Türk Nesta'lik yazı levhalarında noktanın grafik tasarım açısından incelenmesi
Analysis of the dot in Turkish Nesta'lik manuscript plates in terms of graphic design
- Tez No: 981901
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET NUHOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Geleneksel Türk sanatı, Grafik sanatlar, Görsel sanatlar, Güzel sanatlar, Hat tasarımı, Türk hat sanatı, Traditional Turkish art, Graphic arts, Visual arts, Fine arts, Line design, Turkish handwriting art
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Sanatları Tasarımı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hat sanatı, tarihsel olarak yazı ve estetiğin buluştuğu görsel bir sanat dalı olarak Türk kültüründe önemli bir yer edinmiştir. Bu sanat, aklâm-ı sitte, nesta'lik, divanî ve rik'a gibi yazı üslûplarının yer aldığı ve kendine has kuralları barındıran bir anlayıştır. Kalem, kâğıt ve mürekkep gibi malzemelerle her yazı türünün teknik ve estetik ölçüleri doğrultusunda bir ifade biçimini oluşturur. Hat sanatında sade, minimal ve zarif bir yazı çeşidi olan nesta'lik yazı türü, hat çeşitleri arasında önemli bir yere sahiptir. Estetik açısından zarif çizgilerle akıcı hatlara sahip olan bu üslûp, özellikle mimaride, kitabelerde ve levhalarda yaygın biçimde kullanılmıştır. Bu yazı türlerinde biçim, oran, ritim, denge ve boşluk gibi kompozisyon unsurları da yer alır. Bu açıdan nokta kavramı önemli bir yere sahiptir. Nesta'lik hattında nokta, ölçü birimi olarak kullanılır. Harflerin oranı, satırların dengesi ve kelime arasındaki boşluklar nokta ile sağlanır. Bu açıdan nokta hattın terazisidir. Bu çalışma, Türk hat sanatının önemli üslûplarından biri olan nesta'lik hattında noktanın grafik tasarım açısından incelenmesini ele almaktadır. Nitel araştırma yöntemleri kullanılarak noktanın biçimi, boyutu ve boşluk gibi temel tasarım ögeleri ile sayfa düzenindeki konumu ele alınmıştır. Ayrıca denge, ritim, hareket, uyum ve bütünlük gibi tasarım ilkeleri açısından nasıl değerlendirildiği analiz edilmiştir. Nesta'lik üslûbunu yansıtan ve amaçlı örnekleme yöntemi seçilen hat levhaları görsel analiz yöntemi ile incelenmiştir. Böylece, bu klasik Türk sanat dalının grafik tasarım açısından nasıl bir anlam taşıdığını ön plana çıkmasını amaçlamıştır.
Özet (Çeviri)
The art of khat, as a visual art form situated at the intersection of writing and aesthetics, holds a significant place in Turkish cultural heritage. This art form comprises various calligraphic styles, including the six classical scripts, Nasta'liq, diwani, and riq'a, each characterized by distinct technical and aesthetic rules. Executed with tools such as pen, paper, and ink, these scripts form a unique visual expression governed by precise compositional principles. Among them, Nasta'liq stands out for its refined elegance, minimalism, and flowing lines, and has been widely employed in architectural inscriptions, plaques, and panels. Key design elements such as form, proportion, rhythm, balance, and spatial organization are fundamental to these styles. Within this framework, the concept of the point is of particular importance in Nasta'liq script. The point serves as a unit of measurement, determining letter proportions, line balance, and spacing between words. In this regard, the point functions as the scale or metric of the composition. This study examines the role and significance of the point in Nasta'liq script from a graphic design perspective. Employing qualitative research methods, it analyzes the formal characteristics, size, spatial relationships, and page layout positioning of the point, as well as its alignment with core design principles such as balance, rhythm, movement, harmony, and unity. Purposefully selected khat panels reflecting the Nasta'liq style were analyzed through visual methods. The study aims to reveal how this classical art form embodies graphic design principles, contributing to a deeper understanding of its visual and cultural relevance.
Benzer Tezler
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli
Başlık çevirisi yok
L. NİHAL YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU
- Taşlıcalı Yahya Bey Divanında sevgili ve sevgiliye ait fiziki unsurlar
Başlık çevirisi yok
YAVUZ DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN GÜZEL
- Polatlı Kerç ve Çongar Tatar ağızları
Başlık çevirisi yok
ZÜHAL YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- Helisel yayların statik karakteristiklerini ölçme ve kontrol etme cihazının tasarımı ve imalatı
Design and manufacture of a device measuringand controlling the static characteristics of helical springs
MUAMMER MUSULLUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEVZİ ERCAN