureMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PRUSOV DMİTRY E.
- Otellerde iş sağlığı ve güvenliği yönetiminin otel mimarisiyle entegrasyonu: Tasarımdan işletmeye sistematik bir yaklaşım
Integration of occupational health and safety management with hotel architecture: A systematic approach from design to operation
İREM ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Mimarlıkİstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAFIZ HULUSİ ACAR
- Evaluating the impacts of integrated greenery on district-scale sustainability and energy efficiency using a scenario-based indicator approach
Senaryo temelli gösterge yaklaşımıyla entegre yeşil alanların mahalle ölçeğinde sürdürülebilirlik ve enerji verimliliğine etkilerinin değerlendirilmesi
SAFA SAGER NIMER HAMMOUDEH
Doktora
İngilizce
2026
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE SÖZER
- Döngüsel ekonomi ve salutogenez yaklaşımları bağlamında rejeneratif bina değerlendirme modeli
Regenerative building assessment model in the context of circular economy and salutogenesis approaches
SUNA KAYA
Doktora
Türkçe
2025
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKAY KOMAN
- Alüminyum giydirme cephe sistemlerinde sınıflandırma, performans kriterleri ve uygulama süreçleri
Classification, performance criteria, and application processes in aluminum cladding facade systems
ŞEYMA NUR ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Gelişim Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KARAŞAHİN