Aile şirketleri ile çok ortaklı şirketlerin finansal performanslarının karşılaştırılması: BIST imalat sanayi sektörü üzerinden bir analiz
Comparison of the financial performance of family-owned companies and multiple-owner companies: An analysis based on the BIST manufacturing industry sector
- Tez No: 982842
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TUNCAY TURAN TURABOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Aile şirketleri, Finansal performans, Family businesses, Financial performance
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünyada ve Türkiye'de kamu sahipliğinin dışında kalan şirketlerin önemli bir kısmı aile şirketidir. Aile şirketlerinin birçok tanımı bulunmakla birlikte, bu kavramı en iyi ifade eden tanımlardan biri; aile üyelerinin kâr amacıyla bir araya gelerek yürüttükleri ticari faaliyetlerdir. Genel olarak aile şirketleri, kendi kurallarıyla işleyen, kendi kültürlerine bağlı, kurumsal yapıdan uzak ve çoğu zaman duygusal unsurların ön planda olduğu bir yönetim anlayışıyla faaliyet gösterirler. Bu durum ise kurumsallaşamama sorununu beraberinde getirmektedir. Ekonomik açıdan büyük önem taşıyan aile şirketleri, bir yandan bu yapının avantajlarını kullanırken diğer yandan da kurumsallaşma eksikliğinin doğurduğu çeşitli sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Kurumsallaşma, bu sorunları ortadan kaldırmanın yanı sıra yönetimde ve mali verilerde şeffaflığı, denetlene bilirliği ve rekabet ortamında markalaşmayı kolaylaştırmaktadır. Bu doğrultuda, kurumsallaşmayı başaran aile şirketlerinin marka değerinin ve rekabet gücünün artmasıyla finansal performanslarının da yükseldiği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı; aile şirketleri ile pay sahipli şirketlerde kurumsallaşma süreçlerinin aşamalarını, yönetim politikalarının oluşturulmasını, kurumsallaşma düzeyinin finansal performansa etkilerini ve bu süreçte ortaya çıkan olumsuzlukların şirketler ile ekonomi üzerindeki yansımalarını incelemektir. Ayrıca, yönetimi aile bireylerinin elinde olan şirketlerle, yönetiminde aile etkisinin bulunmadığı şirketlerin yıllar içindeki karşılaştırmalı finansal performans farkları da analiz edilmiştir. Borsa İstanbul'da (BIST) imalat sektöründe faaliyet gösteren, aile etkisinin hâkim olduğu şirketler ile aile etkisi bulunmayan şirketlerin 2014–2023 yıllarına ait mali verileri ENTROPI tabanlı TOPSIS yöntemiyle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, kurumsallaşma düzeyi ile finansal performans arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla trend analiziyle desteklenmiştir. Tezin literatüre katkısı değerlendirildiğinde, BIST'te işlem gören imalat sektörü şirketlerinin on yıllık verilerinin karşılaştırılması sonucunda, şirketlerin finansal performanslarının birbirine oldukça yakın olduğu, yapılan analizlerin ise yatırımcılara güvenilir bilgiler sunduğu görülmüştür. ENTROPI ve TOPSIS yöntemleri, çok sayıda değişkeni dikkate alarak finansal performans ölçümünde etkili sonuçlar vermiştir. İki grup şirketin karşılaştırmalı analizinde, yönetiminde aile etkisi bulunmayan firmaların finansal performanslarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Kurumsallaşmanın finansal performans üzerindeki doğrudan etkisi ise, aile şirketlerinde nepotizmden kurtulamama, miras yoluyla bölünme, kuşak çatışmaları ve aile içi rekabet gibi unsurlardan kaynaklanmaktadır. Finansal performans verilerinin rakamsal analizleri de bu sonucu desteklemektedir
Özet (Çeviri)
In both the world and Turkey, many companies outside public ownership are family-owned enterprises. Although there are various definitions of family businesses, one of the most accurate descriptions defines them as organizations in which family members come together to conduct commercial activities for profit. These businesses are often managed based on family traditions and values rather than professional or institutional frameworks. Emotional decision-making frequently dominates such structures, creating challenges in achieving institutionalization. Family businesses play a significant role in national economies. However, they often face persistent problems such as nepotism, intergenerational conflicts, and difficulties in leadership transitions. On the other hand, institutionalization offers substantial benefits, including transparency, effective management, ease of auditing, and the potential for stronger branding within competitive markets. Companies that succeed in becoming institutionalized are expected to demonstrate improved financial performance and long-term sustainability. The primary aim of this study is to examine the stages of institutionalization processes, the formation of management policies, the adverse impacts of insufficient institutionalization on both companies and the broader economy, and the effects of institutionalization levels on financial performance. Furthermore, it compares the long-term financial performance of family-managed companies with that of non-family-managed companies. The financial data of firms operating in the manufacturing sector and listed on Borsa Istanbul (BIST) between 2014 and 2023 were analyzed using the Entropy-based TOPSIS method, supported by trend analysis to evaluate the influence of family involvement on institutionalization and financial outcomes. Regarding its contribution to the literature, this study provides valuable insights by analyzing ten years of data from manufacturing firms listed on BIST. The results indicate that the financial performances of these companies are relatively close to each other, and the applied analyses offer reliable information to investors. The Entropy and TOPSIS methods have proven to be effective tools in measuring financial performance by incorporating multiple variables, thereby ensuring consistent and accurate results. When the comparative success of the two groups of firms is examined, non-family-managed companies show higher levels of financial performance. The direct relationship between institutionalization and financial performance can largely be explained by factors such as the persistence of nepotism, fragmentation due to inheritance, strong generational conflicts, and internal family competition that undermines corporate interests. The numerical analysis of financial data supports these findings.
Benzer Tezler
- Yabancı ortaklı şirketlerde etkinlik analizi: BİST sınai endeksinde bir uygulama
Efficiency analysis in foreign affiliated companies: An application in BIST industrial index
AYŞE ÇETİNKAYA
- Türkiye'de ihracat yapan KOBİ'lerin ortaklık ve sermaye yapılarının ihracat performansına etkisi
The effect of ownership and capital structure on export performance of Turkish exporting SME's
İLYAS ÇELİK
- Gıda sektöründe stratejik iletişim yönetimi olarak konu yönetimi ve uygulamaları
Issues management in the food industry as a strategic communication management
MELTEM GÖKMEN TOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
İletişim BilimleriGalatasaray Üniversitesiİletişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEREM RIZVANOĞLU
- Embedded information content in bonus and rights issue announcements for selected stock exchange markets
Seçilmiş hisse senedi piyasaları için bedelsiz ve bedelli sermaye artırım duyurularındaki saklı bilgi içeriği
MURAT IŞIKER
- Limited şirket genel kurulunda yeter sayılar
Quorum requirements in the general assembly of limited liability companies
BERKE DEMİRCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL ALİ DURAL
