Türk makam müziğinde ağaz-seyir-karar kavramlarının Mevlevi ayinleri özelinde incelenmesi
A study of the concepts of beginning, course, and decision in turkish makam music in the case of Mevlevi rites
- Tez No: 983181
- Danışmanlar: PROF. DR. NİLGÜN SAZAK, PROF. DR. SÜHAN İRDEN, PROF. HATİCE SELEN TEKİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Müzik, Eğitim ve Öğretim, Art History, Music, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dini müzik, Etnomüzikoloji, Evrensel müzik, Hüseyni makamı, Hüzzam makamı, Klasik müzik, Neva makamı, Rast makamı, Yerel müzik, Religious music, Ethnomusicology, Universal music, Huseyni mode, Huzzam mode, Classical music, Neva mode, Rast mode, Local music
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türk makam müziğinde nazari yapının temel unsurlarından olan“ağaz/başlangıç-seyir-karar”kavramlarını, Mevlevi ayinlerinin 1. selam başlangıç bölümlerindeki ezgisel işlevleri bağlamında incelemektedir. 15. yüzyıldan 20. yüzyıla uzanan süreçte Anadolu edvar geleneği bağlamında ağaz/başlangıç, seyir ve karar terimlerinin nazari metinlerdeki kullanımları incelenmiş; farklı dönemlerde yaşamış nazariyatçıların makam ve terkib tarifleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Örneklem olarak Darülelhan Külliyatında (İstanbul Konservatuvarı Neşriyatı) yer alan 41 Mevlevi ayini; Sühan İrden'in 2012 yılında geliştirdiği 'Mevlevi ayini analiz yöntemi' temel alınarak yeniden incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ağaz/başlangıç-seyir-karar ezgi modelinin Mevlevi ayinlerinin 1. selam başlangıç bölümlerinde makam ezgisi veya terkib ezgisi kimliğini sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the concepts of“ağaz/beginning-seyir-karar”(beginning-course-cadence) fundamental elements of the theoretical structure in Turkish makam music within the context of their melodic functions in the opening sections (first selam) of Mevlevi Ayins. The usage of the terms“ağaz/beginning”,“seyir”, and“karar”in theoretical texts from the 15th to the 20th centuries is analyzed within the framework of the Anatolian edvar tradition, and the makam and terkib descriptions of theorists from different periods are comparatively evaluated. As a sample, 41 Mevlevi Ayins included in the Darülelhan Külliyatı (Istanbul Conservatory Publications) were reexamined based on Sühan İrden's 2012“Mevlevi Ayin Analysis Method”. The analyses reveal that the ağaz/beginning-seyir-karar melodic model presents a melodic structure that represents the identity of the makam or terkib in the opening sections (first selam) of the Mevlevi Ayins.
Benzer Tezler
- Trt Türk halk müziği repertuarında bulunan“tam perde düzeni”nin kullanıldığı türkülerde makam-terkib tespitine yönelik çözümlemeler
Analyti̇cal approaches to makam and terki̇b identi̇fi̇cati̇on i̇n folk songs usi̇ng the 'full pi̇tch system' wi̇thi̇n the Trt Turki̇sh folk musi̇c repertoi̇re
ZEYNEP ÇINAR BÜYÜKTURAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
MüzikAnkara Müzik ve Güzel Sanatlar ÜniversitesiMüzik Teorisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMRAH HATİPOĞLU
- Peşrevlerin makam tahlilleri doğrultusunda Türk müziği keman eğitimine yönelik geçki ve çeşni etütlerinin oluşturulması
The creation of transition and taste exercises for Turkish music violin education in line with the descriptions of the peşrevs' maqam
HALUK BÜKÜLMEZ
Doktora
Türkçe
2021
MüzikAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Müziği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VASFİ HATİPOĞLU
- Türk müziği enstrümanlarının öznitelik vektörlerinin çıkarılması ve yapay sinir ağları kullanılarak sınıflandırılması
Obtaining the feature vectors of Turkish musical instruments and classification using artificial neural networks
MEHMET HAŞİM AÇANAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektrik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE AYAZ
- A comparative analysis of Ashik Saz and Ashik Music in West and East Azerbaijan provinces of Iran
İran'ın Batı ve Doğu Azerbaycan bölgelerindeki Aşık Sazı ve Aşık Müziği'nin karşılaştırmalı incelemesi
FARHAD SHIDFAR
Doktora
İngilizce
2015
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. EROL PARLAK
- Assessment of influences among classical Turkish music composers: A social network analysis
Klasik Türk musikisi bestekarları arasındaki etkilerin değerlendirilmesi: Sosyal ağ analizi
AYKUT BAŞARAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
MüzikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERYA FINDIK