Gaziantep ve Şanlıurfa illerindeki antepfıstığı (pistacia vera l.) bahçelerinde zararlı olan capnodis cariosa (Pallas) (coleoptera: buprestıdae)'nın yayılışı, bulaşıklık ve zarar oranı ile mücadelesine esas farklı kışlama yerlerindeki durumlarının belirlenmesi
Determination of the disribution, infestation and damage rates, and conditions in different overwintering sites essential for the management of capnodis cariosa (pallas) (coleoptera: buprestidae), a pest of pistachio (pistacia vera L.) orchards in Gaziantep and Şanliurfa provinces
- Tez No: 982175
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSMAİL ALASERHAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Gaziantep ve Şanlıurfa illerindeki Antepfıstığı (Pistacia vera L.) bahçelerinde zararlı olan Capnodis cariosa (Pallas) (Coleoptera: Buprestidae)'nın yayılışı, bulaşıklık ve zarar oranı ile mücadelesine esas farklı kışlama yerlerindeki durumlarının belirlenmesi amacıyla 2024–2025 yılları arasında Gaziantep ve Şanlıurfa illeri ile bu illere bağlı ilçe, belde ve köylerdeki Antepfıstığı bahçelerinde yürütülmüştür. Çalışma, C. cariosa'nın morfolojik özellikleri, biyoekolojisi, yayılışı, bulaşıklık ve zarar oranı ile mücadelesine esas teşkil eden farklı kışlama yerlerindeki durumlarının belirlenmesi olmak üzere beş bölümde yürütülmüştür. Bulgular, erkek ve dişi bireylerin morfolojik olarak ayrılabildiğini ve dişilerin genellikle erkeklerden daha iri olduğunu göstermiştir. Zararlının yıl boyunca farklı dönemlerde (larva ve ergin evrelerinde), ağaç köklerinde ve kabuk altında larvalar tarafından açılan galerilerde kışı geçirdiği belirlenmiştir. Capnodis cariosa'nın Antepfıstığı bahçelerinde yeni nesil ilk ergin bireyleri, haziran ayının son haftasında (25.06.2024 tarihinde; Gaziantep ili Nizip ilçesi, Kesiktaş-1; günlük sıcaklık 32,5°C; ortalama nispi nem %30,6) saptanmış olup, aralık ayının ortasına kadar (16.12.2024 tarihinde; Gaziantep ili Karkamış ilçesi, Akçaköy Mahallesi) erginlerin doğada faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Zararlının Gaziantep ilinde Nizip, Karkamış, Oğuzeli, Şahinbey ve Şehitkâmil ilçelerinde toplam 97 bahçede ve 12.060,5 da alanda; Şanlıurfa ilinde ise Birecik, Hilvan, Halfeti, Siverek, Bozova ve Karaköprü ilçelerinde 13 bahçede ve 1.877,5 da alanda yayılış gösterdiği belirlenmiştir. Gaziantep ilinde 97 bahçenin, Şanlıurfa ilinde ise 13 bahçenin zararlı ile bulaşık olduğu; genel zarar oranının sırasıyla %1,31 ve %0,15 düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Zararlının mücadelesine esas farklı kışlama yerlerindeki durumlarının belirlenmesi amacıyla yürütülen çalışmalar sonucunda, uygulamalar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır (F=28.709; P=0.001). İçi astarlı koyu renkli elbise tuzaklar [AET (22.00 ± 5.83; p=0.01)] ile içi astarsız koyu renkli elbise tuzakların [AsET (8.80 ± 6.42; p=0.01)] diğer uygulamalara göre daha fazla sayıda ergin birey yakaladığı ve bu tuzakların zararlının mücadelesinde etkili araçlar olabileceği ortaya konulmuştur. Elde edilen sonuçlar, zararlıya karşı entegre zararlı yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi gerektiğini ve kumaş esaslı tuzakların mücadele programlarında etkin şekilde kullanılabileceğini göstermektedir. Bu çalışma, bölgesel düzeyde zararlının biyolojisinin anlaşılmasına katkı sağlamakta ve sürdürülebilir Antepfıstığı üretimi için bilimsel bir temel oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted between 2024 and 2025 in pistachio (Pistacia vera L.) orchards located in Gaziantep and Şanlıurfa provinces and their associated districts, towns, and villages to determine the distribution, infestation, and damage rates of Capnodis cariosa (Pallas) (Coleoptera: Buprestidae), a major pest of pistachio, as well as to investigate its conditions in different overwintering sites that are essential for its management. The research consisted of five main sections focusing on the morphological characteristics, bioecology, distribution, infestation and damage rates, and overwintering behavior of C. cariosa. The findings revealed that male and female individuals could be morphologically distinguished and that females were generally larger than males. It was determined that the pest overwintered throughout the year in different stages (larval and adult) within galleries formed by larvae under the bark and around the tree roots. The first adults of the new generation were detected in the last week of June (25 June 2024; Nizip district of Gaziantep province, Kesiktaş-1; daily temperature 32.5°C; average relative humidity 30.6%), and adult activity continued in nature until mid-December (16 December 2024; Karkamış district of Gaziantep province, Akçaköy town). The pest was found to be distributed in 97 orchards covering 12,060.5 da in Gaziantep (Nizip, Karkamış, Oğuzeli, Şahinbey, and Şehitkamil districts) and in 13 orchards covering 1,877.5 da in Şanlıurfa (Birecik, Hilvan, Halfeti, Siverek, Bozova, and Karaköprü districts). A total of 97 orchards in Gaziantep and 13 in Şanlıurfa were found to be infested, with overall damage rates of 1.31% and 0.15%, respectively. The results obtained from the experiments investigating the conditions in different overwintering sites showed statistically significant differences among treatments (F=28.709; P=0.001). It was determined that the dark-colored clothing traps with inner lining [AET (22.00 ± 5.83; p=0.01)] and without inner lining [AsET (8.80 ± 6.42; p=0.01)] captured significantly higher numbers of adults compared to other applications, indicating that these traps could serve as effective tools in pest management. The findings emphasize the necessity of developing integrated pest management strategies against C. cariosa and demonstrate that fabric-based traps can be effectively used in monitoring and control programs. Overall, this study contributes to the understanding of the pest's biology at the regional level and provides a scientific basis for sustainable pistachio production.
Benzer Tezler
- Gaziantep ve Şanlıurfa illerinde Pistacia türleri yapraklarında gal oluşturan yaprakbiti türleri, yayılış alanları ve doğal düşmanlarının saptanması
Determination of, distribution and the natural enemies of aphid species forming galls on Pistachio leaves in Gaziantep and Şanlıurfa provinces
MEHMET ÇULCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAFER MART
- Antep fıstığında (Pistacia vera L.) aflatoksin oluşturan aspergillus türlerinin belirlenmesi
Determination of aspergillus spp. producing aflatoxin contamination in pistachio nut (Pictacia vera L.)
EDİBE ÖZGÜN
- Güneydoğu Anadolu bölgesi Antep fıstığı alanlarında toprak kökenli patojenlerin neden olduğu ağaç kurumalarının araştırılması
Investigation of drying of tree caused by soil-borne pathogens in pistachio fields of Southeastern Anatolia region
KANDER KOÇ
- Antepfıstığı ağaçlarında dal kurumalarına ve geriye doğru ölümlere neden olan fungal hastalık etmenlerinin araştırılması
Investigation of fungal diseases causing dried branch and die back on pistacia trees
MEDİNE MANDOLLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUKADDES KAYIM
- Antepfıstığında karazenk hastalığına neden olan Pseudocercospora pistacina'nın biyolojisi, epidemiyolojisi ve mücadelesine yönelik çalışmalar
Studies on biology, epidemiology and control of Pseudocercospora pistacina on pistachio
KAMİL SARPKAYA