Dijital oyun bağımlılığının bilişsel davranışçı model kapsamında yetişkinlerde incelenmesi
Examination of digital game addiction in adullts within the scope of the cognitive behavioral model
- Tez No: 981774
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLAY DİRİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Dijital Oyun Bağımlılığı, Sosyal Yeterlilik, Dijital Oyun Oynama Motivasyonu, Depresyon, Anksiyete, Stres, Öz denetim, Duygu Düzenleme, İnternette Sosyal Etkileşim Tercihi, Davranışsal bağımlılık, Teknolojik bağımlılık, Digital Game Addiction, Social Competence, Digital Game Playing Motivation, Depression, Anxiety, Stress, Self-Control, Emotion Regulation, Preference for Online Social Interaction, Behavioral addiction, Technological dependence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital oyunların yaygınlaşmasıyla birlikte bireylerin oyun oynama davranışları yalnızca boş zaman etkinliği olmaktan çıkmış, bazı bireylerde bağımlılık düzeyine ulaşmıştır. Bu bağlamda dijital oyun bağımlılığı hayatın birçok yönünü etkileyen ve psikososyal etkenlerle şekillenen bir sorun olarak ele alınmalıdır. Bu tez çalışmasının amacı, dijital oyun bağımlılığını bilişsel davranışçı bir model çerçevesinde incelemektir. Araştırmada öz denetim yoksunluğu, duygu düzenleme güçlüğü, dijital oyun oynama motivasyonu, sosyal yeterlilik ve internette sosyal etkileşim tercihi gibi değişkenlerin dijital oyun bağımlılığı üzerindeki etkisi ile bu değişkenler arasındaki ilişkiler test edilmiştir. Ayrıca dijital oyun bağımlılığının olumsuz sonuçlarından olabileceği düşünülen depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri de çalışmaya dahil edilmiştir. Bu değişkenler ile dijital oyun bağımlılığını etkileyen ortak faktörleri belirlemek amacıyla regresyon analizlerinde psikolojik sıkıntıların (Depresyon, kaygı ve stres) da yordayıcıları incelenmiştir. Araştırma, 18 yaş ve üzerindeki yetişkin bireylerden oluşan bir örneklem grubuyla yürütülmüştür. 615 katılımcıdan elde edilen veriler Sosyodemografik Bilgi Formu, Genelleştirilmiş Problemli İnternet Kullanım Ölçeği-2, İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği – Kısa Form, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği, Sosyal Yeterlilik Ölçeği, Dijital Oyun Oynama Motivasyonu Ölçeği ve Depresyon, Anksiyete, Stres Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Veriler SPSS 27 programı ile analiz edilmiştir. Betimsel istatistiklerin ardından korelasyon, çoklu regresyon, aracılık ve düzenleyicilik analizleri yapılmıştır. Elde edilen bulgular, oyun oynama süresi arttıkça bağımlılık puanlarının da arttığını göstermiştir. Öz denetim yoksunluğu, duygu düzenleme güçlüğü ve dijital oyun oynama motivasyonu dijital oyun bağımlılığı ile pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Duygu düzenleme güçlüğü, öz denetim yoksunluğu ve dijital oyun oynama motivasyonunun dijital oyun bağımlılığını yordadığı tespit edilmiştir. Aracılık analizlerinde internette sosyal etkileşim tercihi ile dijital oyun bağımlılığı arasında öz denetim yoksunluğu ve duygu düzenleme güçlüğünün aracılık rolü olduğu bulunmuştur. Araştırmanın bulguları, dijital oyun bağımlılığının dijitalleşen dünyada gittikçe artan bir sorun olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar doğrultusunda, dijital oyun bağımlılığına yönelik müdahale programlarının yalnızca oyun süresini sınırlandırmaya değil, bireyin oyun oynama motivasyonu dikkate alınarak bireyin öz denetim becerilerinin geliştirilmesine, duygusal farkındalığın artırılmasına ve sosyal becerilerin desteklenmesine odaklanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
With the increasing prevalence of digital games, individuals' gaming behavior has evolved beyond a leisure activity, becoming an addiction for some people. In this context, digital game addiction should be regarded as an issue affected by psychosocial factors and that affects many aspects of life. The aim of this thesis is to examine digital game addiction within the framework of a cognitive-behavioral model. The study investigates the effects of variables such as lack of self-control, difficulties in emotion regulation, digital gaming motivation, social competence, and preference of online social interaction on digital game addiction, and it tests the relationships among these variables. In addition, depression, anxiety, and stress, which are considered possible negative consequences of digital game addiction, were also included in the study. These psychological distress variables (depression, anxiety and stress) were examined through regression analyses in order to identify common factors influencing both psychological distress and digital game addiction. The research was conducted with a group of adults aged 18 and above. Data from 615 participants were collected using the Sociodemographic Information Form, Generalized Problematic Internet Use Scale-2, Internet Gaming Disorder Scale – Short Form, Difficulties in Emotion Regulation Scale, Social Competence Scale, Digital Game Playing Motivation Scale, and the Depression, Anxiety, Stress Scale. The data were analyzed using SPSS 27. After descriptive statistics conducted, correlation, multiple regression, mediation, and moderation analyses were conducted. Findings revealed that as game playing time increased, addiction scores also increased. Lack of self-control, difficulties in emotion regulation, and digital gaming motivation were found to be positively associated with digital game addiction. It was found that difficulties in emotion regulation, lack of self-control, and motivation to play digital games significantly predicted digital game addiction. Mediation analyses indicated that lack of self-control and emotion regulation difficulties mediated the relationship between preference for online social interaction and digital game addiction. The findings suggest that digital game addiction is an increasingly prominent problem in a digitalizing world. Based on these results, it is recommended that intervention programs targeting digital game addiction should not merely focus on limiting playtime, but also prioritize developing individuals' self-control skills, enhancing emotional awareness, and supporting social competence, taking into account the underlying motivations for gaming.
Benzer Tezler
- İlkokul öğrencilerinin mizaç türleriyle dijital oyun bağımlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between primary school students' temperament types and digital game addictions
MUNİSE SAĞLIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiEğitim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAVUZ SAMUR
- Z kuşağının dijital oyun bağımlılığı ve fiziksel aktiviteye katılım düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between generation Z's digital game addiction and physical activity participation levels
İLHAN BAYIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporSakarya Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Eğitimi Anabiilim Dalı
DOÇ. DR. ERSİN ESKİLER
- Ortaokul öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığı, davranışsal-duygusal sorunlar ve olumsuz bilişsel hatalar arasındaki ilişkilerin incelenmesi
The investigation of the relationship between digital game addiction, behavioral-emotional difficulties and negative cognitive errors among middle school students
DOĞANGÜN AYYILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI UZ BAŞ
- 10-14 yaş aralığındaki çocukların dijital oyun bağımlılığının Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) üzerine etkileri: Bir ilişkisel inceleme
The relationship between digital game addiction and Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) in children aged 10–14: A correlational study
MEHMET ŞANVERDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiBağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL ERYILMAZ
- Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı, bilişsel esneklik ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between digital game addiction, cognitive flexibility, and psychological symptoms in adolescents
FATMA KARAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH BAL