Anonim şirket türü aile şirketlerinde kurumsallaşma ve sürdürülebilirlik: Aile anayasasının hukuki çerçevesi ve karşılaştırmalı analizi
Institutionalization and sustainability in family businesses as joint-stock companies: The legal framework of the family constitution and a comparative analysis
- Tez No: 981804
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATİH BUĞRA ERDEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Aile Şirketi, Aile Anayasası, Kurumsallaşma, Sürdürülebilirlik, Family Business, Family Constitution, Institutionalization, Sustainability
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Aile şirketlerinin Türkiye ve dünya ekonomisindeki yeri oldukça büyüktür. Ancak bu şirketler, nesiller arası geçiş süreci, kurumsallaşma ihtiyacı ve aile içi ilişkilerin iş süreçlerine etkisi gibi nedenlerle yapısal ve yönetimsel sorunlarla karşı karşıya kalabilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, aile şirketlerinde yaşanan hukuki sorunlara çözüm sunabilecek bir araç olan aile şirketi anayasasını; kurumsallaşma, kurumsal yönetim ilkeleri, rekabet yasağı, pay devri ve bağlam hükümleri çerçevesinde değerlendirip yabancı hukuk sistemlerindeki yasal çerçevesini inceleyerek bu anayasanın aile şirketleri için nasıl bir yönetişim aracı işlevi gördüğünü ortaya koymaktır. Çalışmanın birinci bölümünde, aile şirketi ve aile anayasası kavramları kuramsal bir çerçevede incelenerek aile şirketlerinin gelişim süreçleri ve nesiller arası dönüşümleri ele alınmıştır. Ayrıca, şirketler topluluğu kavramı açıklanarak, bu yapı içerisinde hakim şirket konumunda bulunan aile anonim şirketlerinin hukuki durumu incelenmiştir. Bu kapsamda, aile şirketlerinin şirketler topluluğu çatısı altında nasıl konumlandığı, hakimiyet ilişkilerinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 195 ve devamı hükümleri çerçevesinde nasıl tesis edildiği ve aile holdingi yapısının hukuki özellikleri detaylandırılmıştır. Bu bölümde ayrıca, aile şirketlerinin yönetim, finans ve örgüt kültürü açısından güçlü ve zayıf yönleri değerlendirilerek anonim şirketlerin sona erme ve tasfiye süreçleri de hukuki boyutuyla ele alınmıştır. İkinci bölümde ise, aile şirketlerinin kurumsallaşma ve sürdürülebilirliğine katkı sağlayan bir mekanizma olarak aile anayasası detaylı biçimde incelenmiştir. Aile anayasasının hazırlanma süreci, içerik standartları, hukuki niteliği ve bağlayıcılığı, aile anayasasının değiştirilmesi ve feshi, Türk hukukundaki konumunun yanı sıra Fransa, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Almanya gibi farklı hukuk sistemlerine sahip olan ülkelerdeki uygulamalarla karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışma, aile anayasasının şirket içi dengeyi sağlayan yapısal bir çerçeve olarak kurumsallaşmaya katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktadır. Üçüncü bölümde ise aile şirketlerinde karşılaşılan muhtelif hukuki sorunlar değerlendirilerek, kurumsallaşma, kurumsal yönetim ilkeleri, rekabet yasağı, pay devri ve bağlam konuları incelenmiştir. Aile şirketlerinin karşılaştığı muhtelif hukuki sorunların çözülmesinde tahkim ve aile içi arabuluculuk gibi aile anayasasıyla öngörülebilecek alternatif çözüm yöntemlerinin rolü detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Bu bölümde, ayrıca aile anayasalarının aile şirketlerindeki uyum süreçlerini düzenleyici rolü üzerine de tartışmalar yapılmıştır. Çalışmanın temel amacı, aile şirketlerinin kurumsallaşma sürecinde henüz etkin bir hukuki çerçeveye sahip olmayan aile anayasası kavramının, teorik olarak incelenmesidir. Bu çalışma sonucunda, aile anayasasının etik bir metin olmanın ötesinde, hukuken muteber bir kılavuz metin olarak, aile şirketlerinin sürdürülebilirlik ve kurumsallaşmasına katkı sunabileceği savunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Family businesses hold a significant place in the Turkish and global economy. However, these companies can face structural and managerial challenges due to factors such as the intergenerational transition process, the need for institutionalization, and the impact of family relationships on business processes. The primary objective of this study is to evaluate the family business constitution, a tool that can provide solutions to legal issues encountered in family businesses, within the framework of institutionalization, corporate governance principles, non-competition prohibitions, share transfers, and context. By examining its legal framework in foreign legal systems, we demonstrate how this constitution functions as a governance tool for family businesses. The first part of the study examines the concepts of family business and family constitution within a theoretical framework, addressing the development processes and intergenerational transformations of family businesses. Furthermore, the concept of a conglomerate is explained, and the legal status of family joint-stock companies, which hold the dominant position within this structure, is examined. In this context, we detail how family businesses are positioned within the conglomerate, how dominant relationships are established within the framework of Article 195 et seq. of the Turkish Commercial Code (TCC) No. 6102, and the legal characteristics of the family holding structure. This section also evaluates the strengths and weaknesses of family businesses in terms of management, finance, and organizational culture, and addresses the legal aspects of the dissolution and liquidation processes of joint-stock companies. The second section examines the family constitution in detail as a mechanism that contributes to the institutionalization and sustainability of family businesses. The family constitution drafting process, its content standards, legal nature and binding nature, and the amendment and termination of family constitutions are discussed in comparison with practices in countries with different legal systems, such as France, the United States (US), and Germany, as well as its status in Turkish law. The study demonstrates that family constitutions can contribute to institutionalization as a structural framework that ensures internal balance. The third section evaluates various legal issues encountered in family businesses, examining institutionalization, corporate governance principles, non-competition prohibitions, share transfers, and context. The role of alternative resolution methods, such as arbitration and family mediation, that can be envisioned within family businesses in resolving various legal issues is discussed in detail. This section also discusses the role of family constitutions in regulating compliance processes in family businesses. The primary objective of this study is to theoretically examine the concept of the family constitution, which currently lacks an effective legal framework during the institutionalization process of family businesses. This study argues that the family constitution, beyond being an ethical text, can contribute to the sustainability and institutionalization of family businesses as a legally valid guide..
Benzer Tezler
- Anonim şirket türü aile şirketlerinde esas sözleşme ve aile anayasası
Articles of association and family constitution in joint stock type family firms
BETÜL KONDU KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeİstanbul Bilgi ÜniversitesiHukuk Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL OKUTAN NİLSSON
- Minority shareholder activism in Turkey
Türkiye'de azınlık pay sahibi aktivizmi
BEYZA NUR BİLEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Hukukİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM KARATEPE KAYA
- Menkul kıymetlerin pazarlanması ve aracı kurumlar üzerine bir uygulama
Merketing of securıtıes and a study on ıntermediary ınstıtutıons
AYÇA ERTURAN
- Event extraction from Turkish Trade Registry Gazette
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nden olay çıkarımı
İREM NUR DEMİRTAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLŞEN ERYİĞİT