Dijital medya okuryazarlığı ile dijital vatandaşlık arasındaki ilişkinin incelenmesi: Çatak ilçesindeki kadınların dijital fırsatlara ve zorluklara yönelik deneyimleri
An examination of the relationship between digital media literacy and digital citizenship: The experiences of women in the district of Çatak regarding digital opportunies and challenges
- Tez No: 981684
- Danışmanlar: PROF. DR. AND ALGÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyal Hizmet, Eğitim ve Öğretim, Social Work, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dijital medya okuryazarlığı, dijital vatandaşlık, kırsal toplum, dijital uçurum, dijital erişim, Çatak ilçesi, Dijital hizmetler, Dijital Çağ, Dijitalleşme, Kadın dostu, Kadın eğitimi, Kadın imajı, Kadın olgusu, Kadının güçlenmesi, Kırsal alanlar, Kırsal kadınlar, Digital media literacy, digital citizenship, rural women, digital divide, digital access, Çatak district, Digital services, Digital Age, Digitalization, Woman friendly, Women education, Women image, Women reality, Women’s empowerment, Rural areas, Rural womens
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Görsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Görsel İletişim Tasarımı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde dijital teknolojilerin hızlı gelişimi, bireylerin bilgiye erişim biçimlerini, kamusal hizmetlerden yararlanma olanaklarını ve toplumsal katılım pratiklerini köklü biçimde dönüştürmektedir. Ancak bu dönüşüm, kırsal bölgelerde yaşayan bireyler açısından aynı düzeyde gerçekleşmemekte; coğrafi izolasyon, düşük eğitim düzeyi, ekonomik kısıtlılıklar ve sınırlı dijital altyapı dijital uçurumu derinleştirmektedir. Özellikle kırsal alanlarda yaşayan kadınlar, dijital araçlara erişim, teknolojiyi etkin kullanma ve çevrimiçi kamusal alanlara katılım süreçlerinde çok boyutlu yapısal engellerle karşı karşıyadır. Bu çalışma, Van ilinin Çatak ilçesinde yaşayan kadınların dijital medya okuryazarlığı düzeylerini ve dijital vatandaşlık farkındalıklarını incelemeyi, ayrıca bu iki kavram arasındaki ilişkiyi dijital fırsatlar ve zorluklar bağlamında ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma, nitel araştırma deseni çerçevesinde yürütülmüş ve veri toplama yöntemi olarak yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler kullanılmıştır. Örneklem, yaşları 20–55 arasında değişen ve araştırmacının görev yaptığı okulda çocukları öğrenim gören 15 kadından oluşmakta olup amaçlı örneklem yöntemiyle seçilmiştir. Görüşmelerde katılımcıların dijital cihazlara erişim durumu, dijital içerikleri anlama ve değerlendirme becerileri, çevrimiçi risklere ilişkin farkındalıkları ve e-Devlet başta olmak üzere dijital kamusal hizmetlerden yararlanma deneyimleri ele alınmıştır. Bulgular, kadınların dijital teknolojilere yönelik ilgilerinin yüksek olmasına rağmen yapısal, kültürel ve bireysel engellerin teknolojilerin etkin ve bağımsız kullanımını sınırladığını göstermektedir. Ayrıca dijital vatandaşlık bağlamında dijital haklar, çevrimiçi güvenlik ve sorumlu dijital katılım konularında farkındalık düzeyinin sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Çalışma, kırsal kadınlara yönelik kapsayıcı dijital politikaların, sürdürülebilir eğitim programlarının ve topluluk temelli destek mekanizmalarının geliştirilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
The rapid development of digital technologies is profoundly transforming individuals' access to information, opportunities to utilize public services, and practices of social participation. However, this transformation is not experienced equally by individuals living in rural areas; geographical isolation, limited digital infrastructure, low education levels, and economic constraints exacerbate the digital divide. Rural women, in particular, face multiple structural barriers in accessing digital tools, using technology effectively, and participating in online public spheres. This study aims to examine the digital media literacy levels and digital citizenship awareness of women living in the district of Çatak, Van province, and to explore the relationship between these two concepts within the context of digital opportunities and challenges. The research was conducted using a qualitative research design, with semi-structured in-depth interviews as the primary data collection method. The sample consists of 15 women aged 20–55, selected through purposive sampling from among mothers with children attending the school where the researcher works. The interviews were conducted in the Çatak district center between April and June 2025. The interviews focused on participants' access to digital devices, their ability to understand and evaluate digital content, awareness of online risks, and experiences using digital public services, particularly e-Government platforms. Findings indicate that, despite a high interest in digital technologies, structural, cultural, and individual barriers significantly limit independent and effective technology use. Additionally, participants' awareness of digital rights, online security, and responsible digital participation was found to be limited. The study highlights the need for inclusive digital policies, sustainable local education programs, and community-based support mechanisms to reduce digital inequality among rural women. By making rural women's digital experiences visible, this research provides an original contribution to the literature on digital media literacy and digital citizenship.
Benzer Tezler
- Lise düzeyinde eğitim gören ergenlerin dijital okuryazarlık durumlarının siber güvenliği sağlama yönünden incelenmesi: Kırıkkale ili örneği
Examination of the digital literacy status of adolescents in high school level education in terms of providing cyber security: Kırıkkale province sample
ONUR ALTUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKırıkkale ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERMAN YÜKSELTÜRK
- Demografik farklılıkların dijital eşitsizlik üzerindeki etkilerinin dijital antropoloji bağlamında incelenmesi
Investigating the effects of demographic differences on digital inequalities in the context of digital antropology
FURKAN SÜRÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
AntropolojiAnadolu Üniversitesiİletişim Tasarımı ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ŞİMŞEK
- 7. sınıf öğrencilerinin dijital vatandaşlık kavramının alt boyutlarına ilişkin görüşlerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi
Examination and evaluation of 7th grade students' opinions on the sub-dimensions of the digital citizenship concept
MUSTAFA SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP KÜREKLİ
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerilerine ilişkin özyeterlik algılarının bütüncül incelenmesi
A holistic examination of social studies preservice teachers self-efficacy perceptions regarding 21st century skills
ESRA GÜLFIRAT KIBRIZ
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEKİN ÇELİKKAYA
- Sosyal bilgiler öğretmenlerinin ve sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık durumlarının incelenmesi
Examination of in-service and pre-service social studies teachers' digital citizenship
MERVE AYGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiSosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GENÇ OSMAN İLHAN