Geri Dön

Tıbbi adaçayı (salvia officinalis L.) ve anadolu adaçayı (salvia fruticosa mill.)'nda kolhisin ile poliploidi uyartısının bazı morfolojik, anatomik, sitolojik ve tarımsal özellikler üzerine etkisi

Effect of colchicine-induced polyploidy on some morphological, anatomical, cytological and agricultural characteristics in common sage (salvia officinalis L.) and anatolian sage (salvia fruticosa mill.)

  1. Tez No: 982246
  2. Yazar: ÜMMÜ TUĞLU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. HASAN BAYDAR
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Ziraat, Agriculture
  6. Anahtar Kelimeler: Salvia fruticosa, Salvia officinalis, Uçucu yağlar, Salvia fruticosa, Salvia officinalis, Essential oils
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Adaçayı (Salvia spp.), içerdiği terpenler ve fenolik bileşikler nedeniyle yüksek değere sahip tıbbi ve aromatik bir bitkidir. Tıbbi adaçayı (Salvia officinalis L.) ve Anadolu adaçayı (Salvia fruticosa Mill.), birçok bitki türüne kıyasla daha az kromozoma ve daha küçük genoma sahip diploid (2n = 2x = 14) türlerdir. Bu çalışma, ekonomik öneme sahip bu iki adaçayı türünde kolhisin uygulamasıyla autotetraploid bitkiler üretmede etkili bir sistem geliştirmek ve elde edilen autotetraploid bireylerin (2n = 4x = 28) fenolojik, morfolojik, fizyolojik, sitolojik, tarımsal ve kalite özelliklerini diploid ebeveynleriyle karşılaştırmak amacıyla yürütülmüştür. Poliploidi indüksiyonu için kolhisin muamelesi (0, 125, 250 ve 500 ppm), S. officinalis cv. Elif ve S. fruticosa cv. Karık'ın hem çimlenme sırasında embriyolara hem de fide dönemi sürgün uçlarına uygulanmıştır. Nükleer DNA miktarı (pg/2C) akış sitometrisi ile belirlenmiş, S. officinalis'te 9 adet ve S. fruticosa'da 16 adet autotetraploid bitki tanımlanmış; poliploidizasyon etkinliği sırasıyla %15.0 ve %12.3 olarak tespit edilmiştir. Her iki türde de en yüksek poliploidi indüksiyonu 48 saat süreyle 250 ppm konsantrasyonunda tohuma kolhisin muamelesi ile elde edilmiştir. Diploid bitkilere kıyasla autotetraploid bitkilerde stoma ve polen boyutlarında artış ve kloroplast sayısında yükselme gözlenirken; polen üretimi ve canlılığı, büyüme hızı ve biyokütle verimi azalmıştır. Autotetraploid bitkilerde uçucu yağ taşıyan glandlı trikomların boyutu artmakla birlikte yaprak yüzeyinde sayıları (yoğunlukları) azaldığı için uçucu yağ içerikleri diploidlerin gerisinde kalmıştır. Tartılı derecelendirme sonuçlarına göre iki adet diploid (So2x-250/16 ve So2x-F/5) ve iki adet autotetraploid (So4x-F/1 ve Sf4x-250/39) en yüksek skor puanı almıştır. Bu bulguların, adaçayında evrimsel bitki ıslahına yönelik kapsamlı çalışmalara değerli katkılar sağlaması beklenmektedir.

Özet (Çeviri)

Sage (Salvia spp.) is a medicinal and aromatic plant of high value due to its terpenes and phenolic compounds. Common sage (Salvia officinalis L.) and Anatolian sage (Salvia fruticosa Mill.) are diploid (2n = 2x = 14) species with fewer chromosomes and a smaller genome compared to many plant species. This study was conducted to develop an effective system for producing autotetraploid plants through colchicine treatment in these two economically important sage species cultivated in Turkey and to compare the (2n = 4x = 28) with their diploid parents. Colchicine applications (0, 125, 250, and 500 ppm) for polyploidy induction were applied to both the embryos during germination and the shoot tips during the seedling stage of S. officinalis cv. Elif and S. fruticosa cv. Karık. The nuclear DNA content (pg/2C) was determined by flow cytometry, and 9 autotetraploid plants were identified in S. officinalis and 16 in S. fruticosa; the polyploidisation efficiency was determined to be 15.0% and 12.3%, respectively. In both species, the highest polyploidy induction was achieved by treating seeds with colchicine at a concentration of 250 ppm for 48 hours. Compared to diploid plants, autotetraploid plants showed an increase in stoma and pollen size and an increase in chloroplast number; however, pollen production and viability, growth rate, and biomass yield decreased. In autotetraploid plants, although the size of glandular trichomes carrying essential oils increased, their number (density) on the leaf surface decreased; therefore, the essential oil content remained lower than that of the diploids. According to the weighted scoring results, two diploid (So2x-250/16 and So2x-F/5) and two autotetraploid (So4x-F/1 and Sf4x-250/39) plants received the highest scores. These findings are expected to provide valuable contributions to comprehensive studies on evolutionary plant breeding in sage.

Benzer Tezler

  1. Salvia officinalis l. (tıbbi adaçayı)'in farmasötik botanik özellikleri ve hızlı üst çene genişletmesinde yeni kemik yapımı üzerine etkisinin in vivo olarak incelenmesi

    Pharmaceutical botanical characteristics of salvia officinalis l. (sage) and in-vivo investigation of the effect of sage on new bone formation in rapid maxillary expansion

    EMRE KAYALAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Eczacılık ve FarmakolojiAnadolu Üniversitesi

    Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEVİM KÜÇÜK

  2. Bazı bitkisel tentürlerde farmakope analizleri ve antimikrobiyal aktivite tayini

    Pharmacopoeia analysis of certain herbal tinctures and assessment of antimicrobial activity

    BARIŞ HENDEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Eczacılık ve FarmakolojiAnadolu Üniversitesi

    Farmakognozi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FATİH DEMİRCİ

  3. Tıbbi adaçayı (salvia officinalis L.)'nda ekolojik ve morfogenetik varyabilite

    Başlık çevirisi yok

    HÜSEYİN YILMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1988

    ZiraatÇukurova Üniversitesi

    Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MENŞURE ÖZGÜVEN

  4. Tıbbi adaçayı (Salvia officinalis L.) bitkisinde salisilik asit ve hasat zamanı uygulamalarının agronomik ve kalite özellikleri üzerine etkisi

    Effect of salicylic acid and harvest time applications on agronomic and quality characteristics of sage (Salvia officinalis L.) plant

    BURAK DİNÇEL

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    ZiraatErciyes Üniversitesi

    Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ERMAN BEYZİ

  5. Tıbbi adaçayı (Salvia officinalis L.) populasyonundan seçilmiş klon hatlarının drog verimleri ve kalite özellikleri

    Drug yields and quality characteristics of clone lines of common sage (Salvia officinalis L.) population

    MURAT KARAKUŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    ZiraatSüleyman Demirel Üniversitesi

    Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HASAN BAYDAR